مقاله (پایان نامه) : تاثیر ویژگی‌های کمیته حسابرسی بر ارتباط ارزشی اطلاعات حسابداری

مقوله کمیته حسابرسی برای اولین بار در دهه 40 میلادی مطرح شد. نیاز اصلی به کمیته حسابرسی در دهه 70 میلادی به وجود آمد. از سال 2000 به بعد نقش این کمیته در حاکمیت شرکت‌ها بیشتر اثر گذاشت. فروپاشی شرکت‌های بزرگ نظیر انرون و ورلدکام از عوامل توجه به آن بود.

پیشینه کمیته حسابرسی در امریکا به سال 1940 میلادی برمی‌گردد. در این تاریخ، بعد از وقوع ماجرای تقلب مک‌کسون رابین (McKesson Robbins)، سازمان بورس اوراق بهادار آمریکا به‏ کلیه شرکت‌های پذیرفته شده در بورس نیویورک پیشنهاد کرد که‏ حسابرسان مستقل را گروهی از مدیران غیرموظف هیئت‌مدیره‏ شرکت‌ها معرفی کنند و در مورد انعقاد قرارداد حسابرسی و تعیین‏ حق‏الزحمه مربوط، با آنان به مذاکره بنشینند. سازمان از این گروه‏ غیرموظف به عنوان کمیته حسابرسی یاد کرد. سپس در سال 1971، این پیشنهاد به تصویب سازمان بورس اوراق بهادار آمریکا رسید. سازمان بر این باور بود که وجود کمیته حسابرسی می‏تواند مناسب‌ترین وسیله حمایت از منافع سرمایه‏گذاران شرکت‌‌های‏ سهامی عام به شمار آید.

به دنبال این موضوع، در سال 1978، بورس نیویورک تشکیل‏ کمیته حسابرسی را برای کلیه شرکت‌های سهامی عام پذیرفته شده در این بورس الزامی کرد. به تبعیت از این خط مشی بورس نیویورک، بورس آمریکا نیز تشکیل کمیته حسابرسی را برای شرکت‌های پذیرفته‏ شده در بورس آمریکا توصیه کرد اما الزامی نساخت(باقرزاده، 1379). طبق آخرین تحقیقات، در بیش از 90 درصد شرکت‌های بزرگ‏ سهامی عام آمریکا کمیته حسابرسی تشکیل شده است.

کمیسیون بورس اوراق بهادار از سال 2003 میلادی شرکت‌ها را موظف کرده تا در ترکیب کمیته حسابسی خود دست کم یک نفر را با تخصص مالی یا حسابداری به کار بگیرند و در صورت نبود عضوی با این ویژگی، موضوع را در یادداشت‌های همراه صورتهای مالی افشا کنند(تختائی، 1390).

در ایران سال‌هاست که سازمان بورس اوراق بهادار پیگیر استقرار و پیاده‌سازی نظام راهبری شرکتی، به ویژه حسابرسی داخلی و کمیته حسابرسی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران است. سازمان مزبور پس از سال‌ها تلاش در این زمینه، از جمله حمایت از پژوهش‌ها، ترجمه و تدوین کتاب‌ها، مقاله و دستورالعمل‌های لازم این موضوع را که از ابتدای دهه 80 شروع شد و پس از اختلاس 3000 میلیاردی، به طور جدی‌تری پیگیری کرده است.

پس از تصویب دستورالعمل کنترل‌های داخلی که در ابتدای آن چنین آمده است: … در راستای حمایت از سرمایه‌گذاران، پیشگیری از وقوع تخلفات و نیز ساماندهی و توسعه بازار شفاف و منصفانه… این دستورالعمل از تاریخ 16/2/1391 در 18 ماده و 2 تبصره به تصویب هیئت مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار رسید و رعایت مفاد این دستورالعمل از تاریخ ابلاغ آن(26/2/1391) برای ناشران پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران الزامی است. طبق ماده 10 دستورالعمل مذکور مدیران ارشد موظف به تشکیل کمیته حسابرسی(زیر نظر هیئت مدیره و مطابق با ضوابط سازمان بورس) و واحد حسابرسی داخلی شده‌اند و در اجرای ماده 10 دستورالعمل یاد شده، نمونه منشور کمیته حسابرسی در سال 1391 شامل 14 ماده و 2 تبصره به تصویب رسیده که از تاریخ تصویب لازم الاجراست.