واحد های تشکیل دهنده کانون اصلاح و تربیت

8 پاسخ اجتماعی به نوجوانان معارض قانون در ایران

بزهکاری اطفال و نوجوانان مستلزم پاسخ اجتماعی است که قبل از آن بایستی سن مسوولیت کیفری کودکان و نوجوانان را توضیح داد

2 – 8 – 1 سن مسوولیت کیفری نوجوانان معارض قانون در ایران

قانون تشکیل دادگاه اطفال بزهکار مصوب 1338، در ماده 4، اطفال را به سه گروه سنی تقسیم نمود:

1 –  اطفال زیر شش سال که غیر قابل تعقیب می‌باشند 2 – اطفالی که سن آنها بیش از شش سال تمام و تا دوازده سال تمام است و چنانچه مرتکب جرمی شوند بر حسب مورد به اولیاء قانونی یا سرپرست تسلیم می‌گردند و از آنها تعهد مبنی بر تأدیب و تربیت و مواظبت در حسن اخلاق طفل اخذ می‌گردد و چنانچه فاقد سرپرست بوده یا سرپرست، قابل الزام به تأدیب و تربیت طفل نباشد، برای مدتی از یک تا شش ماه به کانون اصلاح و تربیت اعزام می‌گردند
3- اطفال بین 12 تا 18 سال ، در صورت ارتکاب جرم به یکی از طرق زیر تأدیب می‌گردند:

الف – تسلیم به اولیاء یا سرپرست یا اخذ تعهد به تأدیب و تربیت

ب – سرزنش و نصیحت توسط قاضی دادگاه

ج – اعزام به کانون اصلاح و تربیت از سه ماه تا یک سال برای کودکان 15-12 سال و از شش ماه تا پنج سال برای کودکان 18-15 سال
بنابراین طبق قانون مورد بحث، افراد زیر 18سال، غیر قابل مجازات بوده و برای ایشان نگهداری در کانون اصلاح و تربیت، صرفاً با هدف تأدیب و تربیت طفل، در نظر گرفته شده است ( 31)
اگر آمار ارتکاب نوجوانان به بزهکاری را از نظر سنی بررسی کنیم ، ملاحظه می شود که به طور کلی آمار ارتکاب جرم از سنین 12 سالگی به بعد تا سن 20 سالگی کمابیش رو به افزایش است
همان طور که در فصل یک نیز توضیح داده شد اکثر بزهکاران نوجوان در سنین 15 تا 18 سالگی قرار دارند
بنابراین می توان نتیجه گرفت که پاسخ اجتماعی به بزهکاری اکثر نوجوانان کشور ، انتقال آن ها به کانون های اصلاح و تربیت است

2– 9 معرفی کانون اصلاح و تربیت استان تهران

کانون اصلاح و تربیت تهران به عنوان اولین ، بزرگترین و مجهزترین کانون کشور در زمینی به مساحت تقریبی ۴٠ هزارمترمربع احداث و دارای محل اسکان، ساختمان اداری، روانشناسی، مددکاری، بهداری، آشپزخانه، سالن غذاخوری، سالن ملاقات، کارگاههای فنی‏حرفه‏ای، آموزشگاه، کتابخانه، ورزشگاه و استخر می‏باشد

2 – 9 – 1  واحد های تشکیل دهنده کانون

2 – 9 – 1- 1 : واحد مدیریت کانون

این واحد شامل بخش پذیرش و ترخیص ، بخش نگهداری موقت ، شورای طبقه بندی و انضباطی، خوابگاه ، بخش زندان ، نظام شورای شهر ، واحد بهداشت و خدمات داخلی ( شامل دو بخش امور و امور خدماتی ) و صندوق مالی مددجویان می باشد

2 – 9 – 1- 2 : واحد مددکاری و خدمات اجتماعی

خدمات ارایه شده توسط این واحد در ادامه توضیح داده خواهد شد

2 – 9 – 1 – 3 : واحد فرهنگی کانون

مجموعه واحدهای مختلف کانون در جهت بازپروری نوجوانان بزهکار فعالیت هایی را ارایه می نمایند ، لکن از آنجا که غالب فعالیت های مرتبط با امر تعلیم و تربیت این افراد از طریق واحد فرهنگی ارایه می شود و در حیطه وظایف این واحد می باشد ، قسمت های تشکیل دهنده  واحد فرهنگی شامل :

