پایان نامه ارشد: فعالیت در شبکه‌های اجتماعی اینترنتی و رابطه‌ی آن با روابط متقابل همسران

روابط مستحکم خود شامل دو مولفه‌ی اعتماد و گفت‌وگو است:

 

اعتماد

آن‌گونه که در فرهنگ معین آمده، اعتماد مترادف است با تکیه کردن، واگذاشتن کار به کسی، اطمینان، وثوق، باور و اعتقاد (معین، ج1، 1375‍: 302). تعریف اصلی اعتماد در فرهنگ انگلیسی آکسفورد، آن را به‌عنوان «اتکا یا اطمینان به نوعی کیفیت یا صفت یک شخص یا یک چیز، یا اطمینان به حقیقت یک گفته» توصیف می‌کند (گیدنز، 1387: 36). به اعتقاد زیمل اعتماد نوعی ایمان و اعتقاد افراد به جامعه است. آنتونی گیدنز ضمن موافقت با تعریف زیمل، برداشت خود از اعتماد را با این تعریف آغاز می کند که، اعتماد به‌عنوان اطمینان یا اتکا بر ماهیت یا خاصیت شخصی، چیزی یا صحت گفته‌ای، تعریف می شود. به اعتقاد او، مفهوم اطمینان و اتکا در تعریف فوق به‌وضوح با آن ایمانی که زیمل آنرا توصیف کرده در پیوند و ارتباط است.

 

گفتوگو

بیان احساسات مثبت باعث ایجاد مهارت‌های حل مسئله در زوج‌ها شده و مشارکت در ایجاد رابطه‌ای لذت‌بخش، صمیمانه و توام با درک همدیگر را تسهیل می‌کند (ناظری، 1392: 41). اغلب زوج‌ها طریقه‌ی گفت‌وگو و برقراری ارتباط کلامی را با یکدیگر نمی دانند و فاقد مهارت‌های لازم در این زمینه هستند. بنابراین، بارها و بدون اینکه بخواهند، زمینه‌ی رنجش و ناراحتی همسر خود را فراهم می‌کنند. اگر زن و شوهر مسائل خود را با یکدیگر مطرح نکنند، به راه حل مثبتی که هر دو با آن توافق داشته باشند، نائل نمی‌شوند و همین امر می‌تواند زمینه‌ی استرس را فراهم کند.

نتایج پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهد که مشکلات ارتباطی تنها علت تعارض‌های زناشویی نیست، اما می‌تواند زوج‌هایی را که از روابط زناشویی خود مشخص سازد. مطالعات انجام شده توسط رایس (1996) نشان داد که صحبت و گفت‌وگو یکی از عوامل مهم و حساس در رضایت در روابط اجتماعی است و نارسایی و ضعف در مهارت‌های ارتباطی با عدم رضامندی زناشویی مرتبط است.

تحقیق اولسون (1989) نیز نشان می‌دهد که کیفیت تعامل‌های قبل از ازدواج به خوبی می‌تواند چگونگی روابط زناشویی آینده را پیش‌بینی کند. افرادی که قبل از ازدواج در برقراری ارتباط با دیگران مشکل دارند و از مهارت‌های ارتباطی ضعیفی برخوردارند، به ویژه اشخاصی که با ناتوانی در برقراری روابط اجتماعی، کناره‌گیری و عواطف منفی وارد رابطه می‌شوند بیشتر در معرض خطر اختلاف‌های زناشویی و یا طلاق هستند (حسین‌آبادی،).

 

روابط ضعیف

روابط ضعیف، دو مولفه‌ی انزواطلبی و عدم مشارکت‌جویی را در بر می‌گیرد.

 

انزواطلبی

انزواطلبی، در لغت به معنی تنهایی و در خلوت نشستن و از جمع کناره‌گرفتن است و در اصطلاح، حالتی است که باعث می‌شود فرد از برقرار کردن ارتباط با افراد و محیط خارج دوری کند. فرد منزوی در فعالیت‌های گروهی، همکاری و مشارکت لازم را ندارد، از جهت کلامی کمتر رابطه برقرار می‌کند، در بیان خواسته‌ها و نظرات خود در بین دیگران، توانایی و کفایت لازم را ندارد و سرگرمی‌های فردی را به شرکت در امور اجتماعی مقدم می‌دارد (احمدی، 1369: 25).

