دانلود مقاله استعاره تمثیلیه و مجاز مرسل

دانلود پایان نامه

شرح استعاره ی آیه به اعتبار گوناگون:
3 – 20 – 1 – 2 . به اعتبار ذکر طرفین ( مصرّحه ، مکنیّه ) :
درآیه شریفه « فاصدع » به معنی شکستن به « کسرالزجاجه » به معنی شکستن شیشه تشبیه شده که مستعارٌمنه « الزجاجه » در آیه به صراحت ذکرنشده اما لوازم مستعارٌله « التبلیغ » به صراحت ذکرشده ، به همین خاطر بدان استعاره مکنیّه یا بالکنایه گویند .
3 – 20 – 2 – 2 . به اعتبار واقع درماده ی طرفین ( تحقیقیّه ، تخییلیّه ) :
دراین آیه مستعارٌمنه به صراحت ذکر نشده بلکه از لوازم آن « فاصدع » به معنی شکستن به طور کنایی ذکر شده . در حقیقت بدین معنی نیست که « فاصدع » شکستن باشد بلکه آشکار کردن تبیلغ را درخیال مانند شکستن شیشه تشبیه شده که است به همین خاطر بدان استعاره ی تخییلیّه گویند.
3 – 20 – 3 – 2 . به اعتبار لفظ مستعار ( اصلیّه ، تبعیّه ) :
لفظ مستعار در این آیه « فاصدع » است و به اعتبار این که « فاصدع » فعل است به همین خاطر بدان استعاره ی تبعییّه گویند.
3 – 20 – 4- 2 . استعاره به اعتبار ملائمات ( مطلقه ، مرّشحه ، مجرّده ) :
« بماتؤمر» ، از ملائمات مستعارٌله می باشد به همین خاطر بدان استعاره ی مجرّده گویند.
* پس نتیجه می گیریم که در آیه ی 94 از سوره ی حجر استعاره ی مکنیّه ، تخییلیّه ، تبعیییّه و مجرّده وجود دارد.
سوره نحل آیه 26
قَدْ مَکَرَ الَّذِینَ مِن قَبْلِهِمْ فَأَتَى اللّهُ بُنْیَانَهُم مِّنَ الْقَوَاعِدِ فَخَرَّ عَلَیْهِمُ السَّقْفُ مِن فَوْقِهِمْ وَأَتَاهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَیْثُ لاَ یَشْعُرُونَ
پیش از آنان کسانى بودند که مکر کردند و[لى] خدا از پایه بر بنیانشان زد، درنتیجه از بالاى سرشان سقف بر آنان فرو ریخت، و از آنجا که حدس نمى‏زدند عذاب به سراغشان آمد.
در کلام خداوند متعال که فرموده « قَدْ مَکَرَ الَّذِینَ مِن قَبْلِهِمْ فَأَتَى اللّهُ بُنْیَانَهُم مِّنَ الْقَوَاعِدِ فَخَرَّ عَلَیْهِمُ السَّقْفُ مِن فَوْقِهِمْ » استعاره تمثیلیه مطرح است چون حال تمام مکرکنندههای مبطلی که در کید و نقشه کشی تدبیر میکردند را و کسانی را در پی چارهجوئی بودند برای ضرر و مکر به مؤمنین و برای آنها دام پهن کرده بودند را تشبیه نموده است به حال گروهی که ساختمان محکمی را ساختند و تکیه دادند آن را بر اسطوانههای آن و چهارچوب آن پس ساختمان از ستونها فرو ریخت به این صورت که سست شد و قدرت نگهداری چیزهایی که بر آن بنا شده بود را نداشت پس سقف خراب شد و بر آنها فرو ریخت. (الدرویش ،2009،ج 4 : 236)
3-21- سوره نحل آیه 112
وَضَرَبَ اللّهُ مَثَلًا قَرْیَهً کَانَتْ آمِنَهً مُّطْمَئِنَّهً یَأْتِیهَا رِزْقُهَا رَغَدًا مِّن کُلِّ مَکَانٍ فَکَفَرَتْ بِأَنْعُمِ اللّهِ فَأَذَاقَهَا اللّهُ لِبَاسَ الْجُوعِ وَالْخَوْفِ بِمَا کَانُواْ یَصْنَعُونَ
و خدا شهرى را مثل زده است که امن و امان بود [و] روزیش از هر سو فراوان مى‏رسید، پس [ساکنانش] نعمتهاى خدا را ناسپاسى کردند، و خدا هم به سزاى آنچه انجام مى‏دادند طعم گرسنگى و هراس را به [مردم] آن چشانید.
در کلام خداوند متعال که فرموده ( وَضَرَبَ اللّهُ مَثَلًا قَرْیَهً ) مجاز مرسل مطرح است و دو استعاره مکنیه ، اما مجاز مرسل که در کلام خدا مطرح است لفظ قریه است که مراد اهل قریه میباشد پس علاقه مجاز همان علاقه محلیت است که محل استعمال میشود و حال اراده میشود.
و اما استعاره اول عبارتست از استعاره ذوق برای لباس اما اذاقه یعنی چشانیدن در بین عربها جاری مجرای حقیقت شده است چون شایع شده که در بلایا این لفظ را بکار میبرند و میگویند فلانی فقر و نداری و ضرر را چشید.