مقاله با موضوع شرکت های سهامی عام و بازار اوراق بهادار

دانلود پایان نامه

4-3-1-2-1-سهام بی نام
سهام بی نام به صورت سند در وجه حامل تنظیم و مالک، دارنده ان محسوب می شود، مگر خلاف آن ثابت گردد. نقل و انتقال این گونه سهام به صورت قبض و اقباض به عمل می آید( ماده 39 ل. ا. ق. ت).
دارنده سند در وجه حامل، مالک و برای مطالبه وجه آن محق محسوب می شود، مگر در صورت ثبوت خلاف( ماده 320 ق. ت).
4-3-1-2-2-سهام با نام
در رابطه بین انتقال دهنده و منتقل الیه مالکیت سهام یا تمام یا هرگونه توافق و قراردادی که طبق قواعد عمومی معاملات معتبر باشد، انتقال می یابد و قرارداد به هر شکل که باشد، بین طرفین لازم الاجراست. ولی برای آنکه مراتب انتقال در مقابل شرکت و اشخاص ثالث قابل استفاده باشد، باید مراتب انتقال در دفتر ثبت سهام به ثبت برسد( احمدی سجادی: 1387، 89).
منتقل الیه زمانی می تواند برای دریافت سود شرکت مراجعه نماید که یا اجازه حضور در مجامع عمومی را تحصیل کند مه نام اور را در دفتر ثبت سهام به عنوان سهامدار ثبت شده باشد. ماده 40 ل. ا. ق. ت. در این مورد اظهار می دارد« انتقال سهام با نام در دفتر سهام شرکت به ثبت برسد و انتقال دهنده یا وکیل یا نماینده قانونی او باید انتقال را در دفاتر مزبور امضا کند».
از آنجاای که سازمان بورس حکم نظارت بر بازار بورس را دارد، طبق ماده 90 قانون برنامه پنجم توسعه، سازمان بورس را موظف کرده است در سال اول برنامه اطلاعاتی مدیران بازار سرمایه کشور را که در نمادهای مالی و یا ناشران اوراق بهادار سمت و مسئولیت دارند، ایجاد نماید در صورت فقدان صلاحیت یا سلب صلاحیت نامبردگان مرجع انتخاب کننده موظف است از انتخاب وی به سمت یاد شده خودداری نموده و یا مدیران انتخاب شده را از آن سمت بر کنار نماید.همچنین در ماده 91 قانون فوق آمده است که ناشران اوراق بهادار، نهادهای مالی و تشکل های خود انتظام و نیز اشخاص حقیق که به عنوان مدیران آنها انتخاب می شودن، در صورت نقض مقررات قانونی، آیین نامه، دستورالعمل ها و ضوابط مربوط به فعالیت هر یک از آنها متخلف محسوب شده و سازمان بورس و اوراق بهادار مجازات بر اساس آیین نامه ای که به تصویب هیئت وزیران می رسد، از متخلفین جریمه اخذ و به حساب خزانه واریز نماید. در ماده 92 قانون مذکور آمده است که، به منظور کاهش ریسک سرمایه گذاری و افزایش شفافیت اطلعات بازار اوراق بهادار کشور، سازمان بورس اوراق بهادار مجاز است برای انجام وظایف و مسئولیت های خود تمامی اسناد، مدارک و اطلاعات موجود نزد ناشران، نهادهای مالی، تشکل های خود انتظام تحت نظارت خود را دریافت و یا آنها را ملزم به تهییه و ارائه اطلاعات، اسناد و گزارشهای خاص نماید(دمرچیلی و همکاران: 1393، 751).
4-3-2-انتقال سهام در بورس اوراق بهادار
سهامی که در بورس اوراق بهادار مورد داد و ستد قرار می گیرد، متعلق به شرکت های سهامی عام است که با رعایت مققرات و ضوابط سخت و دقیق در بورس پذیرفته شده اند. مکانیسم انتقال سهام در بورس از بسیاری جهات با انتقال عادی سهام در خارج از بورس متفاوت است. از جمله اینکه در این مکانیسم انتقال دهنده و منتقل الیه هیچ گونه مذاکره و گفتگویی با یکدیگر نمی کنند و چه بسا که یکدیگر را نیز نمی شناسند. هر یک از انتقال دهنده و منتقل الیهاراده خویش را به موجب سفارش یا دستوری که به کارگزار خود می دهد اعلام نموده و انعقاد معامله یا خرید و فروش سهام را به عهده کارگزار که به عنوان وکیل سفارش دهنده اقدام می کند، واگذار می نماید. در این سیستم انعقاد معاملاتتابع نظمی است که از طرف بورس ایجاد می گردد و کارگزاران مکلف به رعایت این مقررات هستند( امینی: پیشین، 84).
