دانلود مقاله استعاره تمثیلیه و آیه شریفه

دانلود پایان نامه

– مستعارٌله : « جناح » به معنی بال .
– مستعارٌمنه : « تواضع » به معنی فروتنی .
– جامع یا وجه شبه : ملایمت ومهربانی کردن .
شرح استعاره ی آیه به اعتبار گوناگون:
3 -22 – 1. به اعتبار ذکر طرفین ( مصرّحه ، مکنیّه ) :
درآیه شریفه « تواضع» به معنی فروتنی ، به « جناح » به معنی بال تشبیه شده که مستعارٌمنه « تواضع » در آیه به صراحت به معنی ذکرنشده اما مستعارٌله « جناح » به صراحت ذکرشده ، به همین خاطر بدان استعاره مکنیّه یا بالکنایه گویند .
3 – 22 – 2 . به اعتبار واقع درماده ی طرفین ( تحقیقیّه ، تخییلیّه ) :
دراین آیه مستعارٌمنه به صراحت ذکر نشده بلکه از لوازم آن « جناح » به معنی بال به طور کنایی ذکر شده . در حقیقت بدین معنی نیست که « جناح » بال باشد بلکه آن را درخیال مانند بال تشبیه شده که است به همین خاطر بدان استعاره ی تخییلیّه گویند.
3 – 22 – 3 . به اعتبار لفظ مستعار ( اصلیّه ، تبعیّه ) :
لفظ مستعار در این آیه « جناح » اسم جامد است و به اعتبار اسم جامدبودن ، به همین خاطر بدان استعاره ی اصلیّه گویند.
3 – 22 – 4 . استعاره به اعتبار ملائمات ( مطلقه ، مرّشحه ، مجرّده ) :
در این آیه ملائمات مستعارٌله « جناح » یعنی بال و مستعارٌمنه « تواضع » یعنی فروتنی یافت نشد به همین خاطر بدان استعاره ی مطلقه گویند.
* پس نتیجه می گیریم که در آیه ی 24 از سوره ی اسراء استعاره ی مکنیّه ، تخییلیّه ، اصلیّه و مطلقه وجود دارد.
سوره اسراء آیه 29
وَلاَ تَجْعَلْ یَدَکَ مَغْلُولَهً إِلَى عُنُقِکَ وَلاَ تَبْسُطْهَا کُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُومًا مَّحْسُورًا
و دستت را به گردنت زنجیر مکن و بسیار [هم] گشاده‏دستى منما تا ملامت‏شده و حسرت‏زده بر جاى مانى.
این آیات مشتمل بر انواع بلاغت و ضربالمثلها و حکمتهاست که به صورت مختصر مقداری از آن بلاغتها را مطرح میکنیم.
استعاره تمثیلیه در کلام خداوند متعال که فرموده وَلاَ تَجْعَلْ یَدَکَ … استعاره تمثیلیهای است برای منع حرص و بخشش مُسرف پس تشبیه نموده حال بخیل را در این که انفاق نمیکند و بخل میورزد به حال کسی که دستش غل و زنجیر شده به گردنش پس قادر بر تصرف در هیچ چیزی نیست.
و تشبیه نموده حال مسرف را که تبذیر میکند و بسیار تلف میکند اموال را به حال کسی که دستش را کاملاً باز میکند پس هیچ چیزی در کف دست او باقی نمیماند و ذخیره نمیکند چیزی را که در زمان حاجت به دردش بخورد و به نفعش باشد. این مثال برای این است که بــه نتیجهای با فایده برسد که آن حد وسط بین دو امــر میباشد و اقتصاد و میانهروی که حد وسط بین اسراف و خساست و بخل میباشد. و به تحقیق مطابقت برقرار نموده در استعاره بین باز کردن دست و بستن آن از حیث معنی چون قرار دادن دست به صورت مفعوله همان قبض ید است و غل کردن دست ابلغ و رساتر است در قبض. (الدرویش ،2009،ج 4 : 351)