دانلود پایان نامه آینده نگر و گذشته نگر و راهبردهای یادگیری

دانلود پایان نامه

فعالیت مثبت زیاد لذت


منفی زیاد خشم
مثبت/ منفی کم ناامیدی
خنثی کم/زیاد خستگی
طبق نظریه کنترل- ارزش پکران هیجانهای تحصیلی را میتوان به اشکال زیر دسته بندی کرد:
الف)از نظر زمانی هیجانها به دو دسته تقسیم میشوند:1- هیجان بازده 2- هیجان فعالیت. هیجان بازده خود به دو بخش تقسیم میشود: آینده نگر و گذشته نگر.
هیجان های بازده؛ هیجانهایی هستند که بروز آنها به نتایج تحصیلی ارتباط دارد. این هیجانها خود به دو دسته آیندهنگر و گذشته نگر تقسیم میشوند.هیجان‌های آینده‌نگر هیجانهایی هستند که با انتظارپیش بینی نتایج تجربه میشوند. اگر انتظار موفقیت باشد، هیجان مثبت و اگر انتظار شکست باشد هیجان منفی تجربه خواهد ( شوتزو پکران، 2007، ص19). میزان کنترل شخص در موفقیت یا شکست خود نقش اصلی در هیجانهای آینده نگر دارند.اگر کنترل کم باشد، به بیانی توانایی شخص برای کسب موفقیت و دوری از شکست کم باشد، موفقیت و شکست نامعلوم است، در این حالت هیجان امید، انگیزه موفقیت و هیجان اضطراب، انگیزه گریز از شکست ایجاد میکنند. اگر کنترل بالایی روی موفقیت باشد هیجان لذت انتظار میرود.
هیجان‌های گذشته‌نگر؛ هیجانهایی هستند که با نگاه بر نتایجی که در گذشته به دست آمدهاند، تجربه میشوند. غرور،خشم، تشکر و شرم هیجانهای گذشته نگر هستند و با نسبت دادن موفقیت و شکست به خود، شخص دیگر یا موقعیت شکست یا موفقیت؛ تجربه میشوند ( شوتزو پکران، 2007، ص20). خشم با نسبت دادن شکست به دیگری، شرم با نسبت دادن شکست به خود، غرور با نسبت دادن موفقیت به خود و تشکر با نسبت دادن موفقیت به دیگری تجربه میشود. چنانچه ملاحظه میشود کنترل در ایجاد این هیجانها مؤثر است. کنترل خود، کنترل دیگری یا کنترل موقعیت.
هیجانهای فعالیت؛ هیجان هایی هستند که به فعالیت مربوط به پیشرفت تحصیلی ارتباط دارند. تصور میشود فعالیتهای تحصیلی به میزان کنترل و ارزش فعالیت وابسته هستند به عنوان مثال اگر دانشآموز به یک ماده درسی علاقمند باشدو احساس کند قادر به حل و فصل آن باشد، او از مطالعه آن درس لذت میبرد. اما اگر کنترل بر مطالب درسی داشته باشد اما مطالب برایش ناخوشایند باشد، او هیجان خشم را تجربه خواهد کرد. در صورتی که فعالیت مطلوب، اما کنترل بر آن نداشته باشد، ناامیدی تجربه خواهد کرد. و در نهایت اگر فعالیت بدون ارزش مثبت یا منفی باشد، خستگی حاصل خواهد شد(شوتزو پکران، 2007،ص21).
ب) هیجان‌های تحصیلی در تقسیم بندی دیگر به هیجانهای مثبت و هیجانهای منفی تقسیم شده: هیجان‌های مثبت هیجانهایی هستند که تجربه آنها برای شخص خوشایند میباشند. مثل لذت، امیدواری، و غرور. هیجان‌های منفی هیجانهایی هستند که تجربه آنها برای شخص ناخوشایند است. مانند خشم، اضطراب، شرم، ناامیدی ، خستگی و عصبانیت ناشی از تکالیف دشوار(نقل از نیکدل،1389به نقل ازپکران، 2006).
ج)هیجان های تحصیلی از نظر انگیزش به دو دسته تقسیم میشوند: فعال و غیر فعال ، با توجه به بُعد فعال‌سازی، بعضی از هیجان‌ها فعال هستند یعنی از نظر زیست‌شناختی برانگیزنده‌اند (مانند امیدواری) و برخی دیگرغیر فعال یعنی بازدارنده هستند (مانند ناامیدی) ( پکران و همکاران، 2002).
در محیط آموزشگاهی، یادگیرندگان غالباً هیجان‌های تحصیلی گوناگونی را تجربه می‌کنند. این هیجان‌ها می‌توانند اثر مثبت در یادگیری فعال، خودتنظیمی یادگیری و عملکرد درسی داشته باشند و لذت، امیدواری و افتخار تحصیلی را برای یادگیرندگان فراهم آورند. تجربه‌ی این هیجان‌ها همچنین می‌تواند با اثرگذاری منفی و نامطلوب در رفتار و افکار، زمینه‌ساز بروز عصبانیت، اضطراب، شرم، ناامیدی و خستگی در یادگیرندگان گردد.
مثبت یا منفی بودن هیجان به معنی خوب و یا بد بودن هیجان نیست بلکه منظور از هیجان مثبت، هیجانی است که دلپذیرباشد و منظور از هیجان منفی هیجانی است که ناخوشایند باشند. همانطور که اشاره شد، مثبت و منفی در اینجا به معنی خوب یا بد بودن نیست. گاهی اوقات هیجان مثبت زیان آور و گاهی اوقات هیجان منفی سودمند است.به عنوان مثال اضطراب آنگاه که باعث تقویت انگیزش اجتناب از شکست و غلبه بر موانع پیشرفت میشود، خوب است.زیرا موجب افزایش فعالیت شخص میگردد. اما اضطراب در شرایطی خاص سبب خمودگی و غیر فعال شدن شخص میگردد، که در این حالت زیان آور است(پکران و همکاران، 2002).
هیجانهای مثبت فعال تسهیل کننده استفاده از راهبردهای یادگیری ، خلاقیت، انعطاف پذیری، سازماندهی، خود ارزیابی، ارزیابی انتقادی و نظارت فراشناختی میشوند و همچنین میتوانند به عنوان تقویت کننده انگیزه برای برای مراحل بعدی فعالیت تحصیلی باشند. هیجانهای غیر فعال(آرامش و خستگی) جنبه شناختی و فیزیولوژیکی دارند و سبب کاهش توجه و موجب پردازش کم عمق و سطحی مطالب و غیر فعال کردن انگیزه فعالیت تحصیلی میشوند. هیجانهای منفی فعال مانند خشم، اضطراب و شرم اثر دو سویه دارند. ممکن است باعث تقویت انگیزش بیرونی و در جهت غلبه بر موانع به کار روند. و ممکن است در شرایطی خاص سبب کاهش انگیزش درونی و موجب انجماد و غیر فعال شدن رفتار شوند.(پکران و همکاران، 2002)
2-1-2-4- مدل شناختی- انگیزشی
در این مدل پکران و همکاران بیان کردهاند که هیجانها تحصیلی با واسطه تعدادی از مکانیسمهای شناختی و انگیزشی بر یادگیری و پیشرفت تحصیلی تأثیر گذار هستند.این مکانیسمهای شناختی- انگیزشی عبارتند از: انگیزش، راهبردهای یادگیری، منابع شناختی و خود تنظیمی یادگیری (پکران و همکاران، 2002،ص97) هیجانهای مختلف از راههای متفاوتی بر این مکانیسمها تأثیر میگذارند و این مکانیسمها هم خود به طور مستقیم بر پیشرفت تحصیلی تأثیر گذار هستند. در این مدل برای بررسی چگونگی تأثیر هیجانها بر پیشرفت تحصیلی، هیجانهای تحصیلی به چهار دسته تقسیم شدهاند: 1- هیجانهای مثبت فعال مانند امیدواری و غرور 2- هیجانهای مثبت غیر فعال مانند آرامش و رضایت 3- هیجانهای منفی فعال مانند خشم، اضطراب و شرم 4- هیجانهای منفی غیر فعال مانند خستگی و ناامیدی.