 

عدم مشارکتجویی

مشارکت در معنا‌ی از تعلق به گروهی خاص و داشتن سهمی در هستی آن گروه خبر می‌دهد و مشارکت‌جویی، داشتن شرکتی فعالانه در گروه را می‌رساند و به فعالیت مشترک انجام‌شده نظر دارد (بیرو، 1370: 13). مشارکت‌جویی در همه‌ی زمینه‌های زندگی وجود دارد. نقطه‌ی عطف در مفهوم مشارکت‌جویی در همه‌ی عرصه‌ها، ارادی و داوطلبانه بودن آن است. بنابراین می‌توان چنین تصور کرد که افراد انسانی برای رفع نیازمندی‌ها و کسب منافع شخصی و گروهی یا در چارچوب اعتقادات خود به صورت داوطلبانه اقدام به مشارکت می کنند. بدیهی است که تعریف عدم مشارکت‌جویی، عکس این تعریف است.

 

3-9-2- تعریف نظری متغیر مستقل

متغیر مستقل در این پژوهش، «فعالیت در شبکه‌های اجتماعی» است که به 2 بخش «بعد کمی» و «نوع شبکه» تقسیم می‌شود.

 

بعد کمی

بعد کمی شامل چهار مولفه‌ی انگیزه‌ی فعالیت، مدت‌زمان عضویت، نوع فعالیت و میزان استفاده است.

1- انگیزهی فعالیت

شامل هدف و مقصودی است که هر کاربر از فعالیت در شبکه‌های اجتماعی دارد.

2- نوع فعالیت

فعالیت‌های مختلفی را می توان در شبکه‌های اجتماعی انجام داد از جمله خواندن اخبار و مطالب مختلف، به اشتراک گذاشتن مطالب مختلف، نوشتن نوت و استاتوس و… .

3- مدتزمان عضویت

منظور تعداد سال‌ها و ماه‌های گذشته از عضویت فرد در هرکدام از شبکه‌های اجتماعی است.

4- میزان استفاده

منظور تعداد ساعات و دقایقی است که فرد در روز یا هفته صرف فعالیت در شبکه‌های اجتماعی می‌کند.

 

نوع شبکه

1- فیسبوک

در سال 2004 مارک زاکربرگ به طراحی فیس‌بوک پرداخت. بسیاری از اجزای فیس‌بوک در ابتدا توسط افراد دیگر به وجود آمده بود. زاکربرگ چندین بار متهم به به سرقت ایده‌ی فیس‌بوک شد اما در واقع ایده‌ی او جایگزین ایده‌های چهل سال پیش شد و آن‌ها را به تکامل رساند (کرک پاتریک، 2010: 66). زاکربرگ فیس‌بوک را در خوابگاهش در دانشگاه هاروارد طراحی نمود و به منزله‌ی پایگاه شبکه‌ی اجتماعی ویژه‌ی دانشجویان راه‌اندازی کرد. دو هفته پس از راه‌اندازی این پایگاه، نیمی از دانشجویان دانشگاه هاروارد عضو آن شدند تا از این طریق با یکدیگر ارتباط داشته باشند (علیمرادی، 1389: 9). هدف وی ایجاد یک ابزار اجتماعی بود که انسان‌ها را با مردم اطراف‌شان مرتبط سازد (پاپاچاریسی، 2011: 114). اکنون فیس‌بوک دیگر از محدوده‌ی دانشگاه هاروارد بیرون آمده و در سراسر جهان میلیون‌ها کاربر فعال دارد. به گونه‌ای که در میان پایگاه‌های شبکه‌ی اجتماعی مقام اول و در میان همه‌ی پایگاه‌ها، بعد از گوگل مقام دوم را به خود اختصاص داده است (علیمرادی، 1389: 9).

ارتباط در فیس‌بوک از طریق پیام‌ها، نظر دادن، دیوارنوشته‌ها و چت همزمان صورت می‌گیرد. فیس‌بوک امکان لایک‌کردن و برچسب‌زدن عکس را هم فراهم کرده است.

2- گوگل پلاس

شرکت گوگل، شبکه‌ی اجتماعی گوگل‌پلاس را در سال 2011 راه‌اندازی کرد. پیش از راه‌اندازی گوگل‌پلاس، گوگل سرویس دیگری را به نام گوگل‌ریدر ارائه می‌کرد که فضایی بود برای هم‌خوان کردن متون منتشر شده در اینترنت، وطرفداران زیادی هم داشت. گوگل با تعطیل کردن گوگل‌ریدر، سرویس گوگل‌پلاس را راه‌اندازی کرد که هرچند مطابق تعریف، یک شبکه‌ی اجتماعی است، اما با رقیب خود یعنی فیس‌بوک تفاوت‌ دارد. گوگل در حقیقت در تلاش برای رقابت با فیس‌بوک راه‌اندازی شد و هم‌اکنون حدود 800 میلیون کاربر در دنیا دارد. به گفته‌ی سازندگان گوگل‌پلاس، مهم‌ترین مشکل فیس‌بوک، نقض حریم خصوصی کاربران است، اما قابلیت‌های گوگل‌پلاس به کاربران این امکان را می‌دهد که بر روی محتواهایی که منتشر می‌کنند کاملا تسلط داشته باشند و خودشان تعیین کنند چه بتواند کسی آن‌ها را مشاهده کند. در گوگل‌پلاس، به جای امکان لایک‌کردن که در فیس‌بوک وجود دارد، امکان مثبت یک دادن به هر پست وجود دارد، و به جای امکان لوکیشن در فیس‌بوک، امکان لتیتود فراهم است.