داد و ستد اوراق بهادار در بورس تهران از طریق سامانه معاملات و توسط کارگزاران و عضو بورس انجام می گیرد( ماده 7 دستورالعمل اجرایی نحوه معاملات بورس اوراق بهادار).
بنابراین هیچ گونه معامله ای مستقیم بین خریداران و فروشندگان سهام صورت نمی گیرد. علیهذا نخستین گام برای داد و ستد سهام مراجعه به یک کارگزار است. برای فروش سهام علاوه بر تسلیم اوراق سهام یا گواهینامه نقل و انتقال فروشنده وکالتنامه ای تنظیم می نماید و به انضمام درخواست فروش دستورات لازم را به کارگزار می دهد و برای خرید سهام مشتری درخواست خرید سهام را تنطیم نموده و قیمت سهام را پرداخت و فیش بانکی آن را به انضمام دستور خرید به کارگزار تسلیم می کند. در مورد خرید سهام نیز اگر چه اوراق وکالتنامه خرید تلقی می شود. کارگزارا موظفند حسب دستورات مشتری و در محدود مقرر به وسیله درخواست های خرید و یافروش در اسرع وقت اقدام نمایند( مواد 23و 26 آیین نامه معاملات در بورس تهران).
کارگزاران به محض دریافت درخواستخرید یا فروش سهام اطلاعات مندرج در درخواست های مذکور را همراه با نام و کد کارگزار خویش وارد کامپیوتر می کنند، کامپیوتر هر یک از کارگزاران به مرکز کامپیوتر بورس متصل می باشد و کلیه درخواست های خرید یا فروش در این سیستم متمرکز می باشد. معاملات سهام همه روزه از ساعت 9 الی 12 صبح انجام می شود. تمامی روزهایی که جلسه معاملاتی در آن برگزار می شود، روز کاری محسوب می شود. معاملات بورس با حضور ناظر بورس صورت می گیرد و سپس اعلامیه خرید و فروش به صورت کامپیوتری صادر و به امضا کارگزار فروشنده و خریدار رسیده و در نهایت به تایید ناظر جلسه می رسد( ماده 2 دستورالعمل اجرایی نحوه انجام معاملات بورس اوراق بهادار).
تمامی معاملات اوراق بهادار در بورس در صورتی قطعیت می یابد که به تایید بورس برسد( ماده 29 دستورالعمل فوق الذکر).
معاملات سهام در بورس اوراق بهادار بر اساس دو عامل مهم صورت می گیرد: عامل قیمت و عامل زمان. معاملات در سالن معاملات انتقال سهام با توجه به دو عامل مذکور صورت می گیرد. بدین معنی که تاریخ وصول درخواست خرید یا فروش توسط کارگزار بورس و همچنین قیمت تعیین شده برای خرید و فروش سهام عواملی هستند که ترتیب وقوع معاملات از حیث خرید به کمترین قیمت را بپذیرد و اگر دستور فروش سهام متضمن قیمت معینی نباشد، کارگزار باید آن را به بالاترین قیمت ممکن بفروشد( ماده 25 آیین نامه معاملات بورس اوراق بهادار).
در هر صورت کارگزار باید همانند امینی دلسوز منافع دستوردهنده را به بهترین شکل ممکن تامین کند. بعد از وقواع معامله در سالن معاملات بورس گواهینامه نقل و انتقال سهام به وسیله کامپیوتر بورس صادر و سپس اعلامیه خرید و فروش به امضای کارگزار فروشنده و خریدار و ناظز جلسه می رسد، در این زمان مالکیت سهام به منتقل الیه انتقال می یابد. مشتریانی که برای اولین بار به بورس مراجعه می کنند در دایره حسابهای جدید یک حساب جدید به نام خود در سیستم کامپیوتری بورس باز می کند، پس از باز کردن حساب از کارگزار خود می خواهد که سفارش های او را اجرا کند. سفارشات مشتری از طریق ابلاغ سفارش به موسسه کارگزاری وارد کامپیوتر می شود و سپس این سفارش بلافاصله به اطلاع نماینده کارگزار در تالار بورس می رسد و پس از وقوع معامله بلافاصله مراتب به اطلعع دایره سفارش می رسد. آنچه جالب توجه است تمام مراحل فوق در ظرف چند ساعت انجام می گیرد( سمیعی: پیشین، 132-133).
