تحقیق درمورد پیشگیری از اعتیاد و بیمه های اجتماعی

دانلود پایان نامه

2-17-تاریخچه پیدایش مددکاری اجتماعی در جهان و ایران :


بررسی منابع مذهبی واسناد تاریخ نشان می دهد که مددکاران اجتماعی به عنوان یک وظیفه مذهبی واجتماعی در جوامع مختلف وجود داشته است ، اما مددکارای اجتماعی حرفه ای جدید که با استفاده از روش ها و فنون علمی و بر اساس همان اصول اخلاقی و معیارهای مذهبی بوجود آمده است عمری کمتر از 50 سال دارد .محدوده ی عملکرد مددکاری ، در دو نوع سنتی و جدید آن ، مشترک است از آنجا که این خدمت اجتماعی همواره در قالب رفاه اجتماعی عمل نموده تغییرات آن را هم می توان نتیجه ی تغییراتی دانست که در نظام رفاه اجتماعی جوامع مختلف بروز کرده است ، شاید به همین دلیل است که هرگاه موضوع مدد کاری اجتماعی مطرح شود ، قبل از هر چیز نیاز به بحث در زمینه ی رفاه اجتماعی خود نمایی می کند .و اگر بخواهیم رفاه اجتماعی را تعریف کنیم باید بگوییم : «رفاه اجتماعی ، نظام از قوانین ، برنامه ها ، کمک ها و خدماتی است که از طریق تقویت ، اطمینان و ایجاد امکانات به نیازهای اولیه مردم جواب می دهد این نظام همواره به جهت جوابگویی تغییرات جامعه وگسترش انتظارات وتوقعات روز افزون مردم تغییر کرده است.»
رفاه اجتماعی هم مانند مددکاری اجتماعی در جوامع سنتی وطبق دستورات مذهبی وجود داشته و از طریق بعضی از نهادهای اجتماعی مثل خانواده تامین می شده است . در مذاهب مختلف و به خصوص در دین مبین اسلام ، دستورات خاصی برای کمک به نیازمندان و حمایت از بی سرپرستان وجود دارد . در دورانی که طبق آن دستورات عمل می شد ، رسیدگی به نیازمندان به صورتی بود که حتی یک فقیر هم در کل آفریقای اسلامی وجود نداشت .
تحولات اجتماعی ، گسترش شهر نشینی و به خصوص اثراتی که رشد صنعت در کشورهای صنعتی بر نظام اجتماعی گذاشت ، رفاه اجتماعی را از دو جهت دستخوش تغییر کرده از یک جهت بسیاری از نهادهای اجتماعی که به عنوان پایگاه ارائه خدمات اجتماعی عمل می کردند ، دچار ضعف وسستی شدند و در نتیجه ، بسیاری از امکانات خود را از دست دادند ، از جهت دیگر ، مشکلات اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگی در این جوامع رشد روز افزونی یافت ، به طوری که در اروپای قرن شانزدهم و هفدهم ، در حالی که رشد مشکلات همچنان ادامه داشت ، تلاش های نهادهایی مثل کلیسا یا انجمن های محلی ، در کوتاه زمان بی نتیجه شد .
در اروپای قرن هفدهم ، قوانین محلی و کشوری خاصی بوجود آمد که در بین آنها باید به قوانین فقرای الیزابت در انگلستان 1601 وبرنامه محلی «توماس چالمرز » در اسکاتلند اشاره کرد . اما رشد صنایع و بی توجهی به حقوق انسانها چنان سریع بود که اجرای همین برنامه ها برای فقرای ونیازمندان نتیجه معکوس داد ، زیرا میزان بیماری ، عدم بهداشت ، فقر غذایی وغیره در موسسات نگهداری وحمایت از نیازمندان چنان بالا بود که براساس مطالعات « جان هان وی» در سال 1722 این موسسات به مراکزی برای نابودی نیازمندان تبدیل شده بود ، برای مثال میزان مرگ ومیر کودکان زیر یکسال در خانه های مستمندان به 82% یا 820 در هزار رسیده بود . چگونگی نگهداری از کودکان یتیم نیز به صورتی بود که نمونه آن را «چارلز دیکنز » در داستان «الیور تویست » مطرح کرده است .
اواخر قرن 19 و اوایل قرن بیستم همراه است با رشد نهضت های مربوط به اصلاحات اجتماعتی وتوسعه سازمانهای خیره در اروپا و آمریکا تا آن زمان مددکاری فردی براساس پیشنهادات چهار گانه چالمز انجام می شد اما با توسعه بیمه های اجتماعی جدید و به خصوص بعد از جنگ جهانی دوم ، با استفاده از علوم روانشناسی ، جامعه شناسی و براساس اصول حرفه ای ، روشی مدون برای آ ن بوجود آمد .
