برآورد پتانسیل تجاری ایران با کشورهای منتخب- قسمت ۳۲

دانلود تحقیق و پایان نامه ارشد

Karagoz و Ozan Saray (2010) ، در مقاله ای تحت عنوان “پتانسیل تجاری ترکیه با کشورهای آسیای و اقیانوس آرام : مدل جاذبه پنل” ، عوامل موثر بر جریان تجاری کشور ترکیه با کشورهای گینه ، پرو، میانمارک، مکزیک، لائوس، برونئی شناسایی شده است. ضرایب حاصل از مدل اثرات ثابت (Fix Effect) نشان میدهد که حجم تجارت بین کشورترکیه و کشورهای مذکور به صورت مستقیم و مثبت تحت تاثیر اندازه اقتصادی کشورها است، در حالیکه فاصله نقش منفی بر روابط تجاری دارد و جمعیت کشورها تاثیر معنی داری بر حجم تجارت نداشته است.
Nazia Gulو Hafiiz Yasin (2011) در مقاله ای تحت عنوان “پتانسیل تجاری پاکستان: کاربرد مدل جاذبه” پتانسیل تجاری کشور پاکستان را با ۴۲ کشور و برای سالهای ۱۹۸۱ تا ۲۰۰۵ اندازه گیری کرده اند. ضرایب بدست آمده از مدل برای پیش بینی پتانسیل تجاری در سراسر جهان و نیز در مناطق تجاری خاص استفاده شده است. در نهایت مشخص شد کشور پاکستان بالاترین پتانسیل با کشورهای منطقه آسیا، اتحادیه اروپا،خاورمیانه، آمریکای لاتین و آمریکای شمالی دارد.به خصوص کشورهای ژاپن ، سریلانکا، بنگلادش، مالزی، فیلیپین، نیوزلند، نروژ، سوئد، ایتالیا و دانمار .
۲-۱۲-۲-مطالعات داخلی
امیررضا سوری ، احمد تشکینی( ۱۳۹۰) در مقاله ای تحت عنوان “عوامل موثر بر تجارت متقابل ایران با بلوک های منطقه ای” ،به تحلیل عوامل موثر بر تجارت متقارن ایران با کشورهای طرف تجاری در بلوک ها ی منطقه ای ASEAN ، GCC ،ECO وEU با استفاده از داده های تلفیقی دوره۲۰۰۹- ۱۹۹۵ مبتنی بر رویکرد داد ه های تلفیقی پویا و بکارگیری روش گشتاورهای تعمیم یافته میباشد. نتایج برآورد مدل نشان میدهد که اندازه اقتصادی، درآمد سرانه و مسافت مهمترین متغیرهای توضیح دهنده تجارت متقابل ایران و کشورهای طرف تجاری می باشند. براساس یافته های پژوهش، جریان تجاری ایران از فرضیه لیندر مبنی بر وجود رابطه مثبت بین تجارت متقابل و تفاوت درآمدها پیروی می کند. همچنین ابعاد اقتصادی و مسافت بهترتیب تاثیری مستقیم و معکوس بر جریان تجاری ایران دارد.
