حقوق هوایی از منظر حقوق عمومی ایران و بین الملل

1-              معاهده 1919 پاریس[1]

معاهده پاریس، نخستین سند حقوقی است که در حقوق هوایی به اجرا درآمده است. بر اساس این معاهده که به وسیله 32 کشور به تصویب رسیده بود، حاکمیت کامل و انحصاری کشورها بر آسمان سرزمین خودشان به رسمیت شناخته شد و مفاد آن با حکم رومی «هرکس مالک زمین است مالک فضای بالای آن نیز است»[2] مطابقت دارد. برای اینکه معاهده مزبور مسایل فنی را هم دربرگیرد، ضمایمی که به معیارهای قابلیت پرواز، گواهینامه صلاحیت برای خدمه و کارکنان هواپیما و نظایر آن مربوط می­شد، بدان اضافه گردید. مطابق ماده 34 معاهده، کمیسیون بین­المللی ناوبری هوایی به نام سینا[3] تشکیل شد که مسئول تنظیم مقررات تکنیکی، جمع و انتشار اطلاعات مربوط به هوانوردی و اظهار عقیده در مورد مسایلی بود که اعضای معاهده ممکن بود به آن مراجعه کنند.

این معاهده، نخستین تعریف قابل قبول از هواپیما را ارائه نمود. مطابق این تعریف «هواپیما به هر وسیله­ای اطلاق می­شود که قادر باشد به هوا بلند شده یا در آن حرکت نماید». این تعریف دستگاههایی نظیر سفینه هوایی، هواپیمای بی­موتور، بالون­های آزاد، بالون­های حامل سلاح جنگی و بالگرد را نیز در برمی­گرفت. ملاک تعریف قابلیت برخاستن و پرواز در آسمان بود.

1-1-       کمیته بین­المللی متخصصان حقوق هوایی[4]

در سال 1925، بنا به پیشنهاد دولت فرانسه، اولین کنفرانس بین­المللی حقوق خصوصی هوایی در پاریس تشکیل شد. شرکت کنندگان در کنفرانس تصمیم گرفتند کمیته­ای به نام «کمیته بین­المللی متخصصان حقوق هوایی» تشکیل دهند. وظیفه کمیته مزبور بررسی مسایل مربوط به حقوق خصوصی هوا بود. این کمیته، که خود دارای کمیته­های حقوقی فرعی متعددی نظیر کمیته مسئولیت متصدی حمل و نقل، رهن هواپیما و غیره بود، پیش نویس معاهده ورشو را تهیه و آن را برای تصویب به کنفرانس دیپلماتیک تسلیم نمود. این معاهده متعاقباً در کنفرانس دیپلماتیکتأیید و برای امضای کشورها آماده شد.

 

2-              معاهدات ایبروامریکن[5] و پان امریکن[6]

بعد از معاهده پاریس، معاهده ایبروامریکن در سال 1926 در مادرید به تصویب رسید. این معاهده مشابهت زیادی با معاهده پاریس داشت.در سال 1927، ایالات متحده آمریکا شروع به تهیه پیش نویس یک معاهده هوانوردی به نام معاهده پان امریکن نمود که در سال 1928 در هاوانا امضا گردید. تفاوت این معاهده با معاهده پاریس در این بود، که این معاهده اولاً فاقد ضمایم فنی بود و ثانیاً کمیسیونی برای حل اختلافات، جمع آوری اطلاعات و انتشار آن­ها پیش بینی نشده بود. این معاهده در هدف خود برای یکسان کردن مقررات هوایی شکست خورد.متعاقباً همه این معاهدات با کنوانسیون شیکاگو جایگزین شدند و باید متذکر شد که این معاهده که از معاهدات بی نظیر به شمار می­رود، مدیون تجاربی است که از معاهدات قبلی کسب کرده است.

 

[1]. Convention Relatine to the Regulation of Aerial Navigation, October 13, 1919 (Paris Convention ; (1922) 11 LNTS 173.

 

[2]. Cujus est solum, ejus est usque ad coelum at ad inferos.

 

[3]. Commission Internationale de la Navigation Aeriene.

 

[4]. Comite International Technique d’Experts Juridiques Aeriens (CITEJA).

 

[5]. Madrid: Ibero – American Convention on Air Navigation (CIANA), known as Madrid Convention; (1972) XI, RJIdeLA 173; (1973) JAL 263.

 

ازنیمه دو قرن نوزدهم به بعدبه کشورهای آمریکایی که قبلاًمستعمره پرتقال واسپانیابودند ایبرو- امریکن می­گفتد.

 

[6]. Havana (Habana); Inter – American International Convention on Commercial Aviation (known as Pan – American Convention); (1932) 129 LNTS 225.

دانشگاه  آزاد اسلامی واحد کرمانشاه

دانشکده حقوق و علوم سیاسی پایان‌نامه کارشناسی ارشد (M.A)

 

عنوان:

حقوق هوایی از منظر حقوق عمومی ایران و بین الملل

پایان نامه حقوق هوایی از منظر حقوق عمومی ایران و بین الملل