در کشور ما ایران ، مددکاری اجتماعی جدید با ایجاد آموزشگاه عالی خدمات اجتماعی در سال 1337 شمسی در تهران آغاز شد . این آموزشگاه تا کنون بیش از دو هزار مددکار اجتماعی را در سطح فوق دیپلم ، لیسانس، وفوق لیسانس تربیت کرده است . که اینک در موسسات خدمات توانبخشی ، پرورشگاهها ، مجمتع های خدمات حمایتی بی سرپرستان وسالمندان نیازمند ، بیمارستان ها ، کارخانجات ، سازمان بیمه های اجتماعی، دادسرها، کانون های اصلاح و تربیت وسایر موسسات مشابه به ارائه خدمات مددکاری مشغول هستد(کریمی و آقایی، 1384، ص1) به طور کلی علل وعواملی که موجب بوجود آمدن حرفه مددکاری در جهان گردید را می توان به صورت ذیل بیان نمود :
الف ) شرایط اجتماعی و اقتصادی قرن 17 و قبل از آنکه شامل افزایش جمعیت ، پیشرفت صنعت و تکنولوژی مهاجرت بی رویه شهر نشینی و پیشرفت علوم اجتماعی و روانشناسی می باشد .
ب ) ضعف کمک های سنتی و مذهبی به نیازمندان که شامل عدم شناخت دقیق فرد نیازمند و ضرورت کمک به او کمک های غیر متوازن وگاه تکراری به افراد .
ایجاد وابستگی به افراد به این کمک ها و فقدان برنامه ریزی اجتماعی جهت کمک رسانی به نیازمندان (4) (آقایی، 1383، ص9)
2-18-انجمن ملی مددکاران اجتماعی
سازمان مرکزی حرفه ای انجمن ملی مددکاران اجتماعی با خود هزار عضو است . انجمن در سال 1956 توسط تعدادی از گروههای تخصصی تر شکل گرفت . دانشجویان کارشناسی مددکاری اجتماعی حائز شرایط عضویت بوده و مجله مددکاری اجتماعی و نشریه اختبار انجمن را دریافت می کند. حق عضویت سالانه در سال 1984 برای دانشجویان 22 دلار بوده است . انجمن ملی مددکاران اجتماعی عضویت فردی را می پذیرد اما عضویت به سازمان ها را ارائه نمی کند . انجمن مزبور تصدی فرهنگستان مددکاری اجتماعی دارای مجوز برای افرادی که پس از یک دوره اجباری کار ورزی مددکاری اجتماعی دریک امتحان قبول می شوند را به عهده دارند ، همچنین چندین مجله تخصصی را منتشر می کند همچنین تصدی سمپوزیون را برعهده داشته و با کنفرانس ملی رفاه اجتماعی همکاری می کند .انجمن ملی مددکاران اجتماعی فهرست نام مددکاران را به صورت دوره ای انتشار داده و یک ربع اساسی یعنی دایره المعارف مددکاری اجتماعی را تهیه می کند . انجمن بر روی اصلاح مقررات و قوانین فعالیت دارد . واداره مرکزی آن در سیلور اسپرینگ مریلند نزدیک واشنگتن دی سی D.C است .زیر بخش های آن براساس تقسیمات ایالیت است (معینی، 1384، ص3)
2-19-روش های مددکاری اجتماعی
مددکاری اجتماعی همچون سایر حرفه های خدماتی در ارائه خدمات خود از روش های مختلفی استفاده می کند که عبارتند از :
1-مددکاری فرد یا کار با فرد ، که خدمات حرفه ای را به فرد دارای مشکل و خانواده او ارائه می نماید .
2-مددکاری گروهی یا کار گروه ، که خدمات حرفه ای را از طریق گروههای دارای مشکل وبا استفاده از خاصیت گروه به اعضای گروه ارائه می نماید .
3-مددکاری جامعه ای یا کار با جامعه ، که خدمات حرفه ای را به افراد یک جامعه با محدوده‌ی مشخص و از طریق گروههای درون آن جامعه، با استفاده از فنون برنامه ریزی واجرای طرح های توسعه و ارزشیابی خدمات عام المنفعه ارائه می‌نماید .
4-مدیریت موسسات رفاه اجتماعی که خدمات حرفه ای خو را با سرپرستی و اداره موسسات خدمات اجتماعی و به طور مستقیم در اختیار نیازمندان قرار میدهد .
5-تحقیقات در زمینه رفاه اجتماعی که خدمات حرفه ای خود را بر استفاده در طرح های اجرایی خدمات اجتماعی از طریق تهیه و اجرای طرح های تحقیقاتی ارائه می نماید .