کتابخانه : مجهز به کتب مختلف می باشد

نشریات :  تشویق بچه ها به نویسندگی تا بتوانند آن چه را که در دل دارند ، بنویسند و یا دنیای دیگر ارتباط برقرار کنند
به پدر و مادر خود بگویند که چه می خواهند و برای هم نوعان خود بنویسند که خود چه اشتباهاتی را مرتکب شده اند

واحد کامپیوتر :  این واحد با استفاده از دستگاه کامپیوتر به آموزش بچه ها در این زمینه پرداخته می شود و آموزش هایی در زمینه مهارت های هفت گانه کامپیوتر ( ICDL ) به ان ها ارایه می دهد

کارگاه های هنری : این کارگاه ها معمولا از چند قسمت تشکیل می شوند : کارگاه عروسک سازی ، کارگاه سفال گری و کارگاه معرق کاری

نمایشگاه : محلی که در آن نشریات ، نقاشی ها و کارهای هنری مددجویان در معرض دید بازدید کنندگان قرار می گیرد

کلاس های آموزشی : همه افراد بزهکار نگهداری شده در کانون در سن رشد و آموزش قرار دارند درنتیجه کلاس های درس برای آن ها تشکیل می گردد تا افرادی که تمایل دارند به ادامه تحصیل بپردازند

واحد سمعی بصری : این واحد در طول هفته برای مددجویان خوابگاه در رابطه با پخش فیلم فعالیت دارد

نمازخانه: مکان نماز خانه باید طوری باشد که مددجویان بتوانند در تمام طول روز از آن استفاده کنند و علاوه بر برگزاری نماز جماعت در آن جا مراسم دعای توسل ، زیارت عاشورا ، دعای کمیل وسایر برنامه های مذهبی برگزار می شود

بازدید و گردش :  یکی از برنامه های اجراشده و موفق ، اردوهای سیاحتی وزیارتی برای مددجویانی است که حسن خلق دارند
پس از آنکه مربیان کلاس های آموزشی مختلف ، گزارش کاری خود را اعلام نمودند ، مددجویانی که توانسته باشند دوره خود را با موفقیت به پایان برسانند و از نظر اخلاق نیز مورد تایید واقع شوند ، در اردوهایی که از طرف کانون در نظر گرفته می شود ، شرکت می کنند

 ورزش : تشویق مددجویان به ورزش از برنامه های اجرایی واحدفرهنگی است
علاوه بر ورزش صبحگاهی که هروز حود نیم ساعت قبل از شروع کلاس های آموزشی برگزار می شود ، در سالن ورزش هر گروه از مددجویان زیر نظر مربیان ورزشی به تمرین در رشته های مورد نظر خود می پردازند

اشتغال : مددجویان باتوجه به علایق و استعداد های خویش ، به کارگاه های مستقر در کانون معرفی شده و تا پایان دوره آموزشی زیر نظر این واحد به حرفه آموزی می پردازند

و سایر واحد های تشکیل دهنده کانون عبارتند از :

واحد بهداری
واحد اجرای احکام
واحد انتظامات
واحد دبیر خانه
نیروی انسانی کانون
واحد حراست
2 – 9 – 2  کارکردهای کانون اصلاح و تربیت

کانون اصلاح و تربیت 4 دسته کارکرد ( اقدامات ) برای مددجویان متعهد می باشد

2 – 9 – 2 – 1  ) اقدامات تامینی[1]                

2 – 9 – 2 – 2 ) اقدامات تربیتی و اصلاحی[2]   

2 – 9 – 2 – 3  ) اقدامات رفاهی[3]                

2 – 9 – 2 – 4  ) مراقبت های پس از آزادی[4]    

2 – 9 – 2 – 1  ) اقدامت تامینی کانون اصلاح و تربیت عبارت است از :

1 ) پذیرش وتشخیص[5]

مددجو پس از ورود در قسمت نگهداری موقت اسکان داده می شود و اقدامات زیر حداکثر ظرف یک ماه در مورد وی اجرا می شود

