پیشگیری اجتماعی از سرقت رایانه­ای-رشته حقوق

4-1-2-1: محیط فیزیکی

 

4-1-2-1-1- محیط اقتصادی

 

شرایط اقتصادی فرد و جامعه، رابطه ای موثر با جرم دارد. نابرابری اقتصادی، مولد بزهکاری است و آمارها، نشان دهنده رشد بزهکاری به موازات رشد اختلافات طبقاتی است.

یک رابطه همبستگی بین تمرکز ثروت و وقوع جرم وجود دارد. اقتصاد عامل اصلی توسعه یافتگی محسوب می­شود. سیاست گذاری های اقتصادی بایستی به گونه ای باشد که یک نوع توازن و انسجام اقتصادی را در کشور به وجود آورد[1]. فقرو محرومیت مادی را شاید بتوان گفت از مهمترین عوامل به وجود آورنده سرقت است.

فردی که دچار این آسیب اجتماعی است از یک سو از لحاظ روانی احساس حقارت و مغبون بودن می­کند و از جامعه طلبکار می­شود و از سوی دیگر چون جامعه را مسئول محرومیت و فقر خود می­پندارد نوعی احساس انتقام در او پرورش می­یابد.[2]

در موارد بسیاری ارتکاب جرایم رایانه­ای که به ظاهر اقتصادی نیست با انگیزه اقتصادی شکل می­گیرد و بالعکس برخی جرایم رایانه ای به ظاهر اقتصادی با انگیزه­های غیر اقتصادی ارتکاب می­یابد. به عنوان مثال در پرونده ای فرد پس از نفوذ به سیستم رایانه ای قربانی خود و تحصیل اسناد و مدارک شخصی وی اقدام به اخاذی از او کرد و بالعکس در پرونده ای دیگر متهم صرفاً با هدف ابراز توانایی خود در هک مبادرات به نفوذ به حساب بانکی یکی از مشتریان بانک کرده و مبلغی را برداشت و آن را عیناً به بانک مسترد کرد تا فقدان امنیت شبکه بانکی وتوانایی بالای خود را در این زمینه به رخ بکشد.[3]

 

 

 

 

 

 

4-1-2-1-1-1- بیکاری

 

عامل مهم دیگری که در ایجاد سرقت سایبری نقش عمده دارد بیکاری است. بیکاری از دو جهت در ازدیاد سرقت نقش دارد:

 

4-1-2-1-1-1-1- وجود فرصت­های اضافی و خالی بودن اوقات فراغت

 

وقتی افراد جامعه به ویژه جوانان فرصت های اضافی داشته باشند و این فرصت ها از مجرای درست و صحیح نتواند مورد استفاده قرار گیرد و طبعاً به روش های غیر اصولی و ضد اجتماعی کشیده می­شود. موارد بسیاری از سرقت­ها و بزهکاریی که از روی بی حوصلگی و یا برای تنوع و سرگرمی صورت می گیرد، نمونه هایی از این نوع است.[4]

 

4-1-2-1-1-1-2- نداشتن درآمد کافی برای گذران زندگی

 

هر فرد بیکاری ناچار باید به نحوی زندگی خود را بگذراند و برای این گذران باید درآمدی داشته باشد. چون کسب درآمد نمی­تواند از راهها و شیوه های درست و قانونی تامین شود چه بسا که به راه­های غیر قانونی کشیده می شود.

 

4-1-2-1-2- محیط سیاسی

 

بی ثباتی سیاسی یکی از عوامل سرقت در فضای سایبری است. تاثیر عوامل سیاسی بر سرقت سایبری بیشتر بر پایه و مبنا جاسوسی اطلاعات، اختلال در داده­ها و برنامه­ها و ضربه زدن به اقتصاد جامعه است. ضمن این که آسیب­های سیاسی آن، موجب تضعیف اقتدار و حاکمیت دولت شده، آن را در ایجاد وحدت ملی و امنیت اجتماعی و امنیت اطلاعاتی دچار چالش های جدی می­کند.

غالباً دولت­ها قادر به حمایت مستقیم از شهروندان خود در زمینه جرایم ارتکابی در فضای سایبر نمی­باشند. اما می­توانند صرفاً ابزارهای کافی اتخاذ کنند تا به واسطه آن شهروندان بتوانند خودشان از خودشان حمایت کنند.[5]

 

4-1-2-1-3- آماده نبودن کشور برای ارائه خدمات رایانه­ای

 

در حال حاضر سیاست گسترش و افزایش ظرفیت تبادل بین المللی داده­ها از سیاست­های جاری دولت است و افراد، سازمانها و شرکتها به گونه ای نامحدود امکان دسترسی به سرویس دهندگان رسانه­های جدید را دارند. برای دسترسی به اینترنت هیچ گونه مجوز یا تاییدیه دولتی لازم نیست و هنوز سرویس دهندگان اطلاعات مربوط به مشترکان، کاربران و محتوای داده­های تبادل شده را به سازمان های دولتی ارائه نمی دهند.

