دانلود مقاله با موضوع ایمان و التزام عملی به توحید در عبادت و جواز جعل تعزیر برای اعمال مفسده آور

دانلود پایان نامه

مرتکب عمل پورنوگرافی را، در مواردی که عمل وی در حد گسترده و وسیع صورت گرفته باشد، به گونه ای که مشمول آیه «وَسیعوْنَ فِی الْاَرْضِ فِسْاداً» باشد، می توان از باب فساد فی الارض به مجازات رساند.


همچنین با توجه به فتاوای گروهی از فقها (حلّی، 1413، ج2، ص8/ همان، ج3، ص 495). در حرمت «تشبیب» به طریق اولی می توان حرمت برخی از مصادیق پورنوگرافی را به دست آورد؛ زیرا زمانی که تشبیب و یا به عبارت دیگر بیان محاسن و زیبایی های زنان مؤمن حرام باشد، به طریق اولی نمایش تصاویر آنها که موجب هدایت فاسقان به سوی صاحبان تصاویر و هتک حرمت آنان می شود، دارای حرمت و منع شرعی خواهد بود. با وجود این، به نظر می رسد دلیل اصلی حرمت تشبیب، یکی از ادله پیشین است؛ از این رو، مشکل می توان حرمت تشبیب را دلیل مستقلی در مقابله ادله پیش گفته در نظر گرفت.
نکته دیگر اینکه، ممکن است پورنوگرافی از جهت دیگری نیز تحریم شود؛ مثل اینکه تصویر مونتاژ شده یک شخص را ـ که حاکی از عمل جنسی او با شخص دیگر باشد ـ و یا تصویر او را در کنار یک زن که نشان دهنده ارتباط نامشروع با او باشد، نشان دهد؛ در این موارد عمل چنین فردی به دلیل نسبت دادن عمل نامشروع به شخص، حرام است.
3-3- جواز جعل تعزیر برای اعمال مفسده آور
به اعتقاد بسیاری از فقیهان، مرتکب هر عملی که مفسده آور باشد، مستحق تعزیر خواهد بود، هر چند فعل مزبور حرام نبوده، مرتکب دارای شرایط عامه تکلیف (شرایط مسئولیت کیفری) نباشد. مطابق دیدگاه مزبور، می توان برای پورنوگرافی حتی بر فرض حرام نبودن آن ـ جعل مجازات نمود؛ زیرا این عمل به بنیان خانواده و اجتماع آسیب جدی وارد می نماید. قانونگذار جمهوری اسلامی، از اندیشه این دسته از فقها تبعیت نموده و برای مواردی که شرعاً گناه محسوب نمی شود مجازات وضع کرده است، هر چند ممکن است چنین مجازات هایی مجازات بازدارنده باشد نه تعزیری.
تحولات دنیای امروز، نیازهای عصر حاضر و مقتضیات زمان، ما را به سوی اندیشه ای که قانونگذار از آن پیروی کرده است، سوق می دهد. زندگی امروز، بدون جعل مجازات برای اعمالی که مخل نظام اجتماعی است ـ هر چند به خودی خود حرام نباشد ـ سامان نخواهد پذیرفت.
در پایان یادآور می شود ضرورت نمایش تصاویر در موارد خاصی مانند امور پزشکی و آموزشی نمی تواند حرمت پورنوگرافی را به صورت مطلق بردارد، بلکه در این گونه موارد، که برای توضیح بیماری های خاص و یا آموزش امور مهم و حیاتی، نمایش تصاویر برهنه و یا قسمت هایی از اعضای بدن و مانند آن ضرورت داشته باشد، نباید هویت صاحب تصویر مشخص گردد تا از ایذای او و ایجاد مفسده جلوگیری شود.
3-4- مبانی فقهی پیشگیری از جرم و فحشا
از آنجا که فیلترینگ در عمل مانع جرم و فحشا در محیط مجازی می گردد لذا در این قسمت ادله فقهی، پیشگیری از جرم و مشروعیت فیلترینگ ثابت می گردد.
3-4-1- پیشگیری فراگیر
از جمله برنامه های جامع قرآن کریم، راهکارها و آموزه هایی است که برای پیشگیری جرایم و خشکاندن علل و عوامل آن و تأمین امنیت جامعه فراروی جامعه انسانی قرار داده است؛ برنامه ای که در نوع خود بی نظیر می باشد. قرآن کریم با برنامه اصلاحی، مانع از تصمیم قطعی مجرم به ارتکاب جرم و ورود او به زندگی مجرمانه می گردد. همچنین با راهنمایی معقولانه و زیرکانه، جرم را در مرحله عملیاتی و اقدام، خنثی و متوقف می سازد. نیز با دستور به مجازات مجرمان و ضمانت اجرای کیفری و ارعاب ناشی از آن، به پیشگیری کیفری از جرم می پردازد.