اقدامات بهداشتی اولیه ، تحویل لوازم بهداشتی مانند : خمیر دندان ، حوله ، مسواک، شامپو ، لباس زیر و لباس رسمی
تشکیل پرونده قضایی توسط واحد اجرای احکام
تشکیل پرونده شخصیتی و اجتماعی توسط روان شناس و مددکار اجتماعی
تشکیل پرونده بهداشتی توسط پزشک کانون
واکسیناسیون وبیماری یابی
طبقه بندی و اسکان مددجویان درخوابگاه های مربوط
لازم به ذکر است که اقدامات اصلاحی و تربیتی ازهمان لحظه ورود مددجوبه کانون آغاز می شود از جمله نمایش فیلم های آموزشی ، آموزش احکام ، مهارت های زندگی ، آموزش تایپ و تعمیرات موبایل ، آموزش نهضت و

وسایر آموزش هایی که برای مدت کوتاه اقامت مددجو در قرنطینه ( واحد پذیرش و تشخیص ) مفید و قابل اجرا باشد زیرا برخی از مددجویان در مدت اقامت خود در قرنطینه ، قبل از ورود به زندان کانون با گذاشتن وثیقه از سوی والدین ویا بستگانشان آزاد می شوند

2) اسکان[6]     

کانون های اصلاح و تربیت دارای چندین محل اسکان به صورت مجزا می باشند

خوابگاه و محل نگهداری دختران و پسران به صورت مجزا است
محل نگهداری پسران زیر 15 سال و پسران بزرگتر از 15سال به صورت مجزا از یکدیگراست
پسران بالای 15 سال نیز در 5 خوابگاه مجزا از یکدیگر نگهداری می شوند
محل نگهداری اطفال بر اساس تشخیص شورای طبقه بندی و انظباطی تعیین می شود
اعضای شورای فوق عبارتند از :
1 ) مدیر کانون اصلاح و تربیت
2 ) رییس اداره قضایی
3 ) رییس اداره فرهنگی
4 ) روان شناس
5 ) مسوول خوابگاه ها
6 ) مددکار اجتماعی
7 ) قاضی ناظر بر امور قضایی کانون

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   هیجان و نقش ان در بهبود کیفیت زندگی

این شورا مددجویان کانون را با توجه به اندازه جثه ، شخصیت ، نوع جرم ، تکرار جرم ، روحیات ( به عنوان مثال مددجویان ضعیف النفس را جدا از مددجویان شرور نگهداری می کنند ) تقسیم بندی می کنند

3 ) ملاقات[7]  

هر مددجو هفته ای یک بار به مدت 30 دقیقه ، با مدیریت واحد مددکاری ، در اتاق های مجزا با خانواده و بستگان درجه یک شان بدون مامور مراقبت ، دیدار حضوری دارند
4 ) اقدامات حمایتی[8]

معاضدت حقوقی با همکاری وکلای منتخب کانون و وکلای دادگستری و مسوولان قضایی کانون ، جهت دفاع و مشاوره حقوقی و پیگیری پرونده قضایی مددجو
تقاضای تخفیف مجازات و تجدید نظر در احکام صادره و آزادی مشروط
معرفی مددجویان واجد شرایط به افراد خیر و موسسات خیریه جهت پرداخت جرایم نقدی و دریافت کمک های مالی
شرکت در جلسات دادگاه و اعلام نظر درباره مددجو توسط روان شناسان و مددکاران اجتماعی5 -1 ) بهداشت ، درمان و تغذیه[9]
پیشگیری شامل واکسیناسیون ، بیماری و کنترل بیماری های واگیر دار
درمان بیماران به صورت سرپایی ، بستری و تحت نظر
معرفی بیماران نیازمند به امکانات تخصصی به مراکز درمانی خارج از کانون
همکاری باشبکه بهداشت و درمان در ارتقا سطح بهداشت کانون
مشاوره در تنظیم برنامه غذایی کانون
نظارت واقدام در مورد بهداشت فردی و بهداشت محیط کانون
ارایه خدمات دندان پزشکی ، روان پزشکی ، آموزش تنظیم خانواده ، تزریقات و پانسمان و خدمات دارویی
2 – 9 – 2 – 2 ) اقدامات تربیتی و اصلاحی

