دانلود مقاله با موضوع قانون مجازات اسلامی و تولید آثار هرزه

دانلود پایان نامه

4-2-2-1- رفتار مجرمانه


مقصود از رفتار، عمل فیزیکی است که باید از یک فرد سر بزند تا بتوان وی را مرتکب جرم دانست. نگاهی به مصادیق «رفتار» در عنصر مادی جرم هرزه نگاری و جرایم مرتبط با آن، بیانگر آن است که اصولاً عنصر مادی این جرم به صورت «فعل» بوده و تحقق آن از طریق ترک فعل امکان پذیر نیست. با این وجود تنها در یک مورد خاص، ترک فعل به عنوان عنصر مادی جرم مرتبط با هرزه نگاری در نظر گرفته شده است. قانونگذار در ماده 749 قانون مجازات اسلامی، ارائه دهندگان خدمات دسترسی اینترنتی را مکلف نموده است که محتواهای مجرمانه رایانه ای از جمله محتواهای هرزه نگارانه موضوع مواد 742 و 743 این قانون را با توجه به فهرست های ابلاغی از سوی کارگروه ویژه موضوع این قانون، فیلتر کنند. در صورت فیلتر نکردن برای این مؤسسات، مجازات های انحلال و جزای نقدی پیش بینی شده است.
مصادیق هرزه نگاری در دو گروه کلی قابل طبقه بندی است.
4-2-2-1-1- تولید آثار هرزه نگارانه
قانونگذار ایران با عباراتی از قبیل «ساختن»، «تولید» و «تولید کردن» این عمل را به عنوان یکی از مصادیق جرم هرزه نگاری معرفی کرده است. تمامی افرادی که در فرایند تولید یا ساختن یک اثر هرزه نگارانه فعالیت می نمایند، اقدام شان مشمول عنوان «تولید» بوده و قابل تعقیب اند. بنابراین، نقاش، تصویربردار، نویسنده، فردی که به صورت برهنه یا در حال آمیزش جنسی در مقابل دوربین قرار می گیرد و دیگر افراد دخیل در این فرایند، مشمول این عنوان می باشند. برای محکوم کردن فرد به تولید این گونه آثار، نیازی نیست که وی، اثر ناموجودی را به وجود آورده باشد؛ بلکه دستکاری و تغییر در یک اثر موجود، به نحوی که به اثری هرزه نگارانه تبدیل شود، نیز مشمول عنوان «تولید» است. در تبصره ماده 744 قانون مجازات اسلامی، عمل کسی به وسیله سامانه رایانه ای یا مخابراتی، صدا، تصویر یا فیلم دیگری را به نحوی تغییر دهد یا تحریف نماید که به صورت مستهجن در آید، جرم انگاری شده است.
4-2-2-1-2- مداخله در آثار هرزه نگارانه
مقصود از مداخله در آثار هرزه نگارانه، آن گروه از مصادیق «رفتار مجرمانه» در قوانین حاکم اند که هرزه نگاری به معنای خاص یعنی تولید و ساختن اثر محسوب نمی شوند؛ اما با توجه به اهمیت شان، قانونگذار، آن ها را در حکم هرزه نگاری قرار داده و هم ردیف با هرزه نگاری به مفهوم خاص، جرم انگاری نموده است. این اقدامات ممکن است مستقیم یا غیرمستقیم صورت پذیرند.
مداخله مستقیم
مقصود از مداخله مستقیم آن قسم از موارد مداخله است که مرتکب، مستقیماً با آثار هرزه نگارانه ارتباط برقرار کرده و نسبت به آن اعمالی را انجام می دهد. این گونه موارد عبارتند از:
الف) پراکندن: از اعمالی که ممکن است فرد مستقیماً نسبت به یک اثر هرزه نگارانه انجام دهد، آن است که فرد، بدون آن که لزوماً در تولید اثر نقش داشته باشد به پخش و پراکندن آن در جامعه مبادرت ورزد. قانونگذار ایران با عباراتی چون «منتشر کردن»، «توزیع کردن»، «تکثیر»، «انتشار» و «اشاعه» این گونه رفتارها را واجد وصف مجرمانه دانسته است.
آنچه از الفاظ توزیع، نشر و پراکندن به ذهن متبادر می شود، این است که برای تحقق چنین عناوینی مرتکب باید این اعمال را بر روی آن تعداد از آثار و محصولات هرزه نگارانه و نسبت به آن تعداد از مخاطبان و گیرندگان انجام دهد که عرفاً بر اقدام وی اطلاق توزیع یا نشر گردد. به عبارت دیگر و به عنوان مثال اگر یک فرد، تنها یک عکس هرزه نگارانه را از طریق بلوتوث به دیگری بدهد یا آنکه صرفاً یک حلقه سی دی را در اختیار یکی از دوستانش قرار دهد، نمی توان عمل وی را با عناوین مذکور منطبق دانست. بنابراین، صرف منتقل کردن یک اثر هرزه نگارانه به دیگری به گونه ای که عرفاً نتوان توزیع یا انتشار را برای آن اطلاق نمود، جرم انگاری نشده است.
