پایان نامه مدل جامع چابکی -تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر چابکی سازمان‌ها‌

مدل جامع چابکی

یکی از مدلهای بسیار جامع برای رسیدن به چابکی مدل ارائه شده ژانگ و شریفی(2000) میباشد .این مدل در شکل زیر امده است. این مدل شامل سه قسمت اصلی از جمله : محرک های چابکی ( همان تغییراتی هستند که در محیط سازمان رخ میدهد و می توانند شرکت را در جهت موقعیت های جدید و بدست اوردن مزیتهای رقابتی هدایت نمایند) ، توانمندیهای چابکی ( قدرت مورد نیاز برای پاسخ دادن به تغییرات را فراهم می کنند) و فراهم کننده های چابکی ( ابزاری هستند که از طریق آنها می توان به توانایی های مورد نیاز دست یافت) میباشد. توانمدیهای چابکی نیز شامل پاسخگویی‌، سرعت سازمان‌، انعطاف پذیری سازمان و شایستگی میباشد .

سرعت شامل مواردی همچون ، سرعت در توسعه مهارتهای جدید، پاسخگویی سریع به تغییراتی که در نیازهای مشتریان و حالت های بازار رخ میدهد و نیز سرعت در کسب مهارتهای لازم برای تغییر فرآیندهای کسب و کار می باشد. ژانگ و شریفی همچنین تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات را لازمه سازمان چابک میدانند.

شکل 1-2: مدل چابکی شریفی و ژانگ

 

رابطه فرایند و چابکی سازمانی:

سازمان های چابک به آسانی می توا نند تغییر قابل توجهی را در تمرکز، متنوع سازی و نوسازی کسب و کار خود برای تسریع در رسیدن به یک هدف مخصوص ایجاد کنند، به گونه ای که این امر بتواند فرصت‌های گران بهایی را برای سازمان به وجود آورد.

سیستم چابک نه تنها در برابر تغییر محصول انعطاف پذیر است، بلکه قادر به بازسازی سریع سیستم و پاسخگویی به نیازمندی های متغیر و پویای بازار نیز می باشد و حالت پیشرفته ای از فناوری تولید انعطاف پذیر است  که دارای سطح بالایی از سازماندهی مجدد بوده و در ارتباط با سیستم های سطح بالا تری مانند سیستم اجر ایی توانممند است. چابکی راهی برای تغییر روش تولید، طراحی و اجرای مدیریت و بازاریابی است. در چابکی هدف رسیدن همزمان به انعطاف پذیری و بهره وری بالاست ( شهایی و رجب زاده،1384).

2-2-5- قابلیتهای چابکی:

مؤسسه‌ها و سازمان‏های چابک نگران تغییر، عدم اطمینان و عدم پیش‌بینی در محیط کسب و کار خود هستند. بنابراین، این مؤسسه‌ها برای رسیدگی به تغییر، عدم اطمینان و عدم قابلیت پیش‌بینی در محیط کاری خود، به شماری از قابلیت‏های متمایز نیازمندند (شهائی و رجب زاده، 1384). این قابلیت‌ها چهار عنصر اصلی را شامل می‌شوند که به عنوان مبنای حفظ و توسعه چابکی به شمار می‌روند و به عنوان قابلیت‏های چابکی بیان می‏شوند (شریفی و همکاران، 1999).

1- قدرت پاسخگویی  (واکنش) : توانائی برای تشخیص تغییرات و پاسخ سریع به آن‌ها و اقدام کنش گرایانه یا پیش کنش گرایانه و استفاده از این تغییرات .

  • احساس کردن، فهمیدن و پیش بینی کردن تغییرات
  • عکس‌العمل سریع به تغییرات از طریق تأثیر آن‌ها بر سیستم
  • استفاده مجدد از تغییرات

تعداد و طول زمان و هزینه‏های که در اثر خرابی به ایجاد وقفه در فرآیندهای یک سازمان منجر می‏شود در قابلیت پاسخگویی آن سازمان تأثیر دارد (شاو و همکاران ، 2008).

2- شایستگی  : شامل مجموعه‌ای گسترده از توانایی‏ها که به طور موثر، کارآمد و سودمند اهداف اساسی سازمان را بر آورده می‏کنند.

  • اختصاص فناوری‏های سخت و نرم یا توانایی‏های تکنولوژیک کافی
  • دیدگاه استراتژیک
  • کیفیت تولید/ خدمت
  • تأثیر هزینه
  • نرخ بالای معرفی محصول جدید
  • مدیریت تغییر
  • یکپارچگی
  • افراد دانشی، ماهر، خود اختیار
  • فرآیندهای اثر بخش و کارا (کارائی و موثر بودن در فرآیندها)
  • همکاری

3- انعطاف پذیری /قدرت پذیرش  : توانایی پردازش فرایند‏های مختلف و دست‌یابی به اهداف گوناگون با امکانات یکسان.

