سرقت­های رایانه ­ای- جرم شناختی سرقت در فضای سایبری-رشته حقوق

4-2-1-1-2-2-  ترغیب و تسهیل بروز انگیزش های مشروع و سودمند

 

چنانچه کاربران ملاحضه کنند که با ورود به شبکه اینترنت می­توانند امور خود را به طور بهینه به پیش ببرند و این تحول مثبت را در زندگیشان احساس کنند، کاربری­شان را در فضای سایبر به امور بیهوده اختصاص نخواهند داد.[1] هنوز بسیاری از این افراد با کارکرد اصلی این فناوری آشنا نیستند و ابزارهای الکترونیکی را یک وسیله سرگرمی تلقی و در همین حد از آن بهره برداری می­کنند. برای تغییر این نگرش باید از رسانه­های ارتباط جمعی مثل تلوزیون و … استفاده کرد.

 

4-2-1-1-2-3- بر حذر داشتن از سرقت­های رایانه­ ای

 

در واقع آنچه امروز فضای بانک­ها و سیستم­های مالی و جامعه ایران را مشوش و مضطرب ساخته، نباید هک شدن یا به سرقت رفتن اطلاعات سه میلیون حساب بانکی یا فاش شدن  اطلاعات 10 بانک در کشور باشد نگرانی اصلی باید ضعف بزرگی باشد که سیستم اطلاعات الکترونیکی بانک ها یا سیستم­های شرکت­های خدمات دهننده به آنها را این چنین در برابر سارقان، آسیب پذیر ساخته است و اینکه آیا کسی به فکر بر طرف ساختن این ضعف بزرگ هست یا خیر؟

آیا کاربران خدمات الکترونیکی بانک­ها به اندازه  کافی از خطراتی که ممکن است در کمین آنها باشد آگاهند و به خوبی از تمامی ریزه کارها و تنظیمات خدمات سیستم های الکترونیکی بانک ها آگاهی دارند یا آگاهی آنها صرفا در حد بر طرف ساختن نیاز روزانه بوده و سود جویان می­­توانند به راحتی با فریب دادن آنها مثلا به واسطه ترغیب آنها برای تغییر زبان عابر بانک به انگلیسی، مبالغ قابل توجهی را به اصطلاح کارت به کارت کرده و ناپدید شوند؟

 

4-2-1-1-2-4- آموزش و آگاهی افراد

 

از جمله تدابیر موثر در پیشگیری از سرقت رایانه­ای، ارائه آموزش کافی و اطلاع رسانی بهنگام است. همان طور که بیش از این نیز بیان گردید، توسعه سریع فناوری رایانه و نقش عمده آن در جهان امروز به ویژه کشورهای صنعتی، موجب گردیده است که کودکان و نوجوانان از سنین کودکی با کاربری رایانه آشنا گردند و در سنین نوجوانی و جوانی به افرادی آشنا با فناوری رایانه به ویژه از بعد تجربی، مبدل شوند.

لذا آگاه ساختن این افراد و ارائه آموزشهای لازم از سنین کودکی می­تواند نقش شایان توجهی در پیشگیری از سرقت رایانه­ای داشته باشد. بعلاوه ارائه آموزشهای ویژه برای عموم جامعه نیز اهمیت بسزایی دارد. با ارائه این نوع آموزش­ها می­توان به افراد جامعه آموخت که به شیوه­هایی احتمال آسیب دیدگی فردی و اجتماعی در مقابل سارقان رایانه­ای را کاهش دهند و بتوانند خانواده، اموال و حیثیت اجتماعی خود را تا حد زیادی از خطرات احتمالی مصون دارند.

از دیگر ابعاد ضروری سیاست آموزشی در مورد سرقت رایانه­ای، آموزش کارکنان و افراد شاغل در بخشهای مختلف جامه است. این آموزش، که بیشتر، محوریت اصلی آن در رابطه با شغل افراد می­باشد، مواردی را در بر می­گیرد که ممکن است افراد را از بعد اشتغال در مقابل این دست از جرایم ضربه پذیر سازد.

علاوه بر موارد یاد شده آموزش­هایی در ارتباط با مشاغل خاصی از جامعه ضروری است: به عنوان مثال، طرح ریزی و اجرای آموزش خاص برای مسئولان حفاظت و امنیت و شبکه های رایانه­ای که در بانک­ها و یا ادارجات مالیاتی کشور سروکار دارند.

همگام با آموزش می­توان از اطلاع رسانی به عنوان یکی از مبانی پیشگیری و مقابله عمومی با سرقت رایانه­ای در جامعه یاد کرد. در بسیاری از موارد، اطلاع رسانی موثر و بهنگام می­تواند حجم خسارات  ناشی از سرقت رایانه­ای را تا حد قابل ملاحظه ای کاهش داد.