این اقدامات در واحدهای فرهنگی ، روان شناسی و مددکاری به شرح زیر انجام می شود

1 ) مددکاری[10]  

شناخت ویژگی های اجتماعی و خانوادگی مددجو ، از طریق مصاحبه با وی و خانواده و بازدید ازمنازل

ارتباط حرفه ای و همدلانه با مددجو ، مشاوره فردی و خانوادگی ، برای توانمندی و مقابله با مشکلات
ارتباط با مراکز خدمات اجتماعی و درمانی مانند بهزیستی ، بیمارستان ها ، اداره سرپرستی و دادگستری و
برقراری و حفظ ارتباط مستمر مددجو و خانواده از طریق ملاقات ، مکالمه تلفنی و مکاتبه
  2 ) فرهنگی و آموزشی[11]  

تشکیل کلاس های درس در پایه های مختلف تحصیلی و برگزاری امتحانات
تحصیل در هنرستان کاردانش تحت نظارت آموزش و پرورش
تشکیل کلاس های سواد آموزی
آموزش و ارتقا مهارت های فنی حرفه ای در رشته های مختلف ، تحت نظارت و اجرای سازمان آموزش فنی حرفه ای وزارت کار وامور اجتماعی و اعطا گواهی نامه حرفه آموزی
آموزش دینی و اخلاقی و و تقویت باورهای مذهبی
آموزش مهارت های ورزشی در رشته های مختلف و تقویت سلامت جسمی و روانی ، با نظارت و همکاری سازمان تربیت بدنی
برگزاری مراسم ملی و مذهبی به منظور تقویت مهارت های اخلاقی و اجتماعی
آموش نقاشی ، موسیقی ، بازیگری برای تخلیه هیجانی ، پرورش و کشف استعدادهای هنری و تقویت اعتماد به نفس و خودباروری
تجهیز کتابخانه و سالن مطالعه با امکانات و کتاب های مناسب و متنوع
برگزاری و شرکت در نمایش های مختلف هنری
 3 ) روان شناسی :

شناخت ویژگی های شخصیتی ، توانایی هوشی ، اختلال رفتاری وروانی ، با اجرای آزمون های روانی و مصاحبه
مشاوره و راهنمایی برای چگونگی کنار آمدن با مشکلات مددجویان در خانواده
روان درمانی فردی و گروهی مددجویان
شناسایی بیماران روانی و معرفی به روان پزشک
اعلام نظر کارشناسانه به دادگاه و مراجع ذی صلاح در مورد وضعیت اطفال
شناخت بزهکاری کودکان با جمع آوری اطلاعات و انجام تحقیقات علمی
 2 – 9 – 2 – 3  ) اقدامات رفاهی

برگزاری اردوهای تفریحی ، زیارتی – سیاحتی در سراسر کشور از قبیل : جنگل ، دریا ، کوه ، آثار باستانی و بازدید از مناطق دفاع مقدس
برگزاری رقابت های ورزشی بین مددجویان و نوجوانان شهر به منظور رقابت سالم و ایجاد نگرش مثبت در جامعه
استفاده از امکانات استخر ، ورزشگاه ، نمایش فیلم سینمایی ، بوستان کانون ، خرید از فروشگاه و استفاده از وسایل ارتباط جمعی
2 – 9 – 2 – 4  ) مراقبت های پس از آزادی

1 ) روانشناسی و مددکاری[12]

این اقدامات شامل موارد زیر می باشد :

پیگیری درمان فردی و اجتماعی
معرفی به مراکز مشاوره و روان درمانی پس از آزادی
آماده سازی مددجویان برای درک ومقابله موثر با پدیده های اجتماعی
کاریابی و به کار گیری مددجویان با توجه به استعداد ها و علایق آن ها
پیگیری امور تحصیلی ، شغلی و خانوادگی
ایجاد سازگاری بین مددجو و خانواده و جامعه
بزهکاری پدیده‏ای روانی و اجتماعی است و نظر به اینکه عوامل اجتماعی نقش مؤثری در بروز و رفع آن دارد، مدیریت و شیوه اداره کانون برمبنای اصل مشارکت می‏باشد

