مقاله با موضوع شرکت های پذیرفته شده و بازار اوراق بهادار

دانلود پایان نامه

1. تصویب قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران (1/9/84)


2. تشکیل شورای عالی بورس و اوراق بهادار
3. تشکیل سازمان بورس و اوراق بهادار
4. تشکیل بورس اوراق بهادار تهران (شرکت سهامی عام)
5. تشکیل شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه
در سال 86 بورس روند نسبتا رو به رشدی را دنبال کرد. شاید از دلایل آن بتوان به واگذاری شرکتهای دولتی به بورس نام برد. در همین سال بورس های کشاورزی ، فلزات و مشتقان نفتی در قالب بورس کالا به منظور بالا رفتن کارایی بازار با یکدیگر ادغام شدند. این روند در سال 87 نیز دنبال شد و باعث بوجود آمدن شاخص کل بالا برای بورس شد(شیری کرمانشاهی: 1392، 29-30).
2-1-3- وظیفه بورس
 بورس اوراق بهادار یک نوع بازار معاملات است که اوراق بهادار پذیرفته شده در آن تحت ضوابط خاصی مورد معامله قرار می گیرند. بورس اوراق بهادار دارای مکان فیزیکی خاصی است که سفارشات خرید و فروش  مردم از نقاط مختلف کشور و یا دنیا به آن محل ارسال می شود. تمرکز تعداد زیاد سفارشات در یک محل باعث می گردد که سفارشات به سرعت و به بهترین قیمت ممکنه انجام شود.
2-1-3-1-ایجاد بازار توسعه
مهم ترین وظیفه یک بورس ایجاد یک بازار پیوسته برای اوراق بهادار پذیرفته شده در آن است. ویژگی بازار پیوسته این است که مقادیر زیادی از اوراق بهادار بدون تغییر زیادی در قیمت معامله گردند .یک بازار پیوسته دارای چهار ویژگی می باشد، اول این که دفعات عامله در آن بسیار زیاد است، دوم این که بین قیمت های پیشنهادی خریداران و فروشندگان اوراق بهادار اختلاف زیادی وجود ندارد، سوم این که در بازار پیوسته معاملات به سرعت انجام می شود و فاصله زمانی بین دادن سفارش توسط مشتری و انجام معامله توسط کارگزار کمتر از چند دقیقه خواهد بود، چهارم این که تغییر قیمت از یک معامله به معامله دیگر بسیار اندک می باشد. به عبارت دیگر مشتریان با مشاهده قیمت آخرین معامله می توانند مطمئن باشند که سفارش آنها نیز نزدیک به این قیمت انجام می شود( نصر: 1385، 30).
2-1-3-2-تعیین قیمت عادلانه
یکی دیگر از وظایف مهم بورس تعیین قیمت عادلانه برای اوراق بهادار است. در بورس، قیمت اوراق با توجه به عرضه و تقاضا تعیین می شود و بورس و کارگزاران نقشی در تعیین و تثبیت قیمت سهام ندارند .بورس اوراق بهادار بایستی زمینه به هم رساندن عرضه کنندگان و متقاضیان سهام را فراهم سازد. قیمت پیشنهادی عرضه کنندگان و متقاضیان سهام در این بازار که به شکل بازار حراج عمل می کند تعیین کننده قیمت جاری بازار است. بازارسازان و متخصصین نقش موقتی در تعیین قیمت بازار دارند و قیمت پیشنهادی این افراد نیز تحت تاثیر میزان عرضه و تقاضا برای سهام می باشد، به عقیده اقتصاددانان بورس اوراق بهادار نزدیک ترین مصداق برای بازار رقابت آزاد می باشد .البته این عقیده بدین معنا نیست که در بورس اوراق بهادار امکان تبانی قیمت و اعمال نفوذ در تعیین قیمت وجود ندارد. تاریخچه بورس های دنیا نشان می دهد که در گذشته تقلبات و اعمال نفوذهائی در تعیین قیمت سهام صورت گرفته است و از این طریق زیانهای هنگفتی متوجه عموم سرمایه گذاران شده است. به همین منظور در اکثر کشورها مقررات ویژه ای برای جلوگیری از این تقلبات و سوءاستفاده ها وضع شده و نهایت کوشش جهت تعیین آزادانه قیمت ها معمول گردیده است. دومین انتقادی که به نحوه تعیین قیمت در بورس شده این است که عملیات سفته بازی در بورس باعث می شود که قیمت سهام در بعضی مواقع از ارزش ذاتی و واقعی سهام فاصله زیادی بگیرد. ملاحضه نوسانات شدید قیمت سهام در اکثر بورس های دنیا گواهی این ادعا است که قیمت سهام تحت تاثیر انگیزه های سفته بازی و هیجانات عمومی ممکن است از ارزش واقعی سهام بسیار بیشتر یا کمتر گردد. البته اثبات این که قیمت سهام تفاوت زیادی از ارزش واقعی سهام پیدا کرده کار دشواری می باشد زیرا استاندارد خاصی برای اندازه گیری ارزش سهام وجود ندارد. در بورس قیمت سهام نبایستی تحت تاثیر گروه های فشار قرار گیرد. به عبارت دیگر عرضه کننده سهام نبایستی در موقعیتی باشد که بتواند قیمت سهام را دیکته کند و یا برعکس متقاضی سهام نبایستی دارای چنان قدرتی باشد که بتواند قیمت سهام را تحت تاثیر قرار دهد( نشریه بورس: 1389، 39).