ب) نمایاندن: یکی دیگر از مصادیق رفتار در تحقق این جرایم آن است که فرد، آثار هرزه نگارانه را به دیگران نشان دهد؛ مانند این که فیلم هرزه نگارانه را به نمایش گذارد یا تصاویر هرزه نگارانه را به دیگران نشان داده یا بر در و دیوار شهر نصب نماید یا پشت ویترین مغازه گذارد (ولیدی، 1383: 228). شرط مجرمانه بودن این عمل آن است که نمایاندن، جنبه عمومی بیاید. ماده 640 قانون مجازات اسلامی با عبارت «به نمایش و معرض انظار عمومی گذارد» به صراحت بر لزوم وجود این شرط تأکید کرده است. مقصود از عموم در این مواد، معنا و مفهوم عرفی آن است. بنابراین، اگر فردی فیلم هرزه نگارانه ای را در منزل خود و برای اعضای خانواده یا دوستانش به نمایش بگذارد، عمل وی فاقد جنبه کیفری است؛ هر چند ممکن است تعداد بینندگان این فیلم، نسبتاً زیاد باشد؛ اما در فرضی که این اقدام با دعوت از تعداد بسیاری از افراد در منزل شخص انجام گیرد، به گونه ای که عرف این برنامه و نمایش را عمومی بداند، عمل فرد مشمول عنوان مجرمانه مذکور قرار می گیرد.
ج) صادرات و واردات: یکی دیگر از موارد مداخله مستقیم در آثار هرزه نگارانه، صادر کردن آثار هرزه نگارانه به خارج از کشور و یا وارد کردن آنها به کشور است. در این گونه موارد، برای جرم محسوب شدن فرد، نیازی نیست که شخصاً اقدام به صادر یا وارد کردن این اشیاء نموده باشد؛ بلکه صرف فراهم کردن موجبات صادرات و واردات جرم محسوب می شود؛ به تعبیر ماده 640 قانون مجازات اسلامی، اینکه فرد به وسیله دیگری مبادرت به انجام این کار نموده باشد، جرم محسوب شده و فرد به همان مجازاتی محکوم می شود که مباشرِ صادرات یا واردات بدان محکوم می گردد.
د) معامله و تجارت: از دیگر مصادیق رفتار در جرایم مرتبط با هرزه نگاری، تجارت و یا هر نوع معامله دیگر نسبت به اشیاء هرزه نگارانه است. در حقوق ایران نه فقط تصدی به این معاملات، بلکه واسطه گری و دلالی آنها نیز در ماده 640 قانون مجازات اسلامی جرم انگاری شده است. با توجه به مفاهیم مورد پذیرش در حقوق تجارت، به نظر می رسد مقصود از تجارت در این جرایم، فرضی است که فرد، معامله اشیاء هرزه نگارانه را شغل و حرفه خود قرار داده باشد، لفظ معامله در این جرایم، هر نوع معامله اعم از خرید و فروش، اجاره و دیگر مصادیق معاملات را در برمی گیرد. همچنین، تجرات در این گونه موارد اعم است از تجارت علنی و پنهانی و قاچاق اشیاء مذکور.
هـ) داشتن اشیاء هرزه نگارانه: قانونگذار تحت شرایطی، صرف داشتن اشیاء هرزه نگارانه را به صورت مستقل و با عباراتی مانند «نگهداری»، «نگه داشتن» و «ذخیره کردن» جرم انگاری نموده است. بنابراین، اگر کسی تصاویر یا آثار هرزه نگارانه را بر روی دیسک سخت رایانه ای خود یا بر روی هر نوع حافظه رایانه ای دیگر از قبیل سی دی و حافظه های جانبی ذخیره نماید، یا اینکه مجلات و کتب هرزه نگارانه را جمع آوری کرده و در منزل خود نگهداری کند، عمل وی جرم محسوب و قابل مجازات خواهد بود؛ مجرمانه بودن نگه داری این اشیاء، مستلزم وجود عنصر روانی است؛ موضوعی که در محل مناسب خود به آن پرداخته می شود.