مشارکت سازمان های بین المللی[13] :

یونیسف اقدام به برگزاری دوره های آموزشی برای کارکنان و تسهیل تبادل تجارب علمی وعملی از طریق بازدیدهای بین المللی نموده است و در تامین امکانات آموزشی همکاری داشته است
همچنین کانون مورد بازدید گروه های مختلف بین المللی مانند سازمان اصلاحات جزایی قرار می گیرد

مشارکت نهاد های دولتی[14]

وزارت آموزش و پرورش با احداث هنرستان کار و دانش ، تامین نیروی انسانی وبرگزاری امتحانات رسمی بااین مرکز همکاری کرده است
سازمان فنی حرفه ای وزارت کار واموراجتماعی نیز با تامین مربیان مجرب در برگزاری دوره های آموزشی فنی حرفه ای برای مددجویان مشارکت دارد
همچنین مجتمع قضایی رسیدگی به جرایم اطفال در تعریف شخصیت کودکان معارض قانون مشارکت دارد و در صدور احکامی که بعضا منجر به استفاده از مجازات های جایگزین حبس شده ، تاثیر گذار بوده است
شهرداری مسوولیت زیبا سازی محوطه کانون را عهده دار است و در راه اندازی خانه های حمایتی ( خانه من ) مشارکت دارد
سایر موسسات و سازمان های دولتی مانند تربیت بدنی و مراکز بهداشت و درمان منطقه نیز با این مراکز همکاری دارند

مشارکت مردمی ( سازمان های غیر دولتی ) [15]

همکاران افتخاری کانون در امر آموزش و پرورش و تربیت مددجویان مشارکت دارند و از آنان حمایت مالی می نمایند ( 11 ) و (60)

2 – 9 – 3 برنامه روزانه مددجویان در کانون اصلاح و تربیت استان تهران

برنامه ی روزانه مددجویان مقیم هر یک از کانون های سراسر کشور با توجه به فضای فیزیکی ، امکانات و بودجه ای که کانون مذکور در اختیار دارد ، تدوین می گردد

2 – 9 – 3 – 1 برنامه روزانه مددجویان دختر در کانون اصلاح و تربیت استان تهران به شرح زیر است  :

7 – 6 بیدار باش ، نظافت خوابگاه ، اقامه نماز صبح
8 – 7 ورزش صبحگاهی – صرف صبحانه
30 – 8 کارگاه آموزشی – استفاده از سینما و باشگاه ورزشی
2 – 12 اقامه نماز جماعت – صرف ناهار – نظافت خوابگاه
4 – 2 کارگاه آموزشی
6 – 4 خاموشی و استراحت
8- 6 حمام – تماشای تلویزیون – اقامه نماز جماعت
9 – 8 صرف شام – نظافت خوابگاه
10- 9 استراحت در خوابگاه – تماشای تلویزیون
30 – 10 خاموشی
2 – 9 – 3 – 2  برنامه ی روزانه ی مددجویان پسر کانون اصلاح و تربیت استان تهران به شرح زیر است :

7 – 6 بیدار باش ، نظافت خوابگاه ، اقامه نماز صبح
8 – 7 ورزش صبحگاهی – صرف صبحانه
30 – 8 کارگاه فنی حرفه ای – مدرسه
2 – 12 اقامه نماز جماعت – صرف ناهار
6 – 2 استفاده از سینما – باشگاه – استراحت در خوابگاه – تماشای تلویزیون – انجام نظافت محیط – حمام
8 – 7 اقامه نماز – استراحت در خوابگاه
9 – 8 صرف شام – آمار
10- 9 استراحت در خوابگاه – تماشای تلویزیون
30 – 10 خاموشی
[1]  Security Measures

[2] Training & correcting measures

[3] Welfare measures

[4] After release care

[5] Admission & Diagnosis

[6] Placement

[7] Visiting hours

[8] Protective measures

[9]Health , Treatment & Nutrition

[10] Social Working

[11] Educational& Cultural

[12] Psychological Measures & Social Work

[13] Collaboration of international organization

[14] institutions Collaboration of Governmental

[15] Collaboration of non- governmental organization