هیچ قانون یا دستورالعملی برای منع رمزگذاری محتوای داده­های مبادله شده وجود ندارد و هیچ قانونی نیز وجود ندارد که سرویس دهندگان را ملزم به کنترل محتوا نماید یا آنان را مسئول محتوای سایت­های روی سرویس بداند. از طرف دیگر خدمات اینترنت در ایران به سرعت ارزان شده وکافه­های اینترنتی به سرعت در حال رشد است.

 

4-1-2-2- محیط مجازی

4-1-2-2-1- گمنامی

 

از آنجا که فضای سایبری صحنه­ای فرهنگی و اجتماعی است که فرد خود را در موقعیت های متنوع، نقش ها و سبک های زندگی قرار می­دهد، خود زمینه­ای است برای آسیب پذیری شخصیت کاربر که در نتیجه موجب چند شخصیتی شدن کاربر خواهد شد. در فضای سایبر بیش از آن که هویت ظاهری فرد مطرح گردد، درون مایه های افراد بروز می­کند.[6]

گمنامی و نامرئی بودن کاربران، از دیگر ویژگی روابط اینترنتی است که موجب پیدایش آسیب­های جدی در افراد می­ شود. در فضای سایبر شخص می­تواند هر نقابی را به خود بپوشاند و بدین وسیله هر کاری که بخواهد انجام می­دهد، بدون اینکه ترس از شناخته شدن و رسوا شدن داشته باشد.

4-2- پیشگیری از سرقت رایانه­ای

 

هر چند برخی بر این باورند که اصلاح قوانین سنتی جزایی پاسخگوی نیازها در برابر جرایم سایبری است در مقابل عده ای معتقدند دنیای مجازی دنیای جدیدی است و مجرمان سایبر از لحاظ  جرم شناسی از مجرمان دیگر متفاوتند و مجازات ها و درمان های متفاوتی را نیز نیاز دارند.

استاد گسن‌ پیشگیریی درمعنای‌ جرم‌شناسی‌ پیشگیرانه‌ را مجموعه‌ تدابیر سیاست‌ جنایی‌ به‌ استثنای‌ تدابیر معمول‌ به‌ هنگام‌ مداخله ‌نظام‌ کیفری تعریف‌ می‌کند که‌ هدف‌ انحصاری‌ یا لااقل‌ اصلی‌ آنها محدود کردن‌ امکان‌ وقوع‌ مجموعه‌ای‌ از اعمال‌ مجرمانه‌، از طریق‌غیر ممکن‌ کردن‌، دشوارتر کردن‌ یا کاهش‌ احتمال‌ آنهاست‌.[7]

 

4-2-1- پیشگیری غیر کیفری سرقت رایانه­ای

 

پیشگیری تنها به حوزه علوم جنایی محدود نمی­شود و در هر حوزه­ای  که یک سری ناهنجارها وجود داشته باشد،  سعی می شود از طریق اتخاذ تدابیر پیشگیرانه  از قوع آنها جلوگیری  شود، چرا که این اتفاق نظر وجود دارد که «پیشگیری بهتر از درمان است».[8]

در این راستا، برای پیشگیری از سرقت رایانه­ای الگو های گوناگونی از رشته­های مختلف در حوزه علوم جنایی پیاده شده­اند که البته هر یک بعد خاصی را مد نظر قرار داده اند و به همین خاطر با نواقصی مواجه می­باشند. اما کاملترین الگویی که تا به حال ارائه شده پیشگیری اجتماعی  و وضعی از این جرم است.[9]

 

 

 

 

 

4-2-1-1- پیشگیری اجتماعی[10] از سرقت رایانه­ای

 

پیشگیری اجتماعی شامل اقدام­هایی است که به طور مستقیم یا غیر مستقیم، هدفشان تاثیرگذاری بر شخصیت افراد است تا از سامان دادن فعالیت خود حول انگیزه­های بزهکارانه بپرهیزد و بیش از ارتکاب جرم صورت می­گیرد و از این طریق خلاءها و ناهنجاری های وی را بر طرف می­کند.[11]

محور اقدامات در این نوع پیشگیری فرد است، زیرا کلیه اقدامات روی فرد یا محیط وی صورت  می­گیرد تا ریشه های سرقت را نشانه گرفته و مانع از شکل گیری علل بزهکاری گردد.

 

4-2-1-1-1- تبیین پیشگیری اجتماعی سرقت رایانه­ای

 

با این توضیح، باید گفت پیشگیری اجتماعی در حوزه جرایم سایبری از جمله سرقت سایبری از اهمیت قابل توجهی برخوردار است و در توجیه آن حداقل می توان دو دلیل اشاره کرد.

1-سرقت رایانه ای از ویژگی هایی برخوردار است که اتخاذ تدابیر پیشگیرانه  وضعی را تا حد زیادی خنثی می­کنند.

