مقاله با موضوع عوامل محیطی و شرایط محیطی

دانلود پایان نامه

پوشه ها مساوی و پوشه اول بیضی کشیده با 5 رگیرگ طولی یا بیشتر و نوک پخ و دارای زائده کوچک با یک سیخک کوتاه، پوشه‌های دو عدد، مژه دار یا بدون مژه، پرچم سه تایی، میوه گندمه دوکی شکل کشیده و در انتها دارای زائده مودار و ناف به بلندی دانه است (دزفولی 1376).
سنبلچه‌های علف گندمی دارای چندین گل است که اغلب منفرد و کاملاً به محور اصلی چسبیده است. سنبلچه مزبور روی محور اصلی گل آذین روی مفصلی قرار گرفته اند. گلوم ها که مساوی و محکم و دارای چندین رگبرگ است، کوتاهتر از اولین گلومل به نظر می رسند. سنبلچه دارای ریشک است و در برخی گونه ها این ریشک نوک تیز است. گلومل از پشت محدب است و دارای 5-7 رگبرگ ریشکدار می‌باشد. طول پالئا برابر طول گلومل است. این گیاهان از انواع نباتات دائمی بوده و دارای ساقه راست هستند که اکثر انواع جنس علف گندمی جهت تولید علوفه سبز مورد استفاده قرار می‌گیرند، و تنها محدودی از آنها در ردیف نباتات مرتعی قرار دارند (کریمی 1369).
بیشتر گونه‌های علف گندمی از لحاظ تولید علوفه سبز و خشک دارای ارزش فراوانی می باشند. این نباتات اکثراً به صورت خالص و یا کشت مخلوط با سایر نباتات جهت احداث چراگاه مورد استفاده قرار میگیرند. بعلاوه برخی از گونه‌های آن به علت پوشانیدن سطح زمین بوسیله ریزومها یا استولون های قوی و چمنی شدن جهت جلوگیری از فرسایش کشت می شوند. بذر این گیاهان در مدت کوتاه جوانه زده بارشد علفهای هرز رقابت می کند. در مناطقی که علفهای هرز به میزان فراوانی شایع شده باشند، کشت برخی از انواع این نباتات نتیجه خوبی میدهد. تحمل این گیاه در برابر عوامل محیطی مانند آب و هوا و یا خاک زیاد می‌باشد (کریمی، 1369).
علف گندمی به علت خوشخوراکی بودن و مقاوت در برابر خشکی وعوامل نامساعد جوی بیشتر به صورت علوفه ی سبز مورد استفاده قرار می گیرد. این نبات را در دشتهای خشک روسیه کشت می‌نمایند. برخی نژادهای این گونه دارای شاخ و برگ ظریف و برخی دیگر دارای شاخ و برگ خشبی و راست می باشند. سنبله‌های برخی نژادها متراکم و عده ای دیگر نسبتاً باز و گسترده است. بذر عده ای دارای ریشک و عده ای فاقد آن می باشند. طول زندگی این نبات حتی به بیست سال هم می رسد (کریمی، 1369).
1-3-1 ریشه
گراس ها دو سیستم ریشه ای الیافی دارند که هریک متشکل از ریشه‌های نازک متعددی است. ریشه های جنینی از توسعه ساختارهای اولیه ای که در رویان موجود است بوجود می آیند و بسته به نوع گونه از 1 الی 8 عدد متغییر است. از لحاظ وزن نیز به نظر می رسد که این ریشه ها دارای اهمیت باشند. در گراسهای یکساله، ریشه‌های مذکور بیش از 5% حجم کل ریشه گیاه را درخلال سال اول تشکیل نمی‌دهند، ولی این درصد کم اهمیت آنها از پنهان نمی سازد. این سیستم ریشه ای دارای انشعابات بسیاری است، ما زندگی کوتاهی دارند. این سیستم طی مرحله اول رشد گیاه، حجم خاک زیادی را فرامی گیرد. از آنجایی که این ریشه ها از لحاظ رشد محدود بوده و نیز کوچک می باشند لذا قادر نیستند به طور موثر گیاه را به مدت طولانی محافظت نموده و نگهداری کنند. در گراسهای دائمی فقط در خلال ماههای اولیه رشد مهم می باشند و پس از آن ناپدید می شوند. سیستم ریشه ای ثانویه یا نابجا از توسعه گره‌های پایین هر پنجه ایجاد می شوند. در گراسهای چندساله این ریشه تنها سیستم موجود پس از رشد گیاه است. در مورد علفهای یکساله، سیستم ریشه ای جنبشی ممکن است نقش خود را در سرتاسر زندگی گیاه ادامه دهد. انبوه ریشه‌های نابجایی متعدد گراسهای چندساله، علاوه بر نقش معمول خود در جذب مواد غذایی، از نظر استحکام گیاه درخاک اهمیت دارند. این ریشه ها به گیاه امکان می دهند تا در برابر لگد کوب شدن و ریشه کن شدن توسط چرندگان، مقاومت کنند (Nielson و Cunningham، 1962). هرپنجه سیستم ریشه ای خود را بوجود می آورد. هنگامی که پنجه ها از بین می روند، این سیستم ریشه ای نیز ممکن است همراه با آن از بین برود. در نتیجه مواد آلی در نزدیکی سطح خاک اندوخته می شود، زیرا سیستم های ریشه ای در بسیاری از گونه‌های گرامی، نسبتاً کم عمق اند (مبین، 1359).