حمیدرضا اشرف زاده ( ۱۳۸۴) در مقاله ای تحت عنوان “یکپارچگی اقتصادی کشورهای در حال توسعه؛کاربرد مدل جاذبه با داداه های تلفیقی به روش GMMو همگرایی” از مدل جاذبه برای مطالعه یکپارچگی اقتصادی میان گروهی از کشورهای آسیایی و ،اروپایی و آفریقایی استفاده کرده است و از متغیرهای جدید مانند نسبت صادرات و واردات در مدل جاذبه وارد کرده و از بکاربردن متغیرهای مجازی و متغیر فاصله خودداری کرده است.تصریح مدل جاذبه براساس روش ماتیاس(Matyas,1997) انجام شده که صورتی از مدل جاذبه با داده های تلفیقی (panel data) با سه جمله اثر ثابت (Fixed Effect)ارائه کرده و مشخص گردید کشش بلندمدت صادرات بزرگتر از واردات است و در بلند مدت پس از یکپارچگی تراز تجاری مثبت خواهد شد
سید کمیل طیبی و کریم آذربایجانی (۱۳۸۲)، تحقیقی با عنوان “بررسی پتانسیل تجاری موجود میان ایران و اوکراین ” و با بهره گیری از مدل جاذبه انجام دادند ،و با بکارگیری عوامل تأثیرگذار هر دو کشور از قبیل ویژگی های ساختار اقتصادی آنها،فاصله جغرافیایی ، و موافقت نامه های تجاری – اقتصادی را قالب مدل اقتصاد سنجی بررسی شد.در قالب این مدل ،کلیه جریان های صادرات و واردات دو کشور که با یکدیگر و با سایر کشورها در مقطع زمانی ۱۹۹۸ مورد توجه قرار گرفته است.بر این اساس ، تعداد مشاهدات مورد استفاده ۳۱۳ می باشد که بیانگر روابط دو جانبه و یک جانبه (به صورت واردات و یا صادرات)کشورهای ایران و اوکراین است که با یکدیگر و همچنین کشورهای مختلف دنیا داشته اند.نتایج به دست آمده ناشی از برآورد مدل جاذبه تجاری به روش حداقل مربعات معمولی(OLS) است.ضرایب تخمینی دو متغیر تولید ناخالص داخلی دو کشور صادرکننده و واردکننده به عنوان مناسب ترین متغیر هایی که اندازه اقتصادی کشورها را تعیین می کنند،از لحاظ آماری در سطح ۹۵ درصدی اطمینان معنی دار و به ترتیب دارای مقادیر مثبت ۰٫۷۱ و ۰٫۵۷ می باشند.ضریب لیندر در مدل حدود ۰٫۰۶- می باشداین ضریب اگرچه به لحاظ آماری معنی دار و دارای علامت منفی است اما تأثیر آن ناچیز است.ضریب متغیرDIS (فاصله جغرافیایی) بین دو کشور معنی دار و برابر با ۰٫۶۴۹- است،طبیعتا هر چه فاصله بیشتر باشد ،هزینه حمل و نقل افزایش می یابد و تأثیر منفی بر روابط تجاری دو جانبه کشورها داشته است.برای بررسی میزان همکاری های تجاری و اقتصادی بین ایران و اوکراین با افزودن متغیر مجازی به مدل سناریوی لازم ایجاد می شود،به گونه ای که برای روابط تجاری دو جانبه دو کشور عدد یک و برای سایر کشور صفر منظور می گردد.نتایج برآورد شده حاکی از آن است که این متغییر ، علاوه بر این که دارای علامت مورد انتظار منفی است،معنی دار نیز نمی باشد.به عبارتی ،همان طور که از مقایسه شاخص های اقتصادی دو کشور نتیجه می شود،شرایط اقتصادی آنها هنوز ایجاد یکپارچگی بین دو کشور را امکان پذیر نمی نماید.به علاوه ، تأثیری بر این مدعا می باشد.
کریمی هسنیجه در مقاله ای تحت عنوان”جهانی شدن ،یکپارچگی اقتصادی و پتانسیل تجاری:بررسی مدل جاذبه در تحلیل تجاری ایران” پس از ارائه حجم جریانات دو طرفه تجاری ،موضوع یک پارچگی اقتصادی را به عنوان یک فرصت در قالب اقتصاد جهانی با استفاده از مدل جاذبه بررسی و تحلیل می کند.مدل جاذبه نیز با استفاده از داده های بین المللی سالانه ۱۹۹۴ تا ۲۰۰۵ با روش داده های پنل ، برآورد شده است تا ضمن در نظر گرفتن اثرهای انفرادی مربوط به کشورهای عضو،جریانات تجاری دو جانبه کشور ایران برای حضور در یکپارچگی اقتصادی شورای همکاری های خلیج فارس و یکپارچگی کشورهای حوزه اقیانوس هند مورد بررسی قرار گرفته است .در این مطالعه از مدل جاذبه تعمیم یافته به شکل زیر استفاده شده است:
 
در این رابطه متغیر های به کار گرفته شده عبارت است از:
Xij: جریان تجاری بین کشور iوj
Yi و Yj:تولید ناخالص داخلی دو کشور
POPi و POPj :اندازه جمعیت دو کشور
Dij: فاصله فیزیکی و جغرافیایی میان مراکز اقتصادی دو کشور
STRij:تفاوت ساختاری اقتصادی دو کشور صادرکننده و وارد کننده است که به صورت زیر محاسبه شده است:
متغیرهای stri و strj عبارتند از نسبت تولید بخش اصلی به تولید ناخالی داخلی که معرف ساختار اصلی اقتصاد دو کشور هستند
Aij: متغیرهای مجازی
غلامی (۱۳۸۵) به بررسی نقش سیاست های آزاد سازی تجارت در قالب موافقتنامه های تجاری منطقه ای می پردازد. او از مدل جاذبه تعمیم یافته جهت نقش آزادسازی تجاری بر بازرگانی خارجی بین ایران و کشورهای اسلامی (شامل ۱۶ شریک تجاری) استفاده کرده است . نتایج بیانگر آن است که با بهتر شدن سیاست های تجاری و تعرفه ای و حذف موانع غیر تعرفه ای و ریشه کنی فساد در گمرکات و سازمان های مرتبط به بحث تجارت، تجارت این کشورها در قالب بلوک منطقه ای افزایش می یابد.