2- طیف وسیعی از مجرمان  و بزه دیدگان این جرایم را افراد کم سن و سال  تشکیل می­دهند و همان طور که گفته شداین گروه مخطبان اصلی تدابیر پیشگیرانه اجتماعی هستند .به این ترتیب، چنانچه یک برنامه منسجم و کارآمد برای این گروه طرح ریزی شود و آنها با این دنیای جدید و خطرات بالقوه آن آشنا شوند، تا حد زیادی می­توان از الحاق آنها به طیف مجرمان و بزه دیدگان جلوگیری کرد.[12]

البته باید خاطر نشان ساخت که آموزش و آگاه سازی افراد بزرگ سال از خطرات و آسیب پذیری های این دنیا جدید نیز امری ضروری است .

چرا که بخش بزرگی از بزهدیدگی سرقت رایانه­ای به خاطر آشنایی یا کمی آگاهی از فضای تبادل اطلاعات است و بنابراین می­توان گفت، پیشگیری اجتماعی در سرقت رایانه ای نسبت به افراد بزرگسال نیز نتیجه بخش است.[13]

پیشگیری اجتماعی به دو نوع تقسیم می شود:

1- پیشگیری اجتماعی رشد مدار[14] که این نوع پیشگیری جنبه تربیتی و فنی دارد. اختلالات رفتاری و روانی طفل هدف قرار می­گیرد، و سعی دارد چنانچه کودکی به هر دلیلی از خود مظاهر بزهکاری را بروز داد با مداخله زودرس در وی و پیرامونش از مزمن شدن بزهکاری در آینده جلوگیری کند.

2- پیشگیری اجتماعی جامعه مدار[15]، در برگیرنده تدابیر و اقداماتی است که هدف آن کاهش یا حذف علل جرم در محیط اجتماعی است و در اصل برای تغییر شرایطی که به وقوع بزهکاری در اجتماع­های محلی و مسکونی کمک می­نمایند، طراحی می­گردند.

متن کامل:

جرم شناختی سرقت در فضای سایبری-پایان نامه حقوق

 

4-2-1-1-2- اعمال پیشگیری اجتماعی در سرقت سایبری

 

4-2-1-1-2-1- گسترش و توسعه مهارت­ها و صلاحیت­های تربیتی والدین

 

اینترنت یک ابزار ارتباطی مدرن است که حذف آن از فعالتهای روزانه امکان پذیر نیست و باید از آن به طور مناسب استفاده شود. استفاده مناسب از اینترنت به ارتقای سطح اطلاعات والدین هم پای فرزندانشان نیاز دارد. در صورتی که والدین اطلاعات کمی نسبت به اینترنت داشته باشند از استفاده فرزندانشان از این ابزار  مهم تکنولوژی ممانعت به عمل آورده و در نهایت این محدودیت ها منجر به استفاده نا مناسب جوانان از اینترنت می­شود.[16] والدین باید سطح دانششان را در مورد اینترنت افزایش داده و به فرزندانشان طریق درست استفاده از آن را آموزش دهند.

[1] . ضرابی ا و شاصیوندی، ا ،1389، تحلیلی بر پراکندگی شاخص های توسعه اقتصادی در استان های ایران ، مجله جغرافیا و برنامه  ریزی محیطی، شماره 38، ص 52.

.[2]  ضرابی ا، شاهیوندی ا، همان، ص 48.

[3]. طرزی ع، جرم شناسی سایبر، کارشناس ارشد حقوق و قاضی ویژه جرایم سایبر پایگاه نشر مقالات حقوقی، حق گستر.

[4] . قربان حسینی 1371 ، ص 176(نقل از ستوده، همان، 1381 ).

[5] . زیبر ا، 1381 ، حرکت به سوی هزاره جدید مسئولیت در اینترنت، ترجمه: محمدحسین دزیانی، خبرنامه انفورماتیک، ش 83، مرداد.

.[6] جی  و آیکاو، راه کارهای پیشگیری و مقابله با جرایم رایانه­ای، ترجمه­ی: اکبر استرکی(و دیگران…).

[7]. لازرژ  ک ، 1382، سیاست‌ جنایی،  ترجمه­ی: دکتر حسین علی ‌ نجفی‌ ابرندآبادی چاپ‌ اول‌،  یلدا، ص 569.

[8]. جلالی فراهانی ا،  1383 ، پیشگیری از جرایم رایانه­ای، مجله حقوقی دادگستری، تابستان، شماره47، ص101.

[9] .  نجفی ابرند آبادی ع، 1380،  تقریرات درس جرم شناسی، دوره دکتری، دانشگاه تربیت مدرس،  تنظیم  محمد علی بابایی، ص 212.

[10] Indiridual-based prevention

[11] .گسن ر، 1370،  جرم شناسی کاربردی،  ترجمه­ی: مهدی کی نیا،  چاپ اول،  تهران،  مجد، ص 78.

[12]. جلالی فراهانی ا، همان، ص 104 .

[13]. همان، ص 102.

[14] Social prevention of crime

[15] Devlop mental (Early) prevention

.[16]  جلالی فراهانی، ا ،  همان ، ص112.