هنگامی یک برنامه پیشگیری کامل، فراگیر و واقع بینانه است که برای تمامی مراحل و زمینه های ارتکاب جرم طراحی و اجراء شود و در همه آنها وظیفه بازدارندگی را به نحو شایسته انجام دهد. بر اساس تحلیل روان شناسانه، معمولاً افراد مراحل زیر را در هنگام ارتکاب جرم طی می کنند؛ اولاً، آگاهانه و براساس اراده و اختیار به منظور جلب منفعت مادی و دفع ضرر، تصمیم به ارتکاب جرم می گیرند؛ و ممکن است زمینه ساز چنین اقدامی، عوامل پنهان و آشکار مختلف اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی باشد. ثانیاً، در هنگام اجرای این تصمیم، سعی می کنند ضمن کسب سود، از ضررهای ناشی از اقدام مجرمانه (نظیر دستگیری، آبروریزی، تحقیر و مجازات) نیز مصون بمانند. ثالثاً، اهداف و آماج سهل الوصول و بدون حفاظت مؤثر را به عنوان طعمه برمی گزینند. بنابراین، برای هر فرد در هنگام ارتکاب جرم و عملی کردن آن، عوامل زیر تعیین کننده است: محاسبه و تضمین سود، احتراز از خطرات و عوارض منفی ارتکاب جرم و فقدان مانع و رادع مؤثر، وجود یک آماج مستعد (بزه دیده)، اعم از انسان و اشیاء هیچ عاقلی بدون در نظر گرفتن این عوامل دست به ارتکاب جرم نمی زند.
قرآن کریم با طراحی یک سیاست فراگیر، با همه این مراحل و عوامل به مبارزه برخاسته است؛ با پیشگیری اصلاحی، تعلیم و تربیت فردی و اجتماعی بر اساس آموزه های وحیانی و تقویت جنبه های معنوی و رفع فقر و ایجاد تعهدات مذهبی و حل مشکلات اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی، درصدد تأثیرگذاری در مرحله تصمیم گیری افراد است تا آنان با اتخاذ تصمیم های غلط و ناروا وارد دنیای جرم و جنایت و خلاف کاری نشوند. در صورتی که شیوه های مرحله اول مؤثر واقع نشود و فرد تصمیم قاطع به ارتکاب جرم بگیرد، قرآن با راهنمایی به استفاده از پیشگیری وضعی از طریق کاهش فرصت ها و دستاوردها و موقعیت های ارتکاب جرم و سلب ابزار و آلات آن و افزایش میزان خطر دستگیری و حفاظت از آماج جرم، وقوع جرم را ممتنع و خنثی می نماید یا حداقل کاهش می دهد. مطابق این شیوه، باید وضعیتی ایجاد شود که تحقق عمل مجرمانه دشوار و پرخطر یا ناممکن گردد. نیز با دستور به مجازات مجرمان و ایجاد رعب در بین همه آنانی که مستعد ارتکاب جرم هستند، ما را به پیشگیری کیفری رهنمون کرده است.
قرآن کریم برای پیشگیری از جرم، برخلاف مکتب تحققی و پوزیتیویستی، تنها به اصلاح مجرم و رفع زمینه های فردی و اجتماعی گرایش های مجرمانه، بسنده نکرده است و نیز همانند مکاتب سزادهی تنها پیشگیری کیفری و مجازات مجرم را توصیه نکرده است، بلکه سیاست پیشگیری فراگیر و واقع بینانه ای را در این زمینه ارائه داده است و این همان دیدگاه و نتیجه ای است که امروز جرم شناسان و حقوقدانان پس از سال ها بحث و جدل بدان دست یافته اند و رسماً اعلام کرده اند که برای مبارزه با جرایم باید از همه روش های پیشگیری در کنار هم استفاده کرد و همه آنها مکمل یکدیگرند. اینک هر سه نوع این پیشگیری را بر اساس آیات قرآن به طور خلاصه مورد بررسی قرار می دهیم:
3-4-2- پیشگیری اصلاحی