3- اینستاگرام

اینستاگرام، یک شبکه‌ی اجتماعی برای به اشتراک‌گذاری عکس و ویدئو است. اینستاگرام در اکتبر 2010 توسط کوین سیستروم و میک کریگر ساخته شد. این شبکه‌ی اجتماعی فقط بر روی تلفن همراه و تبلت قابل استفاده است و به همین دلیل یک اپلیکیشن است. البته شبکه‌‌ی اجتماعی اینستاگرام، سایت هم دارد، اما امکان به اشتراک گذاشتن فیلم و ویدئو از طریق سایت ممکن نیست و سایت فقط امکان مشاهده‌ی عکس‌‌های دیگران و تغییر برخی تنظیمات کاربری را به کاربر می‌دهد. تنها با استفاده از گوشی و تبلت می‌توان در اینستاگرام فعالیت کرد. اینستاگرام امکاناتی برای ویرایش عکس و فیلم به کاربران می‌دهد. کاربران می‌توانند به عکس‌های خود فیلترهای رنگی مختلف داده، نور و اندازه‌ی عکس را تغییر دهند، افراد مورد نظرشان را در عکس‌ها تگ کنند و با استفاده از سیستم گوگل‌مپ، اعلام کنند هر عکس یا فیلمی در چه مکان و موقعیت، و یا به اصطلاح در چه لوکیشنی برداشته شده است.

 

3-9-3- تعریف نظری متغیر واسطهای

فردی شدن (خودشیفتگی گیدنزی)

خودشیفتگی را نباید با اندیشه‌ی عامیانه‌ی تحسین خویشتن اشتباه گرفت. خودشیفتگی به‌عنوان آشفتگی منش، نوعی دل‌مشغولی به «خود» است که موجب می‌گردد شخص از تعیین مرزهایی بین «خود» و دنیاهای بیرونی عاجز بماند. شخص خودشیفته، رویدادهای دنیای بیرونی را به نیازها و تمایلات «خود» مرتبط می‌سازد و فقط می‌پرسد: این چه فایده‌ای برای من دارد؟ (گیدنز، 1387: 240) خودشیفتگی در بیان گیدنز، از ویژگی‌های انسان متجدد است؛ در جهان مدرن، «خود»ها دائما تقویت می‌شوند. این «خود» که ساخته‌ی جهان مدرن است، مرکز همه‌ی دنیا است. فایده‌ی همه‌چیز در مقایسه با «خود» سنجیده می‌شود، و هر چیز بیرونی زمانی که «خود» را به خطر بیندازد، مضر تلقی می‌شود.

خودشیفتگی جسم را هم‌چون ابزاری برای کام‌جویی شهوانی به‌کار می‌گیرد. تحت تاثیر خودشیفتگی، رابطه‌های صمیمانه و خصوصی و همچنین ارتباط‌های وسیع‌تر با جهان اجتماعی، رفته‌رفته کیفیتی ذاتا ویران‌گر پیدا می‌کنند. افق‌های فعالیت شخصی به علت جست‌وجوی مزمن کامیابی، سرد، بی‌روح و فاقد جاذبه می‌شود، و در عین حال، هرگونه احساس شایستگی یا وظیفه‌شناسی مدنی به تدریج محو می‌گردد. خودپسندی به جای شایستگی و وقار می‌نشیند. چیزی که عمل معینی را خوب جلوه بدهد، آن است که با خواست‌ها و تمایلات شخص تطابق یابد، و در ضمن قابل عرضه به دیگران هم باشد (گیدنز، همان).

این پژوهش با هدف بررسی رابطه ی فعالیت در شبکه های اجتماعی با روابط متقابل همسران انجام شده است. پژوهشگر ضمن انجام این پژوهش به دنبال پاسخ گویی به این سوال بوده که آیا حضور در شبکه های اجتماعی و فعالیت در آنها، روابط متقابل همسران را تحت تاثیر قرار می دهد؟ و اگر این تاثیر وجود دارد، جهت آن چگونه است و کدام بخش از روابط متقابل همسران را متاثر می کند. 

پایان نامه فعالیت در شبکه‌های اجتماعی اینترنتی و رابطه‌ی آن با روابط متقابل همسران