مقاله رایگان درباره مزایا و مشکلات هدفمند کردن یارانه ها در کشور و اهداف قانون هدفمندسازی یارانه ها

دانلود پایان نامه

2-1-11-3- آثار زیست محیطی یارانه های انرژی
آثار زیست محیطی یارانه انرژی بسیار پیچیده بوده و با توجه به نوع انرژی و طبیعت یارانه ها دارای اثرات مثبت (جلوگیری از قطع درختان جنگل) و منفی می باشد. یارانه هایی که مصرف سوخت های فسیلی را تشویق می کنند برای محیط زیست بسیار زیانبار هستند. برای مثال مطالعه اخیر سازمان همکاری اقتصادی نشان می دهد در صورت حذف یارانه سوخت های فسیلی تا سال 2010 دی اکسید کربن به میزان 6 درصد کاهش و میزان درآمد 1/0 درصد افزایش خواهد یافت. مطالعه آژانس بین المللی انرژی در سال 1999 گویای آن است که حذف یارانه مصرفی در 8 کشور بزرگ غیر سازمان توسعه و همکاری اقتصادی (OECD) مصرف انرژی و دی اکسید کربن را به ترتیب 13 و 16 درصد کاهش وتولید ناخالص داخلی راحدود 1درصدافزایش داده است. (فرخنده و همکاران، 1392)
2-1-12-قانون هدفمند سازی یارانه
این قانون که دارای شانزده ماده و شانزده تبصره است، پس از هفته ها بحث و بررسی در کمیسیون های مختلف و نشست های مشترک مجلس با دولت، در جلسه علنی روز سه شنبه مورخ پانزدهم دی ماه یکهزار و سیصد و هشتاد و هشت مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 23/10/88 به تأیید شورای نگهبان رسید. (خوشنود، 1388)
قانون هدفمندسازی یارانه ها در سال 1389 عملیاتی شد و یکی از اهداف این قانون، ایجاد حساسیت در میزان مصارف انرژی صنعت و افزایش بهره وری این بخش است که با تعریف و اجرای طرح های نوسازی، بهینه سازی و تکمیلی شرکت ها محقق خواهد شد. برای اجرای یارانه های نقدی و هدفمندی آن، نیاز به اطلاعات وسیعی است که این اطلاعات در کشورهای در حال گذار و توسعه یافته (به دلیل وجود پایگاه های اطلاعاتی غنی) بیش از کشورهای کمتر توسعه یافته و در حال توسعه است. از مزایای عمده هدفمندی یارانه ها به کاهش قاچاق کالاهای یارانه ای که بعلت تفاوت قیمتی بوجود می آید، کاهش هزینