مقاله با موضوع سرمایه گذاری در اوراق بهادار و بازارهای اولیه و ثانویه

دانلود پایان نامه

تغییر و تحولات سریع جهان امروز تنها به واسطه پشتوانه های اطلاعاتی افراد، سازمانها و بازارها قابل کنترل است. این چالش های فراروی مدیران امروزی در تصمیم گیریها، باعث توجه اساسی آنها به اطلاعات وصحت اطلاعات مربوط به موضوع شده است. نیاز به اطلاعات صحیح و به موقع جهت تصمیم گیری و انتخاب استراتژی های مناسب، روند رو به رشدی را در پیدایش شکلهای مختلف جریانهای ارتباطی و شبکه های اطلاعاتی را به وفور در خود احساس می کنند شفافیت اطلاعاتی بازار، به توانایی افراد شرکت کننده در بازار، جهت مشاهده اطلاعات مربوطه به فرآیند معامله ها، بستگی دارد. اطلاعات ارزشمندترین دارایی در بازار اوراق بهادار است به نحوی که برخورداری از اطلاعات صحیح، سریع و به موقع منجر به کسب بازده مناسب از بازار می شود و اعتماد سرمایه گذاران را به بورس دو چندان می کند وجود اطلاعات کافی دربازار و انعکاس به موقع و سریع قیمت اوراق بهادار ارتباط تنگاتنگی با کارایی بازار دارد. دریک بازارکارا قیمت اوراق بهادار منعکس کننده تمام اطلاعات موجود در بازار است و به ارزش ذاتی آن اوراق نزدیک می باشد، به بیان دیگر ویژگی مهم بازار کارا این است که قیمت تعیین شده دربازار شاخص مناسبی ازارزش واقعی اوراق بهاداراست، تقاضا برای گزارشگری مالی و افشا برخواسته از عدم تقارن اطلاعاتی و وجود تضاد منافع نمایندگی بین مدیران و سرمایه گذاران برون سازمانی است، افشای اطلاعات نقش با اهمیتی در کاهش این مسائل دارد(ابراهیم نژاد و همکاران: 1388، 2).
دولت ها بر بازار اوراق بهادار به منظور اهداف متنوعی نظارت می کنند. جریان اطلاعاتی که با دقت، کارا و بی طرفانه باشد، به عملکرد خوب بازار سرمایه کمک می کند، نیاز همه استفاده کنندگان را برطرف کرده و باعث افزایش رشد اقتصادی و ثبات در جامعه می شود. افشای اجباری در سطح ملی یا منطقه ای از سوی مقام های دولتی و سازمانهای حرفه ای وضع می گردد و همه شرکتها صرف نظر از اندازه و سیستم حسابداری مالی و منابع مالی وسایرعوامل موثر در افشاء ملزم به رعایت آن می باشند. هدف ازافشای اجباری،تامین نیازاطلاعاتی استفاده کنندگان وتضمین کیفیت اطلاعات ازطریق رعایت استانداردها و قوانین است(حجازی و مظفری: 1389، 24).
شفافیت اطلاعاتی و دسترسی فعالان بازارسرمایه به اخبار و اطلاعات صحیح و به هنگام به عنوان یکی ازمهمترین الزامات بازارسرمایه ای کار است ومکانیزم های بهینه ونظارت موثرمسئولان ودست اندرکاران بازارسرمایه رامی طلبد. اهمیت دسترسی به اطلاعات مناسب ومرتبط باموضوع تصمیم به حدی است که درجوامع توسعه یافته امکان دسترسی به اطلاعات در شمار حقوق سرمایه گذاران به شمار می آید و بانک جهانی به منظور رتبه بندی کشورها درحوزه کسب وکار،افشای اطلاعات را یکی ازمهمترین شاخصها تلقی می کند. از این رو در سالهای اخیر قوانین افشای اجباری اطلاعات در بسیاری ازکشورها به تصویب رسیده است. درایران، قانون بازاراوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب آذرماه 1384 با توجه بسیار قانونگذار به مباحث شفافیت و اطلاع رسانی همراه بوده، به گونه ای که فصل پنجم این قانون مشتمل بر 6 ماده و 2 تبصره، به اطلاع رسانی در بازارهای اولیه و ثانویه اختصاص یافته است( ابراهیمی: 1390، 166).
فصل سوم: کارگزار و ماهیت عمل کارگزاری
3-1-کارگزار
کارگزاران معمولا به خرید و فروش اوراق بهادار کمک می کنند. کارگزاران موسساتی می باشند که از جانب سرمایه گذاران اقداماتی را انجام می دهند(Gallagher, 1997, 20).
