عوامل مؤثر در تشدید فشار روانی

اثرات فشار روانی،مانند میزان اضطراب که برمی­انگیزد و میزان اختلال آن در توانایی­های شخصی برای کار و کوشش به چند عامل بستگی دارد که از آن جمله است برخی ویژگی­های خود فشار روانی،مانند موقعیتی که فشار روانی در آن روی می­دهد و برآورد وارزیابی فرد از موقعیت فشارزا و نیز منابعی که وی برای کنار آمدن با آن در دسترس قرار دارد. این عوامل عبارتند از:

-پیش­بینی پذیری:حتی وقتی فرد نمی­تواند کنترلی بر فشار روانی داشته باشد اگر بتواند آن را پیش­بینی کند و از شدت آن کاسته می­شود.

-امکان کنترل طول دوره فشار روانی:کنترل داشتن بر طول دوره یک رویداد فشارزا،نیز از شدت فشار روانی می­کاهد.

-ارزیابی شناختی: ادراک یک شخص از یک رویداد فشار زا،به برآورد او از درجه تهدیدآمیز بودن آن رویداد بستگی دارد. موقعیت­هایی که شخص آن­ها را به صورت تهدیدی برای زنده ماندن خود یا به صورت تهدیدی برای اعتبار و ارزش خود ادراک می­کند بیشترین فشار روانی را ایجاد می­کند.

-احساس کارایی: اطمینان خاطر آدمی به اینکه می­تواند یک موقعیت فشارزا را به خوبی اداره کند نیز عامل عمده­ای در تعیین شدت فشار روانی به شمار می­رود.

-حمایت­های اجتماعی: امکان دارد که حمایت عاطفی و توجه مردم،فشار روانی را نیز تحمل پذیرتر کند،معمولاً اگر آدمی مجبور شود بدون یاری­های دیگران و به تنهایی با رویدادهایی مانند طلاق،مرگ یک دوست محبوب یا بیماری سختی روبرو شود،این رویدادها آسیب زا می­شوند. (اتیکسون و همکاران،به نقل از براهنی و همکاران 1387).

طبق نظریه لازاروس و فولکمن (1984) استرس رابطه اختصاصی بین شخص و محیط است که در آن تنش ارزیابی شده،از حد امکانات فرد فراتر رفته و سلامت او را در معرض خطر قرار می­دهد. (خدایاری فرد و پرند 1389)،بطور عموم شناخته شده است که استرس و اضطراب تهدیدی برای کیفیت زندگی،سلامت روانی و جسمانی هستند. احساس استرس تقریباً یک احساس عمومی است و اغلب با هیجاناتی مثل خشم وترس و افسردگی همخوانی دارد و تأثیرات استرس به عنوان یک تنش یا فشار به وسیله شرایط چالش برانگیز در زندگی افراد ایجاد می­شود. تجربه نمودن،پاسخ­های روانی را بر می­انگیزد تا استرس کاهش یابد،یا پاسخ­های روانی به عنوان مکانیسم­های مقابله­ای بر اساس تجربیات زندگی قبلی دارای وجوه مشترک زیادی هستند ولی آن­ها یکی نیستند. استرس عکس­العملی است که فرد نسبت به یک رویداد و یا به یک موقعیت که در گذشته آن را تجربه کرده به طور معمول بیان می­دارد. در حالی که اضطراب نتیجه رویدادهای مبهم و نا مشخص است که امکان دارد فرد در آینده با آن روبرو شود. اضطراب جنبه انتظاری دارد در حالیکه استرس جنبه واکنشی دارد. به علاوه منبع استرس را معمولاً بر اساس بررسی تجربه­های فرد می­توان شناخت. (رایش و همکاران،1992، به نقل از کلوسن 2010).

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   توانمند سازی و اثرات مثبت آن در محیط کار

2-16.پیامدهای استرس بر سلامت

با مراجعه به تعریف­های استرس در چهارچوب رویکردهای مختلف،می­توان به راحتی به پیامدهای استرس که می­توانند نظام­های واکنشی روانی و بدنی موجود زنده را در معرض تهدیدها و آسیب­های جدی قرار دهند پی برد. در این قسمت از پیام­های استرس و اثر منفی آن بر سلامت موجود زنده بحث می­شود.