مقاله رایگان درباره اشکالات ومعایب پرداخت یارانه قبل از هدفمندی و آثار اجتماعی یارانه های انرژی

دانلود پایان نامه

کمک دولت برای کاهش هزینه تامین منابع مالی بنگاه ها و افراد (پرداخت بخشی از کارمزد وام های بانکی و…)
معافیتهای مالیاتی
پرداخت دولت جهت کاهش هزینه های تولید (پرداخت یارانه به نهاده ها نظیر کود شیمیایی، سموم آفات نباتی، انرژی اعم از برق و سوخت، بذر و…)
پرداخت بابت مابه التفاوت قیمت خرید و فروش کالاهای اساسی یارانه ای (اجناس که از طریق کالا برگ توزیع می شوند)، یارانه بلیط مترو و اتوبوس های شهری و…)
پرداخت جایزه صادراتی به صادر کنندگان
یارانه پنهان به دلیل قیمت گذاری پایین تر از قیمت های واقعی در اقتصاد داخلی (قیمت آب، گاز، برق و…)
بخشی از 50 درصدی بخشودگی موضوع ماده 33 قانون برنامه و بودجه ناشی از فروش محصولات طرح های عمرانی به قیمتی کمتر از قیمت تمام شده. (علی‌زاده، 1385)
2-1-9-اشکالات ومعایب پرداخت یارانه قبل از هدفمندی
پرداخت یارانه به ویژه یارانه های قیمتی، به معنای دخالت دولت در ساز و کار قیمت ها و انتخاب عدالت نسبی بیشتر برای مردم است؛ اما در برخی موارد، شیئه عمل نامناسب برای دستیابی به عدالت بیشتر، ممکن است کارایی را به اندازه ای کاهش دهد که کم شدن کارایی در اقتصاد، بی عدالتی بیشتری را به دنبال داشته باشد. (فرخنده و همکاران، 1392)
به چند نمونه از مواردی که پرداخت یارانه را توسط دولت ها برای برقراری عدالت، باعث کم شدن یا از دست رفتن کارایی می شود توجه کنید:
افزایش چشمگیر فاصله ما بین قیمت های یارانه ای و قیمت های واقعی و در نتیجه فشار بیشتر بر منابع عمومی بودجه دولت برای تامین یارانه ها.
رشد جمعیت و افزایش تقاضا برای خدمات عمومی و زیربنایی در کنار محدودیت منابع.
هدفمند نبودن یارانه ها و برخورداری بیشتر گروه های پردرآمد از یارانه ها به ویژه یارانه برخی از حامل های انرژی (مانند بنزین، گاز، برق و…)
برهم خوردن الگوی مصرف کنندگان و اثرات مضر زیست محیطی مصرف زیاد حامل های انرژی.
ظهور فن آوری های هدر دهنده منابع کمیاب (انرژی، آب و…) و غیررقابتی شدن محصولات تولیدی در بازارهای جهانی.
گسترش نظام اداری و تشکیلات دولت و ورود دولت به فعالیت های تصدی گری.
فراهم شدن زمینه فسادهای اقتصادی به ویژه قاچاق کالاهای یارانه ای. (علیزاده، 1385)
2-1-10-تاثیر یارانه بر مصرف انرژی
با پرداخت یارانه به صورت مستقیم، درآمد افراد افزایش یافته و با توجه به کشش درآمدی تقاضای انرژی، میزان مصرف انرژی افزایش می یابد؛ همچنین با پرداخت یارانه مستقیم، قیمت انرژی نیز افزایش یافته و با توجه به کشش قیمتی تقاضای انرژی، میزان مصرف انرژی کاهش پیدا می کند. در حال حاضر به دلیل قیمت پایین انرژی، مصرف انرژی، بهینه انجام نمی شود و در بسیاری از موارد انرژی، بیهوده تلف می شود. با افزایش قیمت انرژی و پرداخت یارانه مستقیم با توجه به این که افراد می خواهند میزان مطلوبیت خود را افزایش دهند. بنابراین ممکن است یارانه دریافتی صرف خرید کالای دیگری شود و در مقابل، انرژی کمتری را با دقت و بهره وری بالاتری مصرف کنند. (فرخنده و همکاران، 1392)
2-1-11- اثرات پرداخت یارانه انرژی
2-1-11-1- آثار اقتصادی
یارانه ها با تأثیر بر هزینه و قیمت کالاها و خدمات، مجموعه تغییرات پیچیده و گسترده ای در اقتصاد به وجود می آورند، که کمی کردن آنها برحسب منافع و مضار بسیار مشکل است. آژانس بین المللی انرژی ارزش حال رشد اقتصادی از دست رفته در اثر یارانه های انرژی در 8 کشور چین، ایران، روسیه، قزاقستان، هند، اندونزی، آفریقای جنوبی و ونزوئلا را حدود 257 میلیارد دلار در سال برآورد کرده است. اما علی رغم پرداخت هزینه سنگین یارانه، سیاست تثبیت «قیمت ها» و پرداخت «یارانه» به صورت عام (اعم از فقیر و غنی) عملاً عایدی چندانی برای دهکهای درآمد پایین نداشته و عمده فایده آن نصیب اقشار با درآمد بالا می شود. این قضیه در مورد «یارانه» حامل های انرژی موضوع روشن تر از آن است که نیاز به بحث و مناقشه داشته باشد. همه تحقیقات و مطالعات انجام شده حاکی از آن است که دهکهای درآمدی بالا بیشترین بهره را از حامل های انرژی ارزان می برند. از سوی دیگر یارانه به حامل های انرژی ضمن افزایش مصرف، کاهش دارایی مصرف را نیز در پی دارد. در قسمت تولید نیز کاهش قیمت تولید کنندگان حامل های انرژی، کاهش بازده سرمایه گذاری و نتیجتاً کاهش انگیزه سرمایه گذاری جدید را به همراه خواهد داشت. (فرخنده و همکاران، 1392)
2-1-11-2- آثار اجتماعی یارانه های انرژی
آثار اجتماعی یارانه انرژی براساس نوع یارانه متفاوت می باشند. برای مثال پرداخت یارانه به سوخت های جدید و گرمایی نظیر نفت سفید، گاز مایع LPG، گاز طبیعی و برق که در کشورهای در حال توسعه مرسوم است، از طریق افزایش دسترسی خانوارهای فقیر موجب افزایش سطح زندگی آنها می گردد، اما در کل پرداخت یارانه ها به نفع خانوارهای ثروتمند بوده و حتی گاهی اوقات فقرا از این یارانه ها منتفع نمی شوند. در نتیجه، بیشتر یارانه انرژی به جای اینکه قدرت خرید خانوارهای فقیر یا دسترسی جوامع روستایی به سوخت های جدید را از طریق قیمت های پایین تر افزایش دهد، به نفع خانوارهای پر درآمد پرداخت می گردد. زیرا اولاً، فقیرترین خانوارها ممکن است قادر به تقاضای انرژی یارانه ای نباشند و یا در دسترس آنها نباشد، برای مثال خانوارهای فقیر روستایی به گاز طبیعی دسترس ندارند. ثانیاً، حتی اگر خانوارهای فقیر قادر به استفاده از یارانه انرژی باشند، به دلیل پایین بودن مصرف آنها، بهره مندی آنها از یارانه کاهش می یابد. اما خانوارهای پر درآمد به دلیل مصرف بالا از یارانه های بیشتری برخوردار می شوند. ثالثاً، پایین بودن قیمت ها در کشورهای آسیایی و آفریقایی منجر به افزایش قاچاق سوخت گردیده است.