طراحی – معماری -مراکز درمانی و درمانی کودکان در ایران

پزشکی یا طب کودکان در ابتدا چیزی ورای طب افراد بالغ نبوده و همواره موضوعی پایاپای بوده و هست اگرچه در نوع درمان و نحوه­ی برخورد و نگهداری تفاوت هایی وجود دارد اما از لحاظ پیشینه این دو مقوله در کنار یکدیگر بوده اند و هر جامعه ای نیازمند حفظ آینده و سرمایه های خود که همان کودکان هستند، می باشد. طب اطفال نیازمند نگرشی خاص بوده و نمی توان با کودکان همان گونه که با افراد بالغ رفتار می شود، رفتار نمود. موقعیت رشد و تأثیرپذیری بالای کودکان شرایطی را ایجاد می کند که باتوجه به آن باید نگاه و روش و فضایی مخصوص به آنها در نظر گرفته شود.

تاریخچه طب اطفال بر می گردد به قرن نهم و رازی پزشک معروف ایرانی که اولین کتاب را در زمینه بیماری های کودکان نوشته است و به همین دلیل برخی از تاریخ نگاران علم پزشکی او را پدر طب اطفال خوانده اند. معلم وی علی ابن سهل ربان آل طبری بحث هایی در این زمینه در کتاب خود فردوس الحکمه داشته است. اولین کار در رابطه با طب اطفال در دنیای غرب کتاب بچه های سیرکا در سال 1530 میلادی توسط توماس فایر است که خود ملهم از کارهای رازی و ابن سیناست.

طب اطفال به صورت مجزا از علم طب به طور واضح در قرن نوزدهم در لندن در بیمارستان کودکان در خیابان اورماند در سال 1852 شکل گرفته است.

این بیمارستان از قدیمی ترین بیمارستان های اطفال در دنیای انگلیسی زبان هاست.

در همان سال ها پزشک مهاجر آلمانی بنام آبراهام جاکوب در زمینه اطفال شروع به کار کرده که وی را پدر طب اطفال امریکا می دانند. (قربانی، 1390، ص 6)

2-3. تاریخچه مراکز درمانی و درمانی کودکان در ایران

سازمان های بهداشتی و درمانی کشور ایران از گذشته تا به امروز را می توان به این ترتیب نام برد؛

  • مجلس حفظ الصحیه که به منظور تأمین بهداشت و درمان و آموزش پزشکی بوده، به دنبال کنفرانس صحی بین المللی منعقد شده در پاریس (1279 هـ. ش) در تهران در سال 1284 هـ. ش تشکیل شد.
  • اداره کل صحیه مملکتی؛ در سال 1300 هـ ش در یکی از کابینه های دوره قاجاریه وزارت کشور شامل چند اداره بود که این اداره کل از آنها بود.
  • اداره کل بهداری؛ در سال 1313 هـ . ش اداره صحیه مملکتی به اداره کل بهداری تغییر نام داد و به مرور تأسیساتی در شهرستان ها به وجود آمد.
  • وزارت بهداری؛ طبق ماده 3 از قانون اصلاح بودجه سال 1320 هـ . ش اداره کل بهداری به وزارت بهداری تغییر نام داد.
  • وزارت بهداشت، درمان آموزش پزشکی در سال 1364 وزارت بهداری منحل و این وزارت بجای آن تشکیل شد.(قربانی، 1390)

این روند تغییر نام و تغییر در گستره­ی فعالیت­ها در ایران جهت افزایش کارایی و مدیریت مناسب با بهره­وری بالاتر بوده است.

مراکز درمانی در ایران به گذشته های خیلی دور بر می گردند بیمارستان های متعددی ایران و اطراف آن عموماً به همت ایرانیان بنا گردیده و ثمره آن به جهان پزشکی آن دوران رسیده است. بیمارستان جندی شاپور، بیمارستان ری، بیمارستان نیشابور، بیمارستان عضدی و بیمارستان معزالدوله دیلمی از جمله این بیمارستان ها بودند، اما ساخت اولین بیمارستان به سبک غربی به دوره قاجاریه بر می گردد.