رحمانی و عابدین(۱۳۸۷) با استفاده از تصریح ماتیاس (۱۹۹۷) و با وارد کردن نسبت صادرات و واردات،طرح یکپارچگی اقتصادی را بین کشورهای در حال توسعه برآورد می کنند او از روش همگرایی GMM استفاده کرده و نشان می دهد اگرچه در کوتاه مدت رشد واردات سریع تر از رشد صادرات و هر دو سریع تر از رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) تک تک کشورهاست، اما کشش بلند مدت صادرات بزرگتر از واردات است و در بلند مدت پس از یکپارچگی،تراز تجاری مثبت خواهد شد.همچنین بیان می کند که کشش واردات نسبت به ذخایر ارزی و نرخ ارز واقعی کم است و رشد بهره وری به مثبت شدن تراز تجاری کمک می کند.
شکیبایی و بطا(۱۳۸۹) در مقاله همگرایی اقتصادی در منطقه آسیای جنوب غربی،برای برآورد اثرات همگرایی تجاری در منطقه آسیای جنوب غربی از مدل جاذبه با استفاده از روش پانل دیتا در دوره زمانی ۱۹۹۵-۲۰۰۶ استفاده نمودند. نتایج نشان داده که متغیرهای مستقل تولید ناخالص داخلی و فاصله جغرافیایی بین آنها تا حد زیادی همکاری های اقتصادی دو جانبه بین آنها را توجیه می کند، که این می تواند زمینه ساز افزایش جریانات تجاری دو جانبه میان کشورهای مذکور باشد.طبق این تحقیق پتانسیل تجاری ایران و یکپارچگی اقتصادی کشورهای عضو بلوک منطقه آسیای جنوب غربی در تجارت دو جانبه مقدار ۶۱ درصد برآورد می گردد و این مقدار در صورت عدم وجود ایران در این منطقه همگراتر شده و به ۷۱درصد افزایش می یابد.
جلایی و سلیمانی (۱۳۸۵) در مقاله ای تحت عنوان “یکپارچگی تجاری ایران با کشورهای عضو اکو: کاربرد یک مدل جاذبه” جریانات تجارت دو جانبه ای بین ایران و کشورهای عضو اکو برای مقطع زمانی ۲۰۰۳ وجود دارد بررسی و هم گرایی که بین ایران و این کشورها را ارزیابی کرده اند و سپس این همگرایی با هم گرایی که بین ایران و کشورهای عضو اتحادیه اروپا وجود دارد مقایسه شده است.نتایج حاکی ست که الگوی تجارت دو جانبه ای که بین ایران و سایر شرکای تجاریش در اکو وجود دارد الگوی هکشر- اوهلین سنتی با تجارت بین صنعتی می باشد
فصل سوم
روش تحقیق و تبیین مدل
۳-۱-مقدمه
تجزیه و تحلیل و چگونگی استفاده از روش‌های آماری جهت پیشبرد اهداف تحقیق یکی از پایه‌های اساسی در تحقیق به شمار می‌رود. در این فصل با استناد به این موضوع، و اهمیت شناسایی متغیرهای تأثیر گذار، روش‌شناسی تحقیق و آمارهای متغیرهای اساسی اثرگذار بر متغیر وابسته مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است.