4-4-تخلفات و اشتباهات کارگزاران
در موارد متعدد کارگزاران با ورود اطلاعات نادرست همچون اشتباه در ورود مکد، اسم و نماد و……سهامی را به شخص دیگری اختصاص داده یا سهامی را که مجاز به فروش نبوده اند می فروشند. اگر سهوا باشد که اشتباه و خطا نام دارد و اگر عمدا صورت گیرد، تخلف نام می گیرد. در اینجا ابتدا اشتباهات و سپس تخلفات را مورد بررسی بررسی قرار می دهیم.
4-4-1-اشتباهات کارگزاران
1. وارد نمودن کد یا اسم غیر
در مواردی کارگزار سهوا به جای ورود کد/ اسم مشتری مورد نظر که دستور خید و یا فروش سهام را صادر نموده است، کد/اسم عیر را وارد می نماید. این امر ممکن است موجب شود که انجام معامله در سیستم بورس به دیگری اختصاص یابد. در حالت فروش سهام غیر، معامله نسبت به مال غیر واقع شده است. در خرید سهام برای شخص غیر آمر چون نه مجهی پرداخت شده و نه کارمزدی به کارگزار داده شده است، بیشتر از همه گریبان خود کارگزار را می گیرد. این نوع اشتباه در خرید سهام برای غیر زیاد اتفاق می افتد و در موارد بسیار شخصی که کد/ اسم به وی اشتباه وارد شده برای کارگزار تعریف شده نمی باشد و آدرس و تلفنی هم از وی در اختیار نیست، از نظر حقوقی لازم است که شخصی را که اصیل است مطلع نماییم یا اینکه به جهت عدم وجود قصد با توجه به اینکه قصد در مورد شخصی که معامله به نام وی ثبت شده وجود نداشته است، معامله را باطل تلقی نماییم( سمیعی: پیشین، 115).
2. تخصیص سهامی که به صورت گروهی برای مشتریان خریداری شده به غیر دستور دهنده:
در مواردی کارگزار سهامی را به صورت گروهی و یا به اصطلاح «ددد» خریداری می نماید، اما در زمان تخصیص به دلیل تشابه کد و یا کوتاهی محل تخصیص و یا کمبود زمان که بسیار شایع است، سهام خریداری شده را به جای تخصیص به دستور دهنده به فرد دیگر تخصیص می دهند. به نظر می رسد این مورد همانند موردی است که کارگزار کد/ اسم غیر را به خطا وارد می نماید که حکم حقوقی واحدی برای این دو در نظر گرفته می شود( مظفری: 1366، 101).
3. اشتباه کارگزار در وارد نمودن نماد مورد سفارش مشتری
در این حالت از اشتباه کارگزاران نیز کارگزار اقدام به خرید و فروش نسبت به نماد دیگری غیر از آنچه در دستور امده است می نماید. در این معامله مشتری در دستور خویش به نوعی سهام و موضوع معامله تصریح نموده است. اما کارگزار معامله را به موضوع دیگری واقع نموده است. در این مورد دو حالت قابل تصور است، تصور اول آن که کارگزار یا اشرف به موضوع دستور مشتری، کاملا به خطا نماد دیگری معامله می نماید. در واقع در این حالت کارگزار متوجه نماد مورد سفارش مشتری هست فقط در ورود نماد مربوطه دچار خطا می شود. در این حالت با توجه به اینکه در خود موضوع معامله اشتباه رخ داده به حکم ماده 200 قانون مدنی معامله باطل است. در واقع به اصطلاح سوتفاهم در مفاد ایجاب و قبول ایجاد شده است و درباره مقصود اشتباه رخ داده است لذا تراضی واقع نمی شود و به نظر می رسد که باید قاتل به بطلان شد. البته لازم به توضیح است که ماده 200 به جای لفظ بطلان از عدم نفوذ استفاده نموده است که به نظر می رسد از نظر منطقی، بطلان عقد منظور بوده است( کاتوزیان: 1393، 204).
4. خرید و فروش نمادی غیر از نماد مورد سفارش مشتری
در این مصداق از معاملات اشتباهی کارگزاران، کارگزار در تشخیص نماد مورد سفارش مشتری دچار اشتباه شده و برداشت اشتباهی از نماد مورد دستور مشتری خود را دارد و در هنگام معامله سیستم اشتباه و خطایی از وی سر نمی زند در این حالت با توجه به اینکه کارگزار در انجام موضوع اشتباه نموده است و وکالت نداشته است، از نظر حقوقی حتما باید از او کسب اجازه نماید( مظفری: پیشین).