مداخله غیرمستقیم
مقصود آن دسته از موارد مداخله است که مرتکب، مستقیماً با آثار هرزه نگارانه ارتباط برقرار نمی کند، بلکه نسبت به آنها به نحو غیرمستقیم اعمالی را انجام می دهد. این موارد عبارتند از:
الف) ترویج: در «پراکندن»، مرتکب با پخش مواد، اشیاء و مطالب، هرزه نگاری را به صورت مادی در جامعه گسترش می هد؛ اما در ترویج، فرد، هرزه نگاری را به صورت غیرمادی بسط و توسعه می دهد؛ بدین معنی که شیء یا تصویری را پخش نمی کند، بلکه با عمل خود، به ترویج فرهنگ هرزه نگاری در جامعه دامن می زند. مهمترین مصداق این عمل آن است که فردی، اشیاء و محصولات هرزه نگارانه را تبلیغ نماید. قانونگذار ایران در بند 4 ماده 640 قانون مجازات اسلامی این موضوع را جرم انگاری نموده است که فرد برای تشویق به معامله اشیاء هرزه نگارانه یا برای ترویج این اشیاء به نحوی از انحاء اعلان کند که فلان شخص، فاعل یکی از این اعمال است. بنابراین، هر کس به هر طریقی فیلم ها یا دیگر محصولات هرزه نگارانه را تبلیغ نماید، اقدام وی جرم محسوب و مستوجب مجازات می باشد.
ب) زمینه سازی: هر کس به هر طریق ممکن، دستیابی یک فرد به محصولات هرزه نگارانه را زمینه سازی نماید، اقدا وی می تواند واجد عنوان مجرمانه باشد، مانند آن که کسی یک فرد فعال در زمینه هرزه نگاری یا محل به دست آوردن هرزه نگاری را به دیگری معرفی نماید (بند 4 ماده 640 قانون مجازات اسلامی). همچنین قانونگذار ایران در ماده 743 قانون مجازات اسلامی تحریک، ترغیب، تهدید، تطمیع، فریب، تسهیل یا آموزش دیگری به منظور دستیابی به محتویات هرزه نگارانه را جرم انگاری نموده است.
ج) سوءاستفاده: قانونگذار ایران در ماده 5 قانون نحوه مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیت های غیرمجاز می نمایند، مصوب 1386، وسیله تهدید قرار دادن آثار هرزه نگارانه را جرم انگاری نموده است. بدین ترتیب، هر کس با سوءاستفاده از آثار هرزه نگارانه تهیه شده از دیگری، وی را تهدید کند تا از این طریق بتواند او را به برقراری رابطه جنسی، اخاذی، جلوگیری از احقاق حق یا هر مقصود دیگری سوق دهد، اقدام وی جرم محسوب و مستوجب مجازات است.
4-2-2-2- مرتکب
تحقق جرایم موضوع بحث، مستلزم وجود وصف یا ویژگیِ خاصی در مرتکب نمی باشد؛ این امر از عبارت «هر کس» مذکور در مواد قانونی مربوط مستفاد است. بنابراین، هر فردی اعم از زن یا مرد، داخلی یا خارجی، کارمند یا غیرکارمند می تواند مرتکب این جرایم شود. با این همه، وجود برخی اوصاف، شرط تحقق جرم نیستند بلکه مبنایی هستند برای بار کردن احکام یا مجازات هایی متفاوت با مرتکبان عادی.
یکی از این اوصاف عبارت است از مأمور دولت بودن مرتکب. آن گونه که ماده 8 قانون نحوه مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیت های غیرمجاز می نمایند مصوب 1386، مقرر داشته است که هرگاه مأموران مذکور در ماده، اقدام به انتشار اشیاء هرزه نگارانه ای نمایند که بنابر اقتضاء شغلی در اختیار وی قرار گرفته است، به مجازات هایی شدیدتر از مجازات مرتکبان عادی محکوم خواهند شد. تنها مصداق «رفتاری» که موجب می شود مجازات این مأموران تشدید گردد، «انتشار» آثار هرزه نگارانه است. بنابراین اگر مأمور دولتی که به اقتضاء شغلش یک اثر هرزه نگارانه در اختیارش قرار گرفته آن را منتشر نکند، اما اقدامات دیگری چون نگه داری، نمایش، انتقال به دیگری و یا معامله را انجام دهد، مشمول این تشدید نخواهد بود. ماده 754 قانون مجازات اسلامی نیز کارمند دولت بودن مرتکب، در فرضی که فرد به مناسبت انجام وظیفه، مرتکب جرم رایانه ای (ز جمله هرزه نگاری) شده باشد، را در زمره علل مشدده مجازات قرار داده است. تشدید مجازات هایی که از آن ها یاد شد، صرفاً در دو قانون اخیرالذکر تصریح شده است؛ دیگر قوانین حاکم در این خصوص حکمی ندارند. از این رو با توجه به لزوم تفسیر مضیق نصوص کیفری، این حکم مختص امور سمعی و بصری و رایانه ای بوده و قابل تسری به موارد دیگری چون هرزه نگاری نوشتاری از طریقی غیر از رایانه نخواهد بود.
وصف دیگری که مورد توجه خاص قانونگذار قرار گرفته، این است که مرتکب، ارتکاب این اعمال را حرفه خود قرار داده باشد. قانونگذار ایران در ماده 742 قانون مجازات اسلامی ایران این امر را موجب تشدید مجازات مرتکب دانسته است؛ اما این تشدید فقط در خصوص هرزه نگاری های رایانه ای قابل اعمال است.