پایان نامه درباره قانون برنامه چهارم توسعه و سازمان امور مالیاتی

دانلود پایان نامه

با وجود افزایش درآمدهای مالیاتی در سال‌های 1350 تا 1357، کماکان این درآمدها در مقایسه با درآمدهای نفتی در دوره فوقالذکر ناچیز بود. در سال 1357 به دلیل اعتصاب‌های فلج‌کننده و سراسری در کشور و پیروزی انقلاب اسلامی و به تبع آن کاهش صادرات نفت و فشار تحریمهای نفتی، سهم درآمدهای نفتی در مقایسه با کل درآمدهای عمومی کشور، نسبت به سال پیش از آن، کاهش قابل‌توجه 2/15 درصدی را داشت. به همین علت سهم درآمدهای مالیاتی نسبت به کل درآمدهای عمومی دولت در مقایسه با سال 1356 افزایش 5/6 درصدی را داشت. در سال 1358 و 1359 به دلیل شروع جنگ تحمیلی، با توجه به وضع معیشتی مردم، میزان کل درآمدهای مالیاتی کاهش یافت. در بیشتر سال‌های 1360 تا 1374، هرچند درآمدهای مالیاتی از رقم مصوب در بودجه کمتر بوده، با این حال به جز در سال‌های 1365 و 1367، روند افزایشی داشته است. تغییر نرخهای مالیاتی از سال 1366 به بعد و افزایش کار آیی دستگاه وصول‌کننده مالیات، از مهم‌ترین علل افزایش درآمدهای مالیاتی در آن سالها بود. با این وجود، درصد درآمدهای مالیاتی در کل درآمدهای عمومی دولت، به دلیل نوسان در قیمت نفت و در حجم صادرات آن، روند یکنواخت و مشخصی نداشته است.
افزایش قیمت نفت در سال 1353 موجب شد که به دیگر درآمدهای دولت توجه کمتری شود حتی در دورههایی که قیمت نفت کاهش قابل‌توجهی داشته، دولت کمتر به درآمدهای مالیاتی توجه نموده و سعی کرده است منابع مورد نیاز خود را از طریق استقراض از بانک مرکزی تأمین کند. ضمناً اتکا بیش از حد به درآمدهای نفتی و وجود نوسانات بهای نفت در بازارهای جهانی، بیثباتی کل درآمدهای دولت را در پی داشته است. وابستگی کشور به درآمدهای حاصل از فروش نفت و گاز تا حدی است که درآمدهای مالیاتی نیز به طور غیرمستقیم متأثر از جریان درآمدهای ارزی حاصل از فروش نفت گردیده است. از طرف دیگر افزایش واردات، افزایش مالیات بر واردات و درآمدهای مالیاتی غیرمستقیم را فراهم میآورد (عنایتی،1390). این در حالی است که تا پایان قانون برنامه چهارم توسعه سهم درآمدهای نفتی در تأمین هزینههای جاری باید به عدد صفر میرسید؛ بنابراین اتخاذ سیاست راهبردی مالیات محور در کشور ضروری است. در جدول 2-2 که از برنامه راهبردی سازمان امور مالیاتی 93-89 استخراج شده است، جایگاه مالیات در بودجه سنوات اخیر ایران و عملکرد سازمان امور مالیاتی قابل مشاهده است.
جدول 2-2 جایگاه مالیات در بودجه سنوات اخیر ایران و عملکرد سازمان امور مالیاتی
سال
عملکرد
(میلیارد ریال)
رشد وصولی
(به درصد)
برنامه چهارم
مصوب بودجه
نسبت عملکرد به برنامه (به درصد)
نسبت عملکرد به مصوب (به درصد)
1384
134574
4/59
117831
130160
114
103
1385
151621
7/12