6-اقدام اجتماعی ، که خدمات حرفه ای را با استفاده از قوانین و امکانات موجود و یا از طریق گذراندن قوانین جدید و ایجاد امکانات به طبقات نیازمند و کل جامعه ارائه می نماید .ضمنا” خدمات مددکاری در مناطق سیل زده ، زلزله زده ، جنگزده ، و یا مناطق و محل هایی که برخی از بیماریهای واگیر دار مثل و با شیوع پیدا کرده است و یا خدمت در شهرک جذامیان را نیز جزو روش اقدام اجتماعی می دانند در اکثر منابع مددکاری اجتماعی، معمولاً روش های اول تا سوم را روش‌های مستقیم و روش‌های چهارم تا ششم را روش های غیر مستقیم می نامند. (آقایی، 1383، ص 37)
2-20-موسسه محل کار مددکاری اجتماعی
محل کار مددکار که شامل بیمارستان، مدرسه، بهزیستی، دانشگاه، کارخانه، مجتمع های خدمات توانبخشی و حمایتی، ندامتگاه، داد سرا و دادگستری، مراکز باز پرروری معتادین و بازسازی آسیب دیدگان از مسائل اجتماعی ، مراکز درمان و مشاوره روانی ، روستا ، مکانهایی که برای زندگی دسته جمعی اختصاص دارد مثل ارتش ، شبانه روزیها ، و کانونهای کار آموزی و غیره می شود ، معمولا” دارای اطاق و امکاناتی است که مدد کار اجتماعی می تواند با مراجعین در شرایط امن و بدون دغدغه وجود موانع مختلف صحبت کند . در موسسه محل کار ، تماس مستقیم و چهره به چهره با مدد جو برقرار می شود ودر عین حال موسسه مورد مراجعه اعضای خانواده مددجود وافراد موثر در زندگی وی قرار می گیردفرق مددکار اجتماعی با سایر درمانگرها نظیر روانشناس و مشاور خانواده ، در جریان مشکل گشایی چیست؟ مددکار اجتماعی برای شناخت مددجو ومشکل وی از کار ابزارهای خود یعنی مشاهده ، مصاحبه ، مطالعه، ومکاشفه ، نه تنها در موسسه محل کار خود بلکه در محل زندگی مددجو ، محل کار مددجو ، موسسات ، محل ها و افرادی که به نحوی با مشکل مددجو مرتبط و یا سر و کار دارند استفاده می کند اما یک روانشناس ،یا یک مشاور خانواده فقط در موسسه محل کار خود به بیان دقیق تر در اتاق مصاحبه به حل وفصل مشکل مراجعیه می پردازد ، خلاصه آنکه مددکار اجتماعی تنها درمانگری که جریان مشکل گشایی به دنبل مشکل مددجود حرکت می کند به عبارت دیگر ویژگی منحصر به فرد حرفه ی مددکاری اجتماعی در این است که مدد کار اجتماعی به دلبل مشکل مددجو وحل مشکل او و قادر سازی وی به طور مستمر پی گیر کار اوست . شایان ذکر است روانشناسان و مشاوره ها برای شناخت از امر مراجعین خود اقدام به انجام آزمون های روانی مختلف و یا تست های گوناگون روانشناختی می نمود اما یک مددکار اجتماعی با برخورد داری از بینش حرفه ای که متاخر از بینش های جامعه شناختی ، مردم شناختی و روانشناختی نسبت به شناخت مددجویان و مشکلات آنها و به طبع برای چاره جویی برای حل مشکلات مددجویان با مشارکت آنها اقدام می نماید .(کریمی، 1385، ص 91)
2-21-نقش مددکار اجتماعی در زمینه ی باز پروری معتادین :
یک مدد کار اجتماعی در زمینه اعتیاد می تواند نقش بسیاری در باز پروری معتادین به ویژه زمینه پیشگیری از اعتیاد مجدد را داشته باشد ، مددکار اجتماعی در درجه اول سعی می کند با استفاده از کار ابزارهای مددکاری (مشاهده ، مصاحبه ، مطالعه ) و مهارت های حرفه ای خاص خود ، گذشته و حال فرد معتاد را از جنبه های مختلف مورد بررسی قرار دهد و بداند که آیا ویژگی های روانی ، شخصیتی و رفتار فرد معتاد ، صرفا” ناشی از اعتیاد وی است یا آنکه او قبل از اعتیاد این حالات را داشته و در اثر اعتیاد ایجاد شده است تا بدین ترتیب قادر به شناخت مشکلات قبل و بعد از اعتیاد و همچنین پیوستگی آن دو به یکدیگر بشود . مددکار اجتماعی پس از شناخت و ارزیابی دقیق ، با کمک دیگر اعضای تیم درمان سعی می کند طرح و نقشه ای انتخاب کند که بتواند در بهبود فرد معتاد موثر باشد .در این مرحله مددکار اجتماعی سعی می کند در فرد ایجاد حس تعهد و مسئولیت ، خود سازی و مشارکت فعال برای بهبود سرنوشت خود نموده و در وی ایجاد اعتماد به نفس و اراده نموده ، همچنین او را با امکانات خلاق و سازنده اش آشنا ساخته و برخورد تصمیم گیری و خود یاری در وی تاکید کند .