ساخت بیمارستان مرکز طبی کودکان در سال ۱۳۳۷ توسط مرحوم دکتر حسن اهری پیشنهاد شد. ایشان فکر ساخت این مرکز را ره آورد سفری دانست که به همراه مرحوم دکتر محمد قریب بنیانگزار طب نوین اطفال ایران به شهر مونترال کانادا برای شرکت در نهمین کنگره بین المللی بیماریهای کودکان داشتند. در این سفر ایشان از بیمارستان های کودکان آن شهر و شهر تورنتو و چند مرکز علمی ویژه کودکان در آمریکا بازدید داشتند. از آنجائیکه بسیاری از آن مراکز توسط نیکوکاران با توان مالی متفاوت، حمایت می شد ایشان در تحقق این هدف بر روی کمک افراد و سازمانهای نیکوکار برنامه ریزی کرده و به عنوان اولین گام، اندوخته خود را در فروردین سال ۱۳۴۰ برای این منظور اهدا کرد. پس از آن با ارائه شواهد و آمار موجود در مورد مرگ و میر و شیوع بیماریهای کودکان به نیکوکاران، نظر آنها را جهت ساخت این مرکز جلب نمود.

همکاری دکتر فرهاد و دکتر قریب در تحقق این هدف نیز تأثیر بسزائی داشت اما از آنجائیکه این مبالغ نمی توانست پاسخگوی هزینه های ساخت و تجهیز این بیمارستان باشد به ناچار از سازمان های ملی و دولتی استمداد طلبیدند و سرانجام موضوع ساخت این مرکز در برنامه سوم دولت قرار گرفت و مسئولیت اجرای این طرح در دی ماه ۱۳۴۰ به خود دکتر اهری واگذار شد. ایشان در طراحی این بیمارستان از نقشه بیمارستانهای اطفال کانادا، آمریکا و سوئیس الگو گرفت و بالاخره در مهرماه سال ۱۳۴۲ عملیات ساختمانی بیمارستان آغاز شد.

 

در ساخت و تجهیز بیمارستان علاوه بر کمک خیرین، سازمان برنامه وقت، دانشگاه تهران و جمعیت شیر و خورشید ایران مشارکت داشتند و خرید تجهیزات خارجی بیمارستان با واسطه صلیب سرخ جهانی صورت گرفت و بدین ترتیب صرفه جویی قابل توجهی در صرف اعتبارات آن بعمل آمد. دکتر اهری همزمان با تصویب طرح ساخت این مرکز، جمعیتی را به نام جمعیت طرفداران مرکز طبی کودکان تشکیل داد که اولین جلسه این جمعیت در آذرماه ۱۳۴۰ تشکیل و در سال ۱۳۴۴ به ثبت رسید و دارای شخصیت حقوقی شد.

در  آبان ماه سال ۱۳۴۶ با جلب نظر مسئولین دانشگاه تهران و تصویب آئین نامه های مربوطه، اداره مرکز به جمعیت طرفداران مرکز طبی واگذار شد و جمعیت نیز مسئولیت آماده سازی و افتتاح مرکز را برعهده گرفت. سه ماه پس از این واقعه یعنی در ۲۸ اسفند ماه ۱۳۴۶ مصادف با عید سعید غدیر دو واحد درمانگاهی فیزیوتراپی و دندانپزشکی مرکز نیز افتتاح شد. بدنبال آن در اردیبهشت سال ۱۳۴۷درمانگاه بهداشت کودکان و در شهریور همان سال درمانگاه بیماری های کودکان و بخش یک بستری بیماران آماده گردید. سرانجام در پانزدهم آبانماه سال ۱۳۴۷ سایر بخش های بیمارستان آماده و بیمارستان رسما” افتتاح شد.دانلود پایان نامه  مرکز درمانی و حمایت از کودکان سرطانی بارویکرد معماری سبز

در ابتدا بیمارستان با بخش های عفونی، کلیه، خون، غدد، جراحی، اورژانس و درمانگاه های تخصصی شروع به کار کرد اما بتدریج با پیشرفت علم و تکمیل کادر علمی بیمارستان بخش هایی همچون گوارش، ایمونولوژی و آلرژی، قلب، نوزادان، روماتولوژی، اعصاب ، جراحی اعصاب، ارولوژی، ارتوپدی وسایر بخشهای فوق تخصصی و پاراکلینیک به آن اضافه شد. در سال ۱۳۶۷ عملیات ساخت ساختمان شماره ۳ آغاز و در سال ۱۳۷۹ به اتمام رسید.

پروژه عظیم ساخت ساختمان شماره ۲ بیمارستان که امکان افزایش بخشها و تختهای بستری را فراهم می ساخت طی سالهای متمادی توسط رؤسای مختلف بیمارستان من جمله دکتر ربانی، دکتر میلانی و دکتر موحدی و مدیریت آقای مخبر پیگیری می شد که سرانجام طی سالهای ۱۳۹۰-۱۳۸۸ با همت دکتر ربانی و با مدیریت دکتر محمدپور و دکتر رضایی رسما افتتاح و مورد بهره برداری قرار گرفت.

(chmc.tums.ac.ir ،1393)