  • انعطاف‏پذیری در حجم محصولات
  • انعطاف‏پذیری در مدل/ سر هم بندی
  • انعطاف‏پذیری سازمانی
  • انعطاف‏پذیری کارکنان

توانایی و هم راستایی معماری سیستم‏های‏اطلاعاتی و سیستم با نیازمندی‏های اطلاعاتی متغیر در جهت پاسخگویی به نیازهای متغـیر مشتریان به عنـوان انـعطاف‏پذیری سیسـتم‏های اطـلاعاتی بیـان می‏گردد ( ازگلی و حسینی، 1382). پوجاوان  (2004) بیان می‏دارد که کارمندانی که چندین مهارت دارند و می‏توانند به راحتی در کارها و پست‏های مختلفی کار کنند در انعطاف‏پذیری سازمان تأثیر دارند (پوجاوان، 2004).

انعطاف پذیری دارای ابعاد ذیل می‏باشد:

  • نرخ: تعداد موقعیت‏های مختلف که به وسیله منابع یکسان حاصل می‏شود.
  • هزینه: هزینه تغییر از یک سطح‏ به سطح دیگر
  • زمان: زمان لازم برای تغییر از یک سطح به سطح دیگر (سافورد و همکاران، 2006).

 

4- سرعت /چابکی/تیزی  : توانایی انجام فعالیت‌ها در کوتاه‌ترین زمان ممکن.

  • بازاریابی سریع محصول جدید
  • تحویل سریع و به جا خدمات و محصول
  • زمان عملکرد سریع (شریفی و همکاران، 1999)

با استفاده از این 4 اصل یک متدولوژی برای ترکیب آنها به یک سیستم مرتبط و یکپارچه ایجاد شده است و همچنین از آنها به عنوان ظرفیتهای رقابتی استراتژیک نیز نام برده شده است. بنابراین اگر یک سازمان میخواهد چابک باشد، باید این 4 اصل را در نظر داشته باشد. دستیابی به چابکی نیاز به واکنش نشان دادن در بعد استراتژیها، تکنولوژی- ها، افراد و فرآیندها دارد. بدین ترتیب، تمام حوزههای سازمان نیاز به داشتن حامیان چابکی برای پاسخگویی مؤثر به تغییرات محیط دارند. در گذشته برای کمک به مدیران در دستیابی به چابکی سازمان، مطالعات زیادی برای شناسایی وسایل چابکی که مدیران سازمان میتوانند آنها را بر طبق استراتژی سازمان ، فرآیندها و سیستمهای اطلاعاتی انتخاب کنند، انجام شد و 4 عنصر جزئی در چابکی شناسایی شد: تحویل ارزش به مشتریان؛ آمادگی در مواجهه برای تغییر؛ ارزش گذاری برای دانش و مهارت انسانی؛ ایجاد  همکاران مجازی ( قنبری و همکاران، 1393). به نظر جکسون و جوهانسون[1](2003)  قابلیت های چابکی هدف نیست بلکه ابزاری ضروری برای حفظ رقابت پذیری در بازار نامطمئن و متغیر است. چابکی مبتنی بر چند قابلیت است که می توان آن را در سه وجه اصلی سازمان مشاهده نمود: تولید، محصول و بازار. جکسون و جوهانسون قابلیتهای چابکی را به چهار محور قابلیتهای تغییر محصول، شایستگی تغییر عملیات، همکاری درونی و بیرونی و نهایتاً کارکنان دانش و خلاقیت تقسیم میکنند. محور اول به راهبردهای مرتبط با محصول و عملیات لازم برای واکنش به تغییر و عدم اطمینان بازار اشاره دارد. شایستگی تغییر عملیات به شایستگیها، روشها و ابزارهای لازم برای مدیریت تغییرات کوتاهمدت و بلندمدت سیستم تولیدی میپردازد. محور همکاری و تشریک مساعی به توانایی بخشهای سازمان در همکاری با یکدیگر و نیز توان سازمان  (به عنوان کل) برای همکاری با مشتریان و تأمینکنندگان اشاره دارد. محور نهایی بر لزوم مبنا قرار دادن دانش و توانایی کارکنان در تمامی اقدامهای رسیدگی به تغییرات بازار آشفته دلالت میکند. چابکی علاوه بر چابکی در دانش بازار و محیط، به توانایی رهبر در ایجاد اهداف و مأموریت های چابکی نیز بستگی دارد. این امر با پاداشهای سازمانی برای پیش بینی و پذیرش تغییر و سازگاری سریع با آن، یا حتی ایجاد تغییر در شرایط بازار برای سود بردن از آن پشتیبانی میشود . از طرفی، توسل به قدرت مهارت و خلاقیت ذینفعان سازمانی و استفاده درست و به موقع از فناوری ها موجب افزایش انعطافپذیری و میزان پاسخگویی سازمان میشود. این در حالی است که سازمان میتواند با ایجاد ارتباط مؤثر با تأمین کنندگان، به موقع محصولات و خدمات و یا به عبارتی نیازها و خواسته های مشتریان را پاسخ گفته و به چابکی تولیدی دست یابد. حال اگر سازمان، سه مؤلفه هزینه، سرعت و کیفیت را مدنظر قرار داده و در بهبود وضعیت این سه مؤلفه در سراسر سازمان بکوشد، به چابکی سازمانی دست خواهد یافت. بنابراین، میتوان گفت که چابکی سازمانی بر پایه سه مولفه کیفیت، سرعت، و هزینه سنجیده میشود و سازمانها میبایست برای نیل به چابکی سازمانی این سه مقوله را به سطح عالی برسانند ( قنبری و همکاران، 1393).