در پیشگیری اصلاحی سعی بر این است که با تعلیم و تربیت صحیح افراد، رشد و تعالی فکری و فرهنگی جامعه، شناخت علل و زمینه های اجتماعی ارتکاب جرم و برطرف کردن آنها، از شکل گیری تمایلات مجرمانه در افراد جلوگیری شود. همچنین با انجام اصلاحات فردی و اجتماعی و رفع مشکلات آحاد جامعه (نظیر فقر و بیکاری) و تأمین نیازهای حیاتی و تقویت نهادهای اجتماعی (همانند خانواده و مدرسه) و ترویج اخلاق و ارزش های انسانی، مانع از کشیده شدن افراد به زندگی مجرمانه گردد. قرآن کریم بیش از همه، به اصلاح و تربیت افراد و سوق دادن آنان به اخلاق و کارهای نیک و جلوگیری انسان ها از ارتکاب جرم و گناه، اهتمام ورزیده است تا جایی که رسالت اصلی این کتاب آسمانی را هدایت و اصلاح جامعه انسانی قلمداد کرده است. اصلی ترین و مهمترین آموزه قرآن برای پیشگیری از جرایم و ناهنجاری های اجتماعی، آموزه های تربیتی و اصلاحی است. به گونه ای که آموزه ها و شیوه های دیگر (نظیر پیشگیری کیفری و وضعی) امر فرعی در فرآیند مبارزه با جرم محسوب می شوند. در ذیل، به برخی از آموزه های تربیتی و اصلاحی قرآن اشاره می شود:
3-4-2-1- دین باوری و پرورش روحیه دینداری
آموزه ها و باورهای دینی و ترویج و تقویت آنها علاوه بر اینکه رشد و تعالی روحی و معنوی انسان را تضمین می نماید و او را به هدف والایی که برای آن خلق شده نزدیک می کند، نقش خارق العاده ای در کاهش و پیشگیری از وقوع جرم و انصراف درونی انسان از اعمال مجرمانه و تبهکارانه دارد و حتی افراد را از دست زدن به اعمالی که دون شأن و منزلت انسانی آنهاست باز می دارد. هر قدر عمق این باورها در وجود انسان بیشتر باشد به همان میزان تأثیرگذاری آنها بر رفتار انسان بیشتر خواهد بود. در مقابل، منشأ بسیاری از جرایم و گناهان، فقدان یا ضعف دینداری افراد می باشد. از این رو، متولیان فرهنگی و مذهبی برای تقویت هر چه بیشتر اعتقادات و ایمان مذهبی و جلوگیری از ضعف و افول آنها، باید تدابیر و اقداماتی را اتخاذ نمایند. منابع دینی ما، بخصوص قرآن، به معرفی حقایقی پرداخته اند که هم از بعد علمی و یقینی در اصلاح رفتار ما تأثیر اساسی دارد و از انحراف و کژروی انسان پیشگیری می کند و هم از بُعد ایمانی و اعتقادی در رفتار و اعمال ما تأثیر ژرف و عمیقی دارد. در ذیل، به مهمترین آنها اشاره می شود:
3-4-2-1-1- علم و یقین به حقایق و معارف: از بُعد علمی، قرآن کریم حقایقی نظیر وجود خدا را با آن اوصاف و ویژگی ها، معاد و پاداش و کیفر بر طبق اعمال خوب و بد انسان و … معرفی کرده است که هر انسان مسلمانی ملزم است به این حقایق و معارف بر اساس ادلّه عقلی متقن، علم و یقین پیدا کند؛ سپس نسبت به آنها ایمان و باور عمیق داشته باشد. این علم و یقین در اصلاح رفتار و پیشگیری او از انحراف و ارتکاب گناهان تأثیر بسزائی دارد؛ زیرا یکی از عواملی که در رفتار ما نقش تعیین کننده ای دارد علم و آگاهی درست است. در واقع، این بینش ماست که به گرایش ها و رفتارهای ما جهت می دهد. نوع انتخاب هر کس در هر زمینه ای، بستگی تام به میزان بینش و آگاهی او دارد. به همین دلیل قرآن دستور می دهد که تنها ازعلم و یقین پیروی کنید: «وَ لا تَقْفُ مَا لَیْسَلَکَ بِهِ عِلْمٌ»هرگز از چیزی که به آن علم نداری پیروی مکن. این کتاب آسمانی بر اصلاح بینش ها و نگرش ها تأکید فراوانی کرده و از انسان ها خواسته است که گزینش هایشان مبتنی بر علم و آگاهی درست باشد نه از روی تقلید، تعصب، لجاجت، ظن و گمان، میل ها و هواهای نفسانی. قرآن کریم گرایش های مقلّدانه، متعصبانه و لجوجانه را به شدت مورد نکوهش قرار داده است.