از این طریق، علاوه بر موارد یاد شده، امکان جمع آوری اطلاعات در مورد کلیه جرایم رایانه­ای و یا حوادث ناگوار در این زمینه فراهم می­گردد و می­توان با تجزیه و تحلیل اطلاعات، راهکارهای مناسبی را برای پیشگیری و مقابله با جرایم و یا رفع نقاط ضعف سیستم­های رایانه­ای ارائه داد.[2]

به نظر می­رسد مهمترین عاملی که پیشگیری اجتماعی از سرقت رایانه­ای را با شکست مواجه می­سازد، امکان ارتکاب اینگونه جرایم در خلوت است. مسلما تربیت و آموزش، برای تلقین شخص به خودداری از ارتکاب جرم و نقض نکردن هنجار هاست. اما باید دید این راهکارها تا چه اندازه در  جلوگیری از ارتکاب جرم در خلوت اشخاص موثر است.[3]

امکان ارتکاب انواع بسیاری از جرایم رایانه­ای در خلوت، بی آنکه عامل مداخله گری هم وجود داشته باشد، ظرفیتی است که فضای تبادل اطلاعات به بشر ارزانی داشته است و معظلی است برای سیاستگذاران خرد و کلان جامعه که چگونه با این گونه ناهنجاری ها برخورد کنند.[4]

 

4-2-1-1-2-5- نهادینه کردن اخلاق دینی در فضای مجازی

 

فضای سایبر در صورتی به محیط امن تبدیل می­شود که کاربران آن، سالم و هنجارمند عمل کنند. البته جای یادآوری است که در کنار راهبردهای ناظر به تقویت اخلاق کاربری، راهکارهای ایمن سازی با استفاده از ظرفیت تکنولوژی ابزار ارتباط سایبری نیز مد نظر قرار گرفته است، مثل راهکارهای فیلتر نمودن محتوی غیر اخلاقی و ایجاد سیستم نظارت بر میزان و چگونگی نفوذ.[5]

اما نکته این است که اگر کاربران ضرورت و لزوم فضای ایمن در ارتباطات خودشان را باور نکنند، چنان که تجربه های چند ساله نشان داده است، سازو کارهای تکنولوژی به سبب پیشرفت تکنولوژی و قرار گرفتن برنامه­های عبور از موانع تعبیه شده بر سر راه استفاده کنندگان، عملا تدابیر کنترلی را با بن بست روبرو می­سازد. با این حساب، راهبرد اخلاقی با استفاده از راهکارهای نهادینه سازی اخلاق کاربری با محوریت دستورات دینی به صورت متمم کنترلی، اهمیت خاصی در پیشگیری از سرقت سایبری خواهد داشت.

متن کامل:

جرم شناختی سرقت در فضای سایبری-پایان نامه حقوق

4-2-1-2- پیشگیری وضعی از سرقت رایانه­ای

 

4-2-1-2-1- تبیین پیشگیری وضعی سرقت رایانه­ای

 

در دهه‌ هفتاد گروهی از دانشمندان‌ در واحد تحقیقات‌ وزارت‌ کشور انگلستان‌ در ارزیابی آمارهای جرم‌ در مورد پیشگیری ، برای اولین‌ بار اصطلاح‌ «پیشگیری‌ وضعی‌» را که‌ صرفاً بر کاهش‌ فرصت‌ها و موقعیت‌های ارتکاب‌ جرم‌ تکیه‌ دارد، مطرح‌ نمودند[6].

در خصوص‌ پیشگیری وضعی‌ تعریف‌ها و برداشت‌های گوناگونی ارائه‌ شده‌ است‌ “ژرژپیکا” پیشگیری‌ وضعی را اقدام‌ به‌ محدودکردن‌ فرصت‌های‌ ارتکاب‌ جرم‌ یا مشکل‌تر کردن‌ تحقق‌ این‌ فرصت‌ برای مجرمین ‌ بالقوه‌ می‌داند.[7]
به این‌ ترتیب‌ پیشگیری وضعی  در سرقت سایبری شامل‌ دو دسته‌ تدابیر و اهداف‌ می­‌باشد:

دسته‌ اول‌ تدابیری که‌ به‌ دنبال‌ سلب‌ امکان‌ تحقق‌ فعل‌ مجرمانه‌ یا لااقل‌ دشوار نمودن‌ آن‌ هستند که‌ در تعریف‌ اول‌ بیشتر مورد توجه‌واقع‌ شده‌ است‌، مانند سخت‌ کردن‌ دسترسی به‌ آماج‌ها یا محافظت‌ از بزه‌دیدگان‌ بالقوه‌.

دسته‌ دوم‌ تدابیر و شیوه‌هایی‌ که‌ با هدف‌ کاستن‌ از جاذبه‌های مجرمانه‌ و عوامل‌ تحریک کننده‌ محیطی، در صدد است‌ تا از تصمیم‌نهایی مجرم‌ و گذر او از اندیشه‌ به‌ عمل‌ جلوگیری کند مانند مخفی کردن‌ زیور آلات‌، با نصب‌ دوربین‌ مدار بسته‌.[8]

[1] . مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، گزارش تاملی بر فیلترینگ 5 برنامه اقدام برای تحقق برنامه سالم سازی فضای سایبر، شماره8947 ، اردیبهشت 1387، ص.36.

.[2]دزیانی م، 1379،ابعاد حقوقی جرایم رایانه­ای، شماره2و3، تابستان و پاییز، ص 95.

[3] . همان، ص 105.

[4] . همان، ص 201.

[5]. کوشا غ ،  1391، اخلاق دینی و تعامل سایبری،  سال سوم،  شماره دوم،  بهار ، صص 117 ـ 141 .

[6] . کُوسُن‌ م ، ۱۳۸۵، جرم‌شناسی ،ترجمه‌ میرروح‌ الله صدیق‌،  نشر دادگستر ،  ص111.

[7] . پیکا ژ، ۱۳۷۶،  از جرایم‌ و شهرنشینی،  ترجمه‌ عزیز طوسی،  ماهنامه‌ دادرس‌  شماره‌ 2، ص10.

[8] . میرخلیلی م، ۱۳۸۵، پیشگیری‌ وضعی از بزهکاری،‌ بانگاه‌ به‌ سیاست‌ جنایی اسلام‌، رساله‌ دکتری‌ ، دانشکده‌ حقوق دانشگاه‌ تهران‌، ص13.