2-1-3-3-سایر وظایف بورس
بورس علاوه بر وظایف قبلی دارای یک سری وظائف دیگر است که عبارتند از:
1. انتشار گزارشات دقیق در مورد میزان وقیمت فروش سهام مختلف به طور روزانه و در جراید کثیرالانتشار
2.بورس، شرکت های پذیرفته شده را مجبور به انتشار اطلاعات وسیعی در مورد وضعیت مالی، عملیاتی و سرمایه گذاری می کند. طبق مقررات شرکت ها مجبور هستند که گزارشات سالانه و میان دوره ای را طبق فرمهای خاصی تهیه و به بورس ارسال دارند. همچنین شرکت ها موظف هستند که بورس را در جریان تحولات مهمی که در شرکت اتفاق می افتد قرار می دهند
3.بورس مقررات خاصی را جهت حفظ منافع عموم و جلوگیری از سوء استفاده های احتمالی توسط کارگزاران بورس، معامله گران و بازارسازان، مدیران وسهامداران عمده شرکت ها وضع می نماید( کیانی: 1377، 548).
2-1-5-تعریف اوراق بهادار و انواع آن
2-1-5-1-تعریف اوراق بهادار
امروزه طیف وسیعی از اوراق بهادار در جهان مورد استفاده قرار می گیرد که هر یک بسته به ماهیت خود برای تامین بخشی از نیازهای فعالان بخش اقتصادی طراحی شده است. در ایران اوراق بهادار چه از لحاظ کیفی و چه از لحاظ کمی توسعه کافی نداشته است. با تصویب قانون بازار اوراق بهادار مصوب 1384 قانونگذار در بند 24 ماده 1 اوراق بهادار را این گونه تعریف کرده است« اوراق بهادار هر نوع ورقه یا مستندی است که متضمن حقوق مالی قابل نقل و انتقال برای ماکل عین و یا منفعت آن باشد» و قسمت آخر اضافه می کند و اصطلاح ابزار مالی و ورقه بهادار در این قانون معادل هم به کار رفته اند. قانون مذکور شورای عالی بورس و اوراق بهادار را که مطابق ماده 3 همان قانون تشکییل شده بود مرجع تعیین و اعلام اوراق بهادار قابل معامله دانسته بود( فنایی: 1388، 76).
2-1-5-2-انواع اوراق بهادار
اوراق بهادار در جهان بسیار متنوع هستند و به طور پیوسته ابزار معاملاتی جدیدی ایجاد می گردد. در ایران انواع اوراق بهادار چندان متنوع نیست. البته برنامه هایی برای گسترش انواع اوراق بهادار مورد معامله در بورس وجود دارد.
2-1-5-2-1-سهام عادی
متداول ترین نوع اوراق بهادار در بازار ایران است. سهام عادی توسط هر شرکت منتشر شده و از ارزشی اسمی برخوردار است (در ایران 1000ریال است). تعداد سهام منتشر شده ی شرکت برابر است با سرمایه ثبت شده ی شرکت تقسیم بر ارزش اسمی. درنتیجه شرکتی با 500میلیون ریال ارزش اسمی دارای 500هزار سهم است. شرکت های پذیرفته شده در بورس از طریق عرضه ی اولیه سهام خود را به فروش می رسانند. توجه داشته باشید سرمایه شرکت با ارزش آن برابر نیست. سهام داران به نسبت تعداد سهام عادی خود مالک شرکت هستند درنتیجه اگر کسی 1میلیون سهم از ده میلیون سهم شرکتی را داشته باشد مالک10درصد آن است. در قانون بورس ایران محدودیت هایی در مورد سقف مالکیت شرکت توسط افراد حقیقی و حقوقی وجود دارد. همچنین سهام دار به نسبت مالکیت خود در مجمع عمومی شرکت دارای حق رای است. در کشورهای دیگر، شرکت می تواند سهام عادی منتشر کرده ولی آن را به فروش نرساند. همچنین شرکت قادر به بازخرید سهام خود است. از طرفی رابطه ی مستقیمی بین تعداد سهام منتشره و سرمایه ثبت شده شرکت وجود ندارد. تمامی این موارد براساس قوانین ایران ممنوع هستند( سمیعی: 1390، 26).
2-1-5-2-2-سهام ممتاز
سهام ممتاز نوعی سهم است که از سود مشخصی برخوردار است. به عنوان مثال سهام ممتازی که دارای سود ده درصد بوده و ارزش آن 1000ریال است در آخر سال مالی 100ریال سود دریافت خواهد کرد. همچنین سهام ممتاز از نظر پرداخت سود بر سهام عادی اولویت داشته و پس از پرداخت سود سهام ممتاز، سهام عادی سود دریافت خواهند کرد. معمولا سهام ممتاز در مجمع عمومی شرکت دارای حق رای نیست( پیشین).