کارگزاران اوراق بهادار به عنوان واسطه برای خرید و فروش اوراق بهادار معاملات مربوطه را انجام می دهند. کارگزاران در برابر پولی که دریافت می کنند، بازار مناسب را برای خریداران و فروشندگان پیدا می کنند(Rose, 1988, 6)
کارگزاران ممکن است به صورت مجزا، تنها خریدار یا فروشنده و یا ممکن است هر دو نقش را به صورت همزمان ایفا نمایند. بین کارگزار و معامله گران اوراق بهادار تفاوت وجود دارد. کارگزاران اوراق بهادار مالک اوراق بهادار نمی باشند و ریسک آن را تقبل نمی کنند. آنها فقط به دنبال حق الزحمه ناشی از خرید و فروش سهام می باشند ولی معامله گران اوراق بهادار مالک اوراق بوده و ریسک نوسان قیمت را تقبل می کنند. وجه تشابه کارگزاران و معامله گران آن است که هر دو اقدام به خرید و فروش اوراق بهادار موجود می کنند ولی معامله گر می تواند به نام و حساب خود هم معامله کند( ibid, 666).
اصولا یک مشتری می کوشد تا با بهترین قیمت ممکن معامله کند. او باید مطمئن باشد که کارگزار سفارش وی را به نحو شایسته ای انجام داده است، یعنی با توجه به وضع بازار اوراق بهادار او را به بالاترین قیمت ممکن به فروش برساند و آن چرا که سفارش داده با پایین ترین قیمت بخرد. در بورس اکثر بورس های جهان شخص سرمایه گذار باید بداند که سازمان های کارگزاری در یک حالت رقابتی فعالیت می کنند و تعداد کمیسیون کارگزاران و موسسات کارگزاری از جانب بورس تعیین نمی شود. بنابراین آنها آزادی عمل دارند و می توانند در مورد میزان کمیسیون با مشتریان یا ارباب رجوع مذاکره کنند و به اصطلاح چانه بزنند، در این زمینه با سایر همکاران به رقابت برخیزند و نرخ کمیسیون خود را کاهش دهند. مهم این است که مشتری بتواند اوراق بهادار را با پایین ترین هزینه معامله کنند. بدیهی است که در چنینی حالتی شخص یا سازمان سرمایه گذار می کوشد تا پس از کسر هزینه های عملیاتی میزان بازده سرمایه گذاری خود را به بالاترین حد برساند( جهانخانی: 1375، 135).
وظیفه کارگزار یا موسسه کارگزاری این است که برای مشتریان خود اوراق بهادار را با پایین ترین قیمت بخرد و یا با بالاترین قیمت بفروشد. معمولا هنگامی که کارگزار اوراق بهادر پذیرفته شده در بورس را معامله می کند، همانند نماینده خریدار یا فروشنده عمل می کند و موظف است که سفارش مشتری را به بهترین قیمت ممکن انجام دهد( پیشین، 136).
3-1-1-کارگزاری در بورس اوراق بهادار
به منظور حفظ سلامت معاملاتی که در بورس انجام می گیرد، خرید و فروش اوراق بهادار منحصرا به وسیله کارگزاران بورس صورت می گیرد. این روشی است که در کلیه بورس های جهان مراعات می شود. خریدار سهام حتی اگر سهام مورد نظر خود را شخصا انتخاب کرده و تصمیم گرفته باشد که کدام سهام را به چه تعداد و چه قیمتی خریداری نماید، مع هذا نمی تواند راسا به فروشنده مراجعه و معامله را تمام کند. فروشنده اوراق بهادار نیز به همین ترتیب خواهد بود. خریدار ممکن است با مراجعه به یک کارگزار سفارش خرید سهام معینی را بدهد این حالت موقعی روی می دهد که مشتری خود از وضع بازار سهام مطلع است. در بسیاری از موارد خریداران فقط مبلغ سرمایه گذاری را مشخص می کنند و بقیه تصمیمات ره به عهده کارگزاران می گذارند. این که چه سهامی و به چه قیمتی باید خریداری شود باید با مشورت کارگزاران تعیین گردد. کارگزاران بورس که معمولا پس از گذراندن مراحل دشوار پی انتخاب شده اند افراد خبره ای هستند که مدام تغییرات مالی شرکت های ثبت شده در بورس را مورد مطالعه دارند و به طور مستمر اخبار اقتصادی مالی و سیاسی کشور و جهان را پیگیری می کنند. از آن جا که همه بورس ها در جهان شرایط سختی را برای انتخاب کارگزاران در نظرمی گیرند، کارگزار بورس نه تنها باید تخصص لازم را در مورد امور اقتصادی و مالی دارا باشد، بلکه فردی خوشنام بوده و سابقه تخلف مالی نداشته باشد. فروش اوراق بهادار نیز باید از طریق کارگزاران صورت گیرد. دارنده سهام یا اوراق قرضه نمی تواند راسا آن را در بورس عرضه کند بلکه این کار نیز باید توسط یک کارگزار انجام شود. فروش اوراق بهادار توسط کارگزاران نیز طبق ضابطه بورس انجام می شود و از معاملات خارج از ضوابطی که احیانا ممکن است افراد متفرقه انجام گیرد، جلوگیری می شود( گلریز: 1384، 82).