۳-۲-روش تحقیق ( مدل پانل دیتا )
اطلاعات آماری مورد استفاده در مباحث اقتصاد سنجی به سه دسته تقسیم می‌شود که عبارتند از:
الف-اطلاعات سری زمانی که مربوط به اندازه گیری یک متغیر در یک دوره از زمان است نظیر آمار حسابهای ملی
ب-اطلاعات مقطعی که مربوط به اندازه گیری یک متغیر در یک زمان معین برای واحدهای مختلف است. همانند آمار بودجه خانوار که در هر سال از خانوارهای نمونه مناطق مختلف کشور تهیه می‌شود.
ج-اطلاعات تلفیقی سری زمانی و مقطعی، بسیاری از مطالعات اخیر که در زمینه اقتصاد صورت گرفته از مجموعه دادهای تلفیقی استفاده کرده اند. در این گونه اطلاعات چندین بنگاه، خانوار، کشور و … از لحاظ کمی‌ و کیفی در طول زمان مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرند. در بسیاری از موارد، محقق می‌تواند از پانل ‌دیتا[۲] برای مواردی که مسائل را نمی‌توان به صورت سری زمانی و یا مقطعی بررسی کرد استفاده کند. مثلا در بررسی‌های تابع تولید مسئله این است که بتوان تغییرات تکنولوژیکی را از صرفه‌های ناشی از مقیاس تفکیک کنیم. (رسولی،۱۳۸۱،ص۲۲) حالا سؤال این است که چرا ما از مدل‌های تلفیقی استفاده می‌کنیم. در ذیل به مزایا و محدودیتهای این مدل می‌پردازیم.
اطلاعات آماری مورد استفاده در مباحث اقتصاد سنجی به سه دسته تقسیم می‌شود که عبارتند از:
الف- اطلاعات سری زمانی که مربوط به اندازه‌گیری یک متغیر در یک دوره از زمان است نظیر آمار حسابهای ملی
ب- اطلاعات مقطعی که مربوط به اندازه‌گیری یک متغیر در یک زمان معین برای واحدهای مختلف است. همانند آمار بودجه خانوار که در هر سال از خانوارهای نمونه مناطق مختلف کشور تهیه می‌شود.
ج- اطلاعات تلفیقی سری زمانی و مقطعی، بسیاری از مطالعات اخیر که در زمینه اقتصاد صورت گرفته از مجموعه دادهای تلفیقی استفاده کرده اند. در این گونه اطلاعات چندین بنگاه، خانوار، کشور و … از لحاظ کمی ‌و کیفی در طول زمان مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرند. در بسیاری از موارد، محقق می‌تواند از پانل دیتا برای مواردی که مسائل را نمی‌توان به صورت سری زمانی و یا مقطعی بررسی کرد استفاده کند. مثلا در بررسی‌های تابع تولید مسئله این است که بتوان تغییرات تکنولوژیکی را از صرفه‌های ناشی از مقیاس تفکیک کنیم. (همان منبع)
حالا سؤال این است که چرا ما از مدل‌های تلفیقی استفاده می‌کنیم. در ذیل به مزایا و محدودیتهای این مدل می‌پردازیم.
۳-۲-۱- محاسن استفاده از مدل پانل‌دیتا
به دلیل افزودن به مشاهدات، درجه آزادی زیاد می‌کند لذا استنتاج آماری قویتر می‌شود. استنتاج براساس ۲۰ مشاهده ضعیفتر از ۱۰۰ مشاهده است. تغییرات مشاهدات را زیاد می‌کند که باعث کاهش Var برآوردگر می‌شود. در مدل مرسوم دو متغیره:
Var(
لذا به یافتن نتایج معنادار کمک می‌کند: زیرا:
۳-۱) به دلیل بند ۱ یعنی افزایش درجه آزادی، مقدار جدول توابع آزمون کم شود، مقدار بحرانی t,F کم می‌شود.

این مطلب را هم بخوانید :  نقش شورای اسلامی در توسعه ژئوکالچر شهر بندرانزلی- قسمت ۲۳

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.