بررسی رابطه‌ی سرمایه‌ی‌ اجتماعی و میزان گرایش به ارتکاب جرم

تعداد زیادی از نویسندگان، تعاریفی را که از موضوع سرمایه‌ی اجتماعی ارائه شده است، به علت ابهام آن مورد انتقاد قرار داده‌اند. با وجود این، یکی از تعاریفی که مورد توافق قرار گرفته است توسط کلمن (1990) بدین‌گونه مطرح شده است: سرمایه‌ی اجتماعی مجموعه‌ای است از روابط بین افراد و بین گروه‌ها که دستاوردهایی را به دنبال دارد که بدون این روابط، به دست آوردن آن‌ها ناممکن است. مفهوم سرمایه‌ی اجتماعی، تاریخ طولانی در علوم اجتماعی دارد، اما شهرت آن به دهه نود، با مطالعات اولیه بوردیو، کولمن و بوتنام بر می‌گردد بوردیو، سه بعد سرمایه‌ی اقتصادی، فرهنگی واجتماعی را تشریح کرد. ایده بوردیو در مورد سرمایه‌ی اجتماعی بر کشمش طبقه‌ای تأکید دارد. روابط اجتماعی برای افزایش توانایی یک فرد برای برآوردن علاقه‌مندی‌هایش مورد استفاده سرمایه‌ی قرار می‌گیرد و اجتماعی منبعی می‌شود در منازعه‌های اجتماعی (رمضانی،‌1386، 45)

تعریف عملیاتی سرمایه‌ی اجتماعی:

این متغیر با سنجش در قالب گویه‌های 5 متغیر(مشارکت اجتماعی، کنترل اجتماعی، پیوند اجتماعی، رعایت هنجارهای اجتماعی و اعتماد اجتماعی) سنجیده شده است.

 

(مشارکت اجتماعی):

تعاریف بسیار گوناگونی از مفاهیم مشارکت صورت گرفته است تنوع و گوناگونی تعریف بستگی به رهیافت های نظری تحقیق دارد و هر کدام از زاویه فکری و نظری و تعلق مکتبی خود، این مفهوم را تعریف و حدود و ثغور آن را مشخص نموده است و در یک تعریف «مشارکت فرایندی از خودآموزی اجتماعی و مدنی است زیرا فعالیت برای مشارکت مستلزم تغییر حالت ذهنی و روانی در تمام سطوح اجتماعی است این تغییر موجب برقراری مناسبات اجتماعی و انسانی جدید می‌شود و خودگردانی تجسم دمکراسی اجتماعی است.

میسرای هندی، بدون توجه به ابعاد زمانی و مکانی مشارکت به جنبه‌های روان شناختی و جامعه شناختی آن توجه خاص دارد. او مشارکت را پدیده‌ای می‌داند که دارای چهار بعد صیانت نفس، درک نفس، قدرت تصمیم‌گیری برای خود و تسلط بر نفس می‌باشد.

او می‌گوید «مشارکت عبارت است از رشد توانایی های اساسی بشر از جمله شان و منزلت انسانی و ساختن بشر و باروری نیروی تصمیم‌گیری و عمل، به نحوی که سنجیده و از روی فکر باشد (خدامرادی، 1382، 36).

و اما « سطوح فعالیت در مشارکت اجتماعی، از عضویت در انجمن‌ها (محلی، خیریه و شغلی) و فعالیت در سازمان‌ها تا فعالیت از قبیل ملاقات با مقامات عالی مملکت (نمایندگان، وزراء و. ..) یا نگارش نامه و گزارش برای آن‌ها به منظور طرح مشکلات و درخواست اصلاح و تغییر سیاست‌ها را دربرمیگیرد (عنبری، 1375، 55).

تعریف عملیاتی مشارکت اجتماعی:

این متغیر با سنجش فعالیت‌های مشارکتی در قالب گروه‌های مختلف در 11 سوال سنجیده می‌شود که عبارتند از:

1- شرکت در تفریحات دسته جمعی مثل پیاده روی، کوهموردی

2- شرکت در جشن‌های عمومی مثل کمک به ایتام، جشن ایتام

3- شرکت در جلسات قرآن، احکام و نمازهای یومیه

4- شرکت در راهپیمایی‌ها

5- رفت و آمد خانوادگی با دوستان، همسایگان و اقوام

6- عضویت در اتحادیه‌های صنفی

7- عضویت در بسیج

8- عضویت در هیات امنای مسجد

9- عضویت در هیات‌های مذهبی

10- عضویت در باشگاه‌های ورزشی

11- عضویت در صندوق قرض الحسنه

 

کنترل اجتماعی:

«کنترل اجتماعی» مجموع وسایل و شیوه‌هایی است که با استفاده از آنان یک گروه یا یک واحد اعضای خود را به پذیرش رفتارها، هنجارها و قواعد رفتاری و حتی آداب و رسوم منطبق با گروه مطلوب، سوق می‌دهد. کنترل اجتماعی در اصطلاح جامعه‌شناسی دارای دو معنی است:

1) مجموع عوامل محسوس و نامحسوسی که یک گروه اجتماعی،‌ به قصد حفظ یگانگی خود، در راه جامعه‌پذیری و فرهنگ‌پذیری اشخاص به کار می‌برد،

2) مجموع موانعی که گروه اجتماعی به قصد جلوگیری افراد از کجروی اجتماعی سر راه آنان به وجود می‌آورد.