1-3-2 ساقه و برگ:
گراسها از تعدادی جوانه یا پنجه تشکیل می شوند که این جوانه ها یا پنجه ها به نوبه خود از برگهای غلاف دار تشکیل شده اند. هر یک از غلافها درون غلاف دیگری قرار می گیرند بطوریکه به شکل یک ساقه دیده می شوند. قدیمی‌ترین برگ، برگی است که در پایین‌ترین قسمت گیاه واقع شده است، درحالیکه، برگهای جدید از نوک گیاه و مرکز محور استوانه ای غلافها می رویند. در محل اتصال پهنک برگ به غلاف غالباً دو ساختار به نامهای زبانک و کوشک وجود دارد که شکل آنها در گراسها بسیار متفاوت است. این ساختارها جهت شناسایی گونه ها وطبقه بندی آنها ارزشمند می باشند. (Campbell و همکاران، 1969).
جوانه‌های برگ در گراسها به دو شکل ظاهر می شود: الف) از جنین در بذر ب) از یک جوانه رویشی در محور برگ. هنگامی که گیاه در مرحله رویشی است، ساقه واقعی، گره‌های درونی بسیار کوتاهی دارد و کاملاً در زیر سطح محل جرای دام قرار می گیرد. این مسئله از این رو اهمیت دارد که نوک ساقه متشکل از یک منطقه مریستمی فوق العاده فعال است که همه رشد ازآنجا آغاز می شود. در اوایل فصل رشد، این منطقه، مخروط انتهایی جوانه‌های برگ را بوجود می آورد. که پس از رشد، در محورشان دارای جوانه دیگری می شوند که امکان تبدیل به یک پنجه جدید را دارد. اگر شرایط محیطی مساعد باشد، جوانه‌های جدید توانایی تولید پنجه را دارند، به این ترتیب گراس ها می تواند رویشی گسترده و نامحدود داشته باشند.
گراس‌ها با ایجاد جوانه از منطقه مخروطی انتهایی، از شرایط نور و دمایی مقتضی تأثیر می پذیرد. این جوانه‌ها به جای ساختارهای رویش به ساقه‌های گل دهنده تبدیل می شوند. در این زمان گره‌های داخلی با سرعت بسیار رشد می کنند. برگها که به شکل یک مجموعه فشرده روی زمین به هم چسبیده اند به صورت عمده ای ازهم جدا می شوند و ساقه گل دهنده به بالا و بیرون محور استوانه ای تشکیل شده از غلافها بیرون رانده می شود. ساقه گراس که به این طریق تشکیل می شود، برای استفاده از این حداکثر ماده خشک، معمولاً گیاه پس از ظاهر شدن گلها و قبل از شروع گرده افشانی درو می کنند. برداشت دیرتر از این مرحله، به رغم افزایش عملکرد علوفه، موجب کاهش شدید کیفیت علوفه می شود (Jafari، 1998).
انشعابات در پایه ساقه، پنجه‌های جدیدی بوجود می آورد که به یکی از دو طریق زیر عمل می کنند.
الف) این پنجه ها در داخل غلاف برگ رشد می کنند که در آن صورت گیاه ظاهری انبوه و دسته ای خواهد داشت.
ب) از میان غلاف گسترش می یابد و ساقه افقی جدید و سرانجام گیاهی با ویژگی خزندگی بوجود می‌آورد.
1-3-3 گل و گل انگیزی
دو نوع گل آذین در گراس ها وجود دارد که بیش از سایر انواع دیده می شود. یکی گل آذین خوشه‌ای و دیگری گل آذین سنبله است. کوچکترین ساختار اصلی تشکیل دهنده گل آذین، گلچه است که لما و پالئا آنرا احاطه کرده اند. گلچه با یکدیگر جمع می شوند و سنبلک را می سازند که توسط پوشینکها احاطه می شود. در داخل گلچه، بخش های مربوط به گل تقریباً همیشه از سه پرچم، دو خامه با کلاله‌های پرمانند و یک تخمدان با یک تخمک منفرد تشکیل می شود ( VansanterوSleper، 1995). گرده افشانی در بیشتر گراسها با کمک باد صورت می گیرد. دو ساختار کوچک نزدیک به پایه لما و پالئا به نام لودیکول متورم می شوند و گلچه ها را باز می کنند. بساک ها هم پاره می شوند و کلاله‌های ظاهر می گردند. گل آذین در طول رشد، در غلاف برگ محصور است. هر گلچه توسط لما و پالئا در برابر شرایط اقلیمی نامناسب محافظت می شوند. بجز در زمان کوتاهی که پوستکها، برگه ها را باز می کنند.
عواملی که در گرده افشانی موثرند، عبارتند از:
الف) طول روز، که از سالی به سال دیگر در هر مکان مشخص، مشابه است و موجب یکنواختی زمان گرده افشانی می شود. در بسیاری از گونه ها، دمای پایین همراه با طول روز، زمان ظهور سنبله را تعیین می کند.
ب) عوامل محیطی، از قبیل دما، شدت رطوبت موجود در خاک و وضعیت مواد غذایی، زمان ظهور سنبله را کنترل می کنند. هر یک از عوامل گروه دوم یا مجموع آنها، تعیین کننده سرعت نمو زایشی است.
بطور کلی گراس‌ها سه وضعیت یا مرحله فنولوژیکی دارند که از طریق آن در برابر طول روز واکنش نشان می دهند. این سه مرحله عبارتند از: الف) مرحله جوانه زنی ب) مرحله دگرگونی ج) مرحله بلوغ.