یوسف و همکاران‌[2](1999)‌، ‌مبانی رقابتی چابکی را سرعت، انعطاف پذیری، نوآوری، پیش نگری، کیفیت و سودآوری میدانند. آنها مدعی هستند که مبنای رقابتی پیشنهاد شده توسط آنها یقیناً ویژگی های اساسی تولید چابک است که باید به صورت هم یارانه و سینرژیک به آنها دست یافت. در این چارچوب میان سه محور چابکی در سطوح مختلف سازمان تمایز قائل می شوند. چابکی مؤلفه ای اشاره ای به منابع فردی (افراد، ماشین آلات و مدیریت) دارد، چابکی خرد به سازمان دلالت داشته و چابکی کلان به سطح میان سازمانی میپردازد. این  چارچوب شامل چهار مفهوم محوری تولید چابک است: مدیریت شایستگی های محوری، تشکیل سازمان مجازی، قابلیت بازسازی و تنظیم مجدد و سازمان دانش محور. شایستگی های محوری به نیروی کار و محصولات سازمان دلالت دارند که در سطح فردی و سازمانی تعیین میشوند. شایستگی های محوری سازمان از فرایند یادگیری گسترده، یکپارچگی (ادغام) مهارتها و فناوریهای گوناگون، سازماندهی کار و قابلیت همکاری درون سازمان نشأت می گیرند. سازمان مجازی یکپارچه سازی شایستگی های محوری است که در میان چند سازمان که از زنجیره تأمین مشابهی برخوردارند توزیع شده اند (یوسف و همکاران،1999).

 

مقاله : بررسی تاثیر فناوری اطلاعات بر چابکی شرکت‌های کوچک

 دانلود با فرمت ورد پایان نامه : بررسی تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر چابکی سازمان‌ها‌ 

 

 

جدول 2-1: شاخص های چابکی ( زنجیر چی و همکاران ، 1388) برگرفته از قنبری و دیگران،1393

شاخص اجزا
انعطاف پذیری

 

انعطاف پذیری مدل تولید، انعطافپذیری سیستم تولید، نیروی کار منعطف، ساختار و روشهای انعطاف پذیری، مکان کاری انعطاف پذیر، استراتژی کسب و کار انعطاف پذیر
پاسخگویی

 

پاسخگویی به تغییرات تقاضا، پاسخگویی به تغییرات محیط کسب و کار و بازار، پاسخگویی به تغییرات دستاوردهای محیطی اجتماعی، درجه انطباق اهداف کسب و کار با تغییرات
سرعت

 

یادگیری انجام وظایف و عملیات در کوتاهترین زمان ممکن، زمان عملیات، زمان تغییرات تولید، زمان تحویل کالا و خدمات، زمان یادگیری و زمان انطباق با تغییر
شایستگی

مرکزی

 

قابلیت چند ریسکی، دشواری کپی برداری روشهای کسب و کار توسعه یافته، مهارت و دانش افزایش تکنولوژیها، شکل دهی شراکت سریع، ارتباط بسته با مشتریان و عرضه کنندگان، گران بودن معرفی محصول جدید، غنی سازی مشتری، نوآوری محرک مشتری، رضایت مشتری، تعاون و همکاری برای افزایش رقابت پذیری

[1] Jackson and Johansson

[2] Youssuf et al