2-1-2-4-1- هیجان–انگیزش– پیشرفت تحصیلی
هیجانهای تحصیلی ممکن است سبب حفظ یا کاهش انگیزه و فرایندهای ارادی شوند. و افزایش انگیزه هم سبب افزایش فعالیت آموزشی و در نتیجه موجب افزایش پیشرفت تحصیلی میگردد. بنابر این هیجانهای تحصیلی با واسطه انگیزش تحصیلی بر پیشرفت تحصیلی تأثیر میگذارند(پکران و همکاران، 2002،ص97). هیجانهای تحصیلی مثبت فعال از قبیل لذت از یادگیری معمولاً سبب افزایش انگیزش تحصیلی، در حالی که هیجانهای منفی غیر فعال مانند ناامیدی ممکن است باعث کاهش انگیزش تحصیلی شوند. هیجانهای مثبت فعال میتوانند نقش تقویت کننده مثبت انگیزه برای مراحل بعدی یادگیری باشند.
هیجانهای منفی فعال میتوانند اثر دوگانه بر انگیزه داشته باشند. خشم ، اضطراب و خشم ذاتاً کاهنده انگیزه هستند زیرا هیجان منفی ناسازگار با لذت ، علاقه و انگیزه درونی هستند، از طرفی دیگر هیجانهای منفی میتوانند سبب تقویت انگیزه بیرونی کردند. به عنوان مثال خشم میتواند انگیزه و اراده غلبه بر موانع پیشرفت را افزایش دهد. اضطراب و شرم میتوانند منجر به افزایش انگیزه برای تلاش بیشتر در جهت دوری از شکست شوند. بنابر این نقش تقویت کننده مثبت انگیزش تحصیلی داشته باشند(بندورا و سرون،1983).
2-1-2-4-2- هیجان- راهبردهای یادگیری– پیشرفت تحصیلی
هیجانهای تحصیلی مثبت فعال تسهیل کننده روحیه انعطافپذیری و کاربرد راهبردهای یادگیری خلاق از قبیل شرح و بسط، سازماندهی، ارزیابی انتقادی و نظارت فراشناختی میباشند. هیجانهای تحصیلی منفی با به کار گیری راهبردهای خشک و غیر قابل انعطاف مانند تمرین ساده و فرآیندهای الگوریتمی ارتباط مستقیم دارند. هیجانهایی از قبیل آرامش و خستگی جنبه فیزیولوژیکی دارند، از نظر شناختی غیر فعالند. بنابراین منجر به کاهش توجه، انتخاب رویکرد سطحی و فرآیندهای ساده جمع آوری اطلاعات میشوند(پکران و همکاران، 2002،ص97).
2-1-2-4-3- هیجان- منابع شناختی- پیشرفت تحصیلی
هیجانها دارای کارکردهایی درجهت توجه به هدف، درگیر شدن با تکلیف، به کار گیری منابع شناختی و کنترل تفکرات نامربوط با تکلیف میباشند.هیجانهایی مانند لذت بردن، غرور، حیرت، اضطراب و خشم میتوانند وابسته به تنظیم باشند. تنظیم خود یا تنظیم دیگران. این هیجانها سبب ایجاد افکار نامربوط با تکلیف، کاهش منابع شناختی قابل دسترس برای اهداف تکلیف و صدمه به پیشرفت تحصیلی میگردند. اگر چه بسته به موقعیت یادگیری ممکن است این اثرات تفاوت کند. به ویژه لذت از یادگیری میتواند منجر به استفاده بیشتر از منابع شناختی و پیشرفت تحصیلی گردد(پکران و همکاران، 2002،ص97).
2-1-2-4-4- هیجان- خود تنظیمی در مقابل تنظیم بیرونی- یادگیری
منظور از خود تنظیمی” تولید و هدایت اندیشهها، هیجانهاو رفتارها توسط خود فرد به منظور رسیدن به هدف است” ( سیف، 1388،ص173). خود تنظیمی در یادگیری؛ با تأکید بر طراحی، نظارت و ارزشیابی خوددر یادگیری صورت میگیرد. پیش فرض خود تنظیمی، انعطافپذیری در رفتار میباشد و هیجانهای مثبت تسهیل کننده انعطافپذیری هستند. در مقابل هیجانهای منفی بارای دانشآموز انگیزه ایجاد میکنند که به راهنمایی و تنظیم بیرونی متکی باشد(پکران و همکاران، 2002).
2-2-پیشینه پژوهش