کنترل اجتماعی یکی از اشکال فشار اجتماعی است که به دو وجه متفاوت صورت‌پذیر است:

الف) ممکن است از طریق اعمال اجبار اجتماعی و با کاربرد وسایل گوناگونی نظیر مجازات‌های حقوقی و تنبیه به خاطر ارتکاب جرائم، افراد را به پذیرش شیوه­های زندگی و مدل­های رفتاری محیط وادارند،

ب) و یا از طریق اقناع و با رسوخ به عمق اعتقادی و دگرگون‌سازی جهان‌بینی افراد و با تأثیر بر عقیده و اندیشه‌ اعضای جامعه یا گروه، هر عضو را نه تنها به هنجارها و ارزش‌های مقبول خود مؤمن ‌سازد، بلکه، وی را به رعایت آن‌ها وادار ‌ساخته و نگاهبان آن‌ها نیز بگرداند.

اقناع دارای شیوه‌های مختلفی است از قبیل: تبلیغ، اعطای پاداش، اعتبار، مناصب و مقامات، تمجید و استعانت از ارزش‌های اخلاقی.

در زبان انگلیسی، معنای اول واژه کنترل، تأثیر قدرت و اقتدار است. از همین رو برخی کنترل اجتماعی را هم‌چون وسیله‌ای جهت شناسایی حرکات انسانی در روانشناسی اجتماعی تلقی می‌کنند که اساس سازماندهی اجتماعی را تشکیل می‌دهد. از این دیدگاه، کنترل اجتماعی، به معنای تنظیم حیات اجتماعی خواهد بود و به اعمال فشاری می‌انجامد که به هم پیوستگی و یکپارچگی گروه را از طرق زیر محقق می‌سازد:

1- الزامی بودن قواعد حقوقی،

2- قدرت جبری قوانین،

3- نیروی همنواساز عادات،

4- فشار روانی و اخلاقی سنت، عقیده، آداب و رسوم مستعد و. ..،

پدیده کنترل اجتماعی یک امر عینی است و با نیروی نه چندان یکسان بر افراد و گروه‌ها اثر می‌نهد. آموزش و پرورش یکی از تعیین‌ کننده‌ترین عوامل کنترل اجتماعی است. عقاید غالبی و هنجارهای رفتاری و شیوه‌های زندگی سازمان یافته، از طریق آموزش و پرورش و نیز از طریق فرهنگ انتقال می‌یابد. نیز در جوامع سنتی، یکی از کارکردهای اسطوره‌ها تصورات جمعی خیالی، تابوها و ممنوعیت‌ها، اعمال کنترل اجتماعی است. کنترل‌های اجتماعی از نظر هدفی که در جامعه دارند به دو دسته رسمی و غیررسمی تقسیم می‌شوند.

کنترل رسمی: کنترل رسمی بر عنصر حقوقی و قانونی کنترل اجتماعی مبتنی است. قوانینی وجود دارند که راهنمای رفتارهای اعضای جامعه‌اند و گروه‌هایی هستند که شغلشان اعمال این قوانین و مقررات است. نه تنها قوانین بخشی از کنترل‌های رسمی هستند بلکه مؤسسه‌ها و سازمان‌هایی مانند مدرسه، اداره و. .. وجود دارند که معیارها و مقرراتی برای کنترل اجتماعی دارند.

کنترل غیررسمی: این شکل از کنترل اجتماعی در عرصه رویارویی اجتماعی اعضای جامعه در خانواده، مدرسه، محل کار، و. .. تحقق می‌یابد. افرادی که برخلاف هنجارهای سنتی و معیارهای خانوادگی و اجتماعی رفتار کنند، از سوی دیگران برای همنوایی با هنجارهای اجتماعی تحت فشار قرار می‌گیرند.

در جوامع جدید، کنترل رسمی و در جوامع سنتی بیشتر کنترل غیررسمی است. (قنادان، منصور و دیگران، 1375، 210-207)

تعریف عملیاتی کنترل اجتماعی

این متغیر در 3 سوال (58-59)سنجیده شده است. تعریف نظری پیوند اجتماعی: به مجموعه‌ای از روابط دوستان ،آشنایان و اطرافیان اطلاق می‌شود که ممکن است منجر به شکل گیری شبکه‌های اجتماعی شود(قنادان، منصور و دیگران، 1375، 110)

 

پیوند اجتماعی:

پیوند یا همبستگی، احساس مسئولیت متقابل بین چند نفر یا گروه است که از آگاهی و اراده برخوردار باشند. این امر می‌تواند شامل پیوندهای انسانی و تعاملات اجتماعی بین انسانها یا به عبارت دیگر، وابستگی متقابل حیات و منافع آن‌ها به همدیگر باشد. همبستگی بر حسب میزان کنش متقابل اجتماعی تعریف می‌شود. از دیدگاه جامعه‌شناختی، همبستگی به وضعیتی اجتماعی اشاره دارد که بر پایه آن در سطح یک گروه یا یک جامعه، اعضا به یکدیگر وابسته بوده‌ و به گونه­ای متقابل نیازمند یکدیگرند. تجمع‌های انسانی‌، شبکه‌های روابط بین افراد را به وجود می‌آورد و آن‌ها را در واحدهای اجتماعی منسجمی، متحد می‌کند. چنین بستری، حمایت اجتماعی مستمر را فراهم می‌کند و از طریق مبادلات اجتماعی، وابستگی متقابل و متعاقباً تعهد میان افراد ایجاد می‌شود (آرون، 1354: 90)

متن کامل :

پایان نامه بررسی رابطه‌ی سرمایه‌ی‌ اجتماعی و میزان گرایش به ارتکاب جرم