3-1-2-انواع موسسات کارگزاری
موسسات کارگزاری را می‌توان به چند گروه دسته ‌بندی کرد:
گروه اول، فقط در زمینه خرید و فروش سهام موجود در بازار فعالیت می‌کنند و کارمزد دریافت می‌نمایند.
گروه دوم، بیشتر در زمینه سهامی فعالیت می‌کنند که برای اولین بار منتشر می‌شوند و مقدار کمی هم در زمینه خرید و فروش سهام برای مشتریان فعالیت می‌کنند.
گروه سوم در امر خرید و فروش سهام شرکتهای کوچک و محلی و سهامی که برای نخستین بار منتشر می‌شوند، فعالیت می‌کنند. این کارگزاران در خدمت شرکتهای کوچکی هستند که می‌خواهند سهام خود را به عموم عرضه کنند.
گروه چهارم، کارگزارانی هستند که تنها در بازارهای خارج از بورس یا در زمینه اوراق بهادار دولتی فعالیت می‌کنند.
گروه پنجم، کارگزارانی هستند که علاوه بر خرید و فروش سهام موجود در بازار، در زمینه سهام جدید شرکتها نیز فعالیت می‌کنند و همچنین، خدمات مشاوره و اطلاع‌رسانی نیز انجام می‌دهند. این گروه از کارگزاران، در زمینه خدمات پرتفوی نیز فعالیت می‌کنند. به این دسته از کارگزاران، کارگزاران تما‌م ‌عیار یا خدمات کامل می‌گویند( جهانخانی: پیشین، 141).
3-1-3-ویژگی های کارگزاران
کارگزاران بورس اوراق بهادار باید دارای ویژگی های خاصی باشند که عبارت انداز:
1. تخصص: کارگزار بورس باید اطلاعات علمی و نظری لاز م در مورد سازو کارهای بورس اوراق بهادار را دارا بوده و یا لااقل به همان میزان تجربه کسب کرده باشد. داشتن اطلاعات مالی و حسابداری از نیازهای اولیه اوست.
2. هوشمندی: کارگزاری بورس اوراق بهادار حرفه ای است که مستلزم هوش و زکاوت بالایی است. ضریب هوشی کارگزاران بورس معمولا بیش از ضاحبان مشاغل و حرف معمول است.
3. سرعت عمل: سرعت عمل خصلتی است که یک کارگزار بدون آن هرگز به توفیق کامل دست نخواهد یافت. ماهیت تحولات سریع بازار اوراق بهادار و شدت رقابت در بورس مستلزم آن است که کارگزار سهام به موقع و سریع دست به کار شود و در اتخاذ تصمیمی دچار تردید و دودلی نباشد، بدیهی است که سرعت انتقال و تصمیم گیری را نباید با شتاب زدگی اشتباه کرد.
4. صداقت و امانت: درستی و صحت عمل کارگزار بورس هم از نظر مردم و هم از نظر دولت و متولیان بورس اوراق بهادار اهمیت زیادی دارد. بسیاری از افراد و صاحبان سرمایه های کوچک که اطلاع چندانی از اوراق بهادار گوناگون ندارند مجبورند که به گفته ها و اطلاعات کارگزار اعتماد کنند. نادرستی و سواستفاده یک کارگزار، افراد را نسبت به سرمایه گذاری در اوراق بهادار بی اعتماد خواهد کرد.، بلعکس درستی، صداقت و حسن شهرت یک کارگزار جلب اعتماد می کند( گلریز: پیشین، 86).
3-1-4-نحوه تاسیس شرکت های کارگزاری