بررسی نقش صمیمیت میان زوجین از دیدگاه اسلام

محبت که آسودگی و آرامش است همچون کشتی نجاتی است که بر امواج خشمگین مشکلات زندگی در حرکت است. کشتی که یک زن مهربان و هنرمند ناخدای آن است زیرا تسکین و آرامش بخشیدن به زندگی رسالتی است که بر دوش زنان نهاده شده است.

«اما حقا الزوجه فان تعلم ان الله جعلهالک سکنا و انسا فتعلم ان ذالک نعمه من الله علیک فتکرمها وترفق بها[1]»

خداوند متعال زن را برای شوهرش مایه آسودگی و آسایش قرار داده او نعمت بزرگ الهی است، دست حکیم پروردگار همخوان یا رسالتی که بر دوش انسان قرارداده استعداد مهرورزی، محبوبیت و مطلوبیت را نیز در فطرت و غریزه انسان نهاده است.

به قول استاد شهید مطهری «طبیعت مرد را مظهر طلب و عشق و تقاضا آفریده است و زن را مظهر مطلوب بودن، معشوق بودن، غریزه مرد طلب و نیاز است و غریزه زن جلوه و ناز» (مطهری، 1389)

روشن است اگر زنان در مسیر طبیعی فطرت خویش و در پرتو آشنایی با معارف دینی و آموزه‌های روانشناسی که روشنگر راه زندگی خانوادگی است بتوانند به وظایف خویش عمل کنند به جای آن که مأمور نظافت باشند،‌می‌توانند نماد رحمت و مهربانی بوده و بسیاری از مشکلات و موانع را در مسیر زندگی عاشقانه از سر راه بردارند.

«بدون تردید غالب کشاکش‌های خانوادگی، سردی‌ها، بی‌اعتنایی‌ها، بی‌رغبتی‌ها، خانه‌گریزی‌ها، ستیزه‌ها، جدایی ها، طلاق‌های بین زن و شوهرها به دلیل فقدان آرامش روانی در کانون خانواده و عدم تأمین نیازهای عاطفی- روانی بوجود‌می‌آید.» (تورنیر، 1991).

لذا برای مرتفع شدن چنین مشکلاتی علاوه بر ضرورت محبت در تحکیم بنیان خانواده، شیوه‌های ابراز آن توسط زوجین بالاخص زنان مورد بررسی قرار‌می‌گیرد.

2- 1- ضرورت محبت و ابراز علاقه در روابط زوجین

قرآن کریم[2]  از رابطه میان زوجین با کلمه مودت و رحمت یاد می‌کند که این مسئله اشاره به جنبه انسانی و فوق حیوانی زندگی زناشویی دارد.زیرا عامل شهوت تنها رابطه طبیعی زندگی زناشویی نیست، بلکه رابطه اصلی‌، صفا و صمیمیت  و اتحاد دو روح است.(مطهری،1377)، عبارت «وَ جَعَلَ بَینَکُم مَودهٌ وَ رَحمَه» بیانگر رابطه‌ی دوستی و مهربانی است .بدین معنا که هم یکدیگر را دوست بدارند و به هم عشق بورزند، و هم با یکدیگر مهربان باشند .(خامنه ای،1381).

از سویی خداوند[3] متعال  پیامبر اکرم (ص) را رحمتی برای عالم معرفی کرده است که به برکت وجود ایشان بسیاری از بلاها  و مصیبت‌ها از عالمیان برداشته شده است.

شاید بتوان بین رَحْمَهً لِلْعالَمینَ بودن پیامبر و وجود مودت و رحمت بین زوجین، این ارتباط مفهومی را برقرار ساخت که دوستی و محبت بین زن و شوهر علاوه بر اینکه  آرامش و رحمت الهی را به ارمغان  می‌آورد‌، دژ محکمی در برابر بلایا و آسیب‌هایی است که  می‌تواند بنیان خانواده را متزلزل سازد‌.

با توجه به اینکه همسران نمونه، امانتدار خوبی برای این هدیه الهی هستند در دعاهایشان از درگاه خدا مى‏خواهند که همسران و فرزندان آنان را از  کسانى قرار دهد که مایه روشنى چشم آنان گردد.[4]

خداوند این اوصاف را برای گروه ممتاز مؤمنان که در صف مقدم قرار دارند تحت عنوان “عباد الرحمن” شرح مى‏دهد، و همانگونه که رحمت عام خدا همگان را فرا مى‏گیرد، رحمت این بندگان خدا نیز از جهاتى عام است،و علم و فکر و بیان و قلم و مال و قدرتشان پیوسته در مسیر هدایت خلق خدا کار مى‏کند. )مکارم شیرازی،1374) در نتیجه دیگران که دوستدار تقوایند از آنان می‌آموزند و پیروى می‌کنند،  بدون تردید اهل بیت (ع) از روشنترین مصداقهاى این آیه هستند‌، اما این مانع از گسترش مفهوم آیه نخواهد بود که مؤمنان دیگر نیز هر کدام در شعاعهاى مختلف، امام و پیشواى دیگران باشند.( مکارم شیرازی، 1374).

پس می‌توان نتیجه گرفت که مودت و علاقه و ابراز آن دربین زوجین از آنرو دارای اهمیت است که هم سبب آرامش و نشاط روح و جسم زن و شوهر است و هم گامی مؤثر در مسیر بندگی است که ضمن جلب رحمت الهی می‌تواند الگو و سرمش خوبی برای دیگران در جهت گسترش این فرهنگ باشد .