3-4-2-1-2- اعتقاد به علم نامحدود الهی: یکی از مهمترین اعتقادات بازدارنده از ارتکاب گناهان و جرایم، علم و آگاهی نامحدود خداوند به همه موجودات و از جمله انسان و اعمال و رفتار اوست. از نظر قرآن، همه موجودات در محضر خداوند قرار دارند: «اِنَّ اللهَ کَانَ عَلَی کلِّ شَیءٍ شَهیداً» خداوند بر هر چیز شاهد و ناظر است. هیچ چیزی در آسمان و زمین بر خدا مخفی و پنهان نیست: «اِنَّ اللهَ لاَ یَخْفَیَ عَلَیْهِ شَیءٌ فِی الاَرضِ وَ السَمَاء» خداوند همه چیز را می بیند و تحت اشراف علمی او می باشد: «أَلَمْ یَعْلَمْ بِأنَّ اللهَ یَرَی» آیا او نمی داند که خداوند همه اعمال او را می بیند؟ خداوند حتی از مخفی ترین مخفی ها نیز آگاه است: «وَ أِنْ تَجْهَرَ بِالْقَولِ فَأنَّهُ یَعْلَمُ السِّرَّ وَ أَخْفَی» اگر سخن آشکار بگویی (یا مخفی کنی) او پنهانی ها و حتی پنهان تر از آن را نیز می داند. انسان نیز به عنوان جزئی از عالم هستی تحت نظارت و احاطه علمی خدای متعال قرار دارد. علاوه بر اعمال و رفتار ظاهری انسان، فکر، نیات، خطورات قلبی و حدیث نفسی او نیز برای خداوند علوم و مشهود است: «وَ هُوَ اللهُ فِی السَّماواتِ وَ فِی الأَرضِ یَعْلَمُ سِرَّکُمْ وَ جَهْرَکُمْ وَ یَعْلَمُ مَا تَکْسِبُونَ» اوست خداوند در آسمانها و در زمین، پنهان و آشکار شما را می داند و از آنچه (انجام می دهید و) به دست می آورید باخبر است. نیز می فرماید: «وَ لَقَدْ خَلَقْنا الاِنْسانَ وَ نَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ» ما انسان را آفریدیم و وسوسه های نفس او را می دانیم. «وَ هُوَ مَعَکُمْ أَیْنَ مَا کُنْتُمْ وَ اللهُ بِمَا تَعْمَلونَ بَصْیرٌ» و او با شماست هر جا که باشید و خداوند نسبت به آنچه انجام می دهید بیناست.
ایمان و اعتقاد به این آموزه ها موجب می شود که انسان همیشه خود را تحت احاطه علمی بی پایان و نظارت دقیق خداوند متعال بداند و نه تنها در ظاهر از کژروی ها و اعمال ناپسند خودداری کند، بلکه در باطن نیز افکار ناپسند و نیات شوم را به دل راه ندهد. از آن رو که اعمال و رفتار انسان تبلور افکار و مقاصد اوست، طبیعی است که با کنترل افکار و اندیشه ها، رفتار انسان نیز اصلاح، و ریشه انحراف و ناهنجاری ها از بن قطع خواهد شد. مشروط بر اینکه ایمان به این مطلب واقعاً در دل او رسوخ کرده و به صورت یک باور قطعی رسیده باشد.
حدیثی از پیامبر اکرم (ص) می خوانیم: «برترین مرحله ایمان انسان این است که بداند هر جا که باشد خدا با اوست» در روایتی دیگر آمده است: «اعْبُدِ اللهَ کَاَنَّکَ تَرَاهُ فَأِنْ لَمْ تَکُنْ تَرَاهُ فَاِنَّهُ یَرَاک» خدا را آنچنان عبادت کن که گویی او را می بینی و اگر تو او را نمی بینی، او تو را به خوبی می بیند.
امام موسی کاظم (ع) نیز به یکی از فرزندان خود می فرماید: «فرزند عزیزم، بپرهیز از اینکه خداوند تو را در حال ارتکاب معصیتی ببیند که از آن منعت کرده است، و بپرهیز از اینکه خدای تعالی تو را در مقام طاعتی که به آن مأمورت ساخته است نیابد».
3-4-2-1-3- ایمان و التزام عملی به توحید در عبادت: از نظر اسلام، مؤمن و موحّد واقعی کسی است که علاوه بر اعتقاد راسخ به توحید ذاتی، صفاتی و افعالی، به توحید در عبادت و اطاعت خدا نیز ملتزم و پایبند باشد. تا انسان همه مراحل توحید را طی نکند، مؤمن و موحّد واقعی محسوب نمی شود. مفهوم توحید در عبادت این است که انسان اولاً، تنها خود را مورد پرستش، تقدیس و تنزیه قرار دهد؛ در غیر این صورت، از جرگه اهل توحید و حوزه اسلام خارج خواهد بود. و ثانیاً، باید در تمام امور زندگی مطیع و تسلیم محض در مقابل خداوند باشد.