مقاله رایگان درباره دولت برای چه چیزهای یارانه می پردازد و تاریخچه پرداخت یارانه در جهان

دانلود پایان نامه

یارانه خدماتی عبارت است از برخی کمک های دولت به موسسات و شرکت های خدمات عمومی که خدمات خود را با قیمتی کمتر از هزینه تمام شده به مصرف کنندگان عرضه می نمایند. به بیان دیگر، یارانه خدماتی یارانه ای است که دولت به منظور کاهش برخی از هزینه های خدماتی برای مصرف کنندگان، به پاره ای از خدمات عمومی پرداخت می کند. این قبیل خدمات بیشتر در برگیرنده خدمات عمومی شهری است. (همان منبع)
یارانه ها براساس اینکه در قانون بودجه کشور به طور مشخص ذکر شده یا به طور ضمنی لحاظ می شوند به دو دسته آشکار (مثل یارانه آرد و کالاهای اساسی که با کالابرگ توزیع می شوند) و پنهان (مثل یارانه سوخت و مابه التفاوت نرخ ارز) تقسیم می شوند.
و بالاخره از این نظر که چگونه در جامعه توزیع می شوند به سه گروه یارانه باز (مثل یارانه بنزین قبل از سهمیه بندی که بدون محدودیت، به میزان متفاوت و بسته به اینکه که هر کس چه مقدار مصرف کند در اختیار همه قرار می گرفت)، یارانه سرانه (مثل یارانه کالاهای کالا برگی که به شکل محدود و مشخص و به طور مساوی و برابر در میان همه افراد جامعه توزیع می شود) و یارانه هدفمند (مثل یارانه به شکل بن ها و کالا برگی هایی که به گروه های مشخصی از افراد جامعه مانند کارگران، کارمندان، از کارافتادگان و مستمری بگیران پرداخت می شود) تقسیم می شود (ابونوری، 1385).
2-1-5-یارانه دولتی چیست و چرا دولت ها یارانه پرداخت می کنند؟
یارانه دولتی: مقدار تفاوت قیمت تمام شده کالا یا خدمات با قیمت تعدیل شده آن است که دولت برای حمایت از گروه هدف، پرداخت می نماید تا گروه هدف با توجه به دریافت های خود، قدرت خرید و زندگی مناسب را داشته باشد. معمولاً مقدار یارانه مورد نیاز با فرمول زیر مشخص می شود:
یارانه= سطح توان خرید عمومی- قیمت تمام شده کالا یا خدمات
یارانه دولتی در واقع نوعی پرداخت دولت به منظور حمایت از مصرف کنندگان، توزیع کنندگان، تولید کنندگان و یا هر سه نوع می باشد؛ به این معنی که دولت یارانه را برای جبران قسمتی از قیمت کالاها و خدمات با هدف افزایش تولید به تولید کنندگان، افزایش کارکرد توزیع به توزیع کنندگان و افزایش قدرت خرید مصرف کننده بی درآمد یا کم درآمد، به مصرف کنندگان می پردازد. (ابونوری، 1385).
به طور کلی دولت ها با سه هدف عمده مبادرت به پرداخت یارانه می نمایند:
1) به کارگیری صحیح و به جای منابع و امکانات کمیاب کشور
2) ثابت نگه داشتن یا جلوگیری از نوسان زیاد قیمت ها
3) توزیع مناسب و عادلانه درآمدها
اما در نهایت “هدف اصلی از توزیع یارانه دولتی، کمک به اقشار مستضعف جامعه است؛ به این امید که همه انسان های تحت حاکمیت دولت به حداقل نیازهای اولیه زندگی که در قانون اساسی، شرع و عرف، حقوق اساسی و قوانین بین المللی ذکر شده، دست یابند.”(علی‌زاده، 1385)
2-1-6-ویژگی کالاهای مشمول یارانه
1- کالا باید دارای ضریب اهمیت ویژه در سبد مصرفی خانوار باشد، تا بتواند انتقال در جامعه را ایجاد نماید.
2- کالاهای تحت یارانه ای باید در اختیار عموم و خصوصاً افرادی که در مناطق محروم و نواحی روستایی زندگی می کنند، قرار گیرد.
3- کالای انتخابی باید دارای کشش درآمدی پایین باشد. “یعنی برای طبقات کم درآمد جامعه کالای پست یا ضروری باشد.” (قادری و همکاران، 1384)
2-1-7-تاریخچه پرداخت یارانه در جهان
تاریخچه پرداخت یارانه در جهان مربوط به پس از جنگ جهانی می باشد چرا که به دلیل رکود اقتصادی و تورم، دولت برخلاف نظریه کلاسیک و طبق نظریه کینز در اقتصاد دخالت کرد و نظریه کینز طرفداران بیشتری پیدا کرد. برای مثال، طبق طرح برنان دولت آمریکا در سال 1984 کمک های مستقیمی به کشاورزان جهت جبران ما به التفاوت قیمت های بازار آزاد کالاهای فاسد شدنی کرد. البته ماهیت این یارانه ها، انگیزه و نحوه پرداخت آن در هر کشور تا حدود زیادی متفاوت است. در ایران دخالت مستقیم دولت در عرضه و تقاضا مربوط به سال 1311 می شود. در آن زمان دولت اقدام به ساخت سیلو کرد و گندم های کشاورزان را به قیمتی بالاتر از قیمت بازار خرید. کل میزان پرداخت یارانه دولت بابت تفاوت خرید و فروش کالاهای اساسی تا سال 1351 معادل 1668 میلیون ریال بوده است. که این مقدار تنها حدود 4/1 درصد یارانه در سال 1354 می باشد، چون همزمان با افزایش قیمت نفت، درآمد عمومی افزایش یافت و به تبع آن تقاضا برای مصرف زیاد شد. (قادری و همکاران، 1384)
2-1-8-دولت برای چه چیزهای یارانه می پردازد؟
نمونه هایی از انواع یارانه و کمک بلاعوض دولت در اقتصاد ایران عبارتند از:
کمک بلاعوض دولت به شرکت های دولتی و غیردولتی، صندوق های رفاه و قرض الحسنه، شهرداری ها، کمیته امداد و…
کمک پرداختی به برخی شرکت های دولتی بابت جبران بخشی از زیان آنها
وام های بلاعوض جهت ایجاد اشتغال
پرداخت های مستقیم به کشاورزان (در قالب طرح شهید رجایی، بخشی از کمک های فنی و اعتباری و…)