با توجه به اینکه‌، ابراز علاقه در محیط خانواده درنگاه درون دینی‌، دارای نمودهایی در ابعاد مختلف است، در این حوزه به  موارد زیر می‌توان اشاره نمود:

 

۲-2- جلوه‌های کلامی

یکی از مهمترین شیوه‌های ابراز علاقه در بین همسران استفاده از کلام و نعمت بیان کردن محبت و علاقه  در ارتباطات زن و شوهر است .از جمله جلوه‌های این شیوه در روابط زن و شوهر عبارت است از:

 

۲-2- 1-گفتگو و تعامل همراه با درک و محبت

تعامل و گفتگو شایسته در ارتباطات زناشوئی یکی از مهم‌ترین مهارت‌های یک خانواده موفق  و نشانه مهر و علاقه دوسویه بین همسران است.

در این خصوص، بایستی مرد در خانه حرف بزند و به نیازهای عاطفی زن پاسخ دهد. که این امر نقشی اساسی در قلمرو محبت ایفا می‌کند.

چنانچه پیغمبراکرم(ص) هر روز صبح بعد از نماز صبح از خانم‌هایشان دلجویی می‌کردند و می‌پرسیدند: نیازهایتان چیست؟ و چه درخواستی دارید؟

این رفتار پیامبر حامل این درس است که نیازهای عاطفی و معنوی زن و فرزندان بایستی تأمین گردد. و یکی از راههای تأمین این نیازها‌، گفتگو و دل جویی از سوی مرد است. (عرفان،1387).

همچنین از عایشه نقل است هنگامی که پیامبر دو رکعت نافله صبح را می‌گزارد اگر من بیدار بودم با من سخن می‌گفت و اگر من خفته بودم دراز می‌کشید تا اذان گفته شود(دلشاد تهرانی، 1386).

متقابلاً زن نیز بایستی این نیاز همسر را همواره در نظر بگیرد و سعی نماید ضمن بیان علاقه خویش نسبت به شوهر خود‌، خاصه در هنگام سختی‌ها و مشکلات‌، همراه خوبی در شنیدن سخنان او  باشد و با کلام محبت‌آمیز و فهماندن این امر که شرایط همسر  خود را درک می‌کند، با زبانی نرم و محبت‌آمیز آرامش را به همسر خویش هدیه کرده و با بیان جملات مثبت و امیدوارکننده در تقویت روحیه او برای پیشرفت زندگی خانوادگی شان کوشا باشد.

«زیرا کانون خانواده، جایی است که عواطف و احساسات باید در آن جا رشد و بالندگی پیدا کند؛ بچه‌ها محبت و نوازش ببینند؛ و شوهر که مرد است و طبیعت خام‌تری نسبت به زن دارد و در میدان خاصی، شکننده‌تر است، مرهم زخم او، فقط و فقط نوازش همسر است، حتی نه نوازش مادر. مرد باید نوازش ببیند. برای یک مرد بزرگ، همسرش کاری می‌کند که مادر برای یک بچه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی کوچک آن کار را می‌کند؛ و زنان دقیق و ظریف، به این نکته آشنا هستند. اگر این احساسات و عواطف محتاج وجود یک محور اصلی در خانه که آن محور خانم و کدبانوی خانه است، نباشد، خانواده یک شکل بدون معنا خواهد بود.» (خامنه‌ای،1381).

از سویی، همسران برتر به این حقیقت اذعان دارند که می‏توانند با گیرایی کلامی و بارانی از جذابیت‏های بیانی، آنچنان وجود همسر خود را سیراب نمایند که در برابر محرکهای صوتی و کلامی نامحرمان کاملا مصون باشند. اسلام عزیز بر این نکته تأکید دارد که با نامحرمان به نرمی و طنّازی سخن مگویید و از کلام غیر ضروری با نامحرمان بپرهیزید و در عوض توصیه می‏کند که با همسران خود با زیباترین بیان، گیراترین کلام و جذاب‏ترین لحن سخن بگویید. در نتیجه بایستی در خانه، از بیشترین فرصت برای صحبت و تبادل نگاههای گرم و کلمات جذاب و گیرا با همسر بهره جست و در حقیقت جذابیت صوتی و کلامی از محکم‏ترین حلقه‏های پیوند و قوی‏ترین جاذبه‏های نزدیکی در زندگی زناشویی است (افروز، 1376).

[1] . حق زن است که بدانی خداوند در مایه آرامش و انس تو قرار داده است و این نعمتی از جانب خداست، پس او را تکریم کن و با او مدارا نما هر چند حق تو بر او واجب‌تر است. اما حق اوست که با او مهربان باشی. امام سجاد(ع)

[2]  َ. مِنْ آیاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْواجاً لِتَسْکُنُوا إِلَیْها وَ جَعَلَ بَیْنَکُمْ مَوَدَّهً وَ رَحْمَهً إِنَّ فی‏ ذلِکَ لَآیاتٍ لِقَوْمٍ یَتَفَکَّرُون(روم/21)

. [3]  و َ ما أَرْسَلْناکَ إِلاَّ رَحْمَهً لِلْعالَمینَ (انبیا/107 )

[4]‌. وَ الَّذِینَ یَقُولُونَ رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَ ذُرِّیَّتِنَا قُرَّهَ أَعْینُ‏ٍ وَ اجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِینَ إِمَامًا(فرقان 74‌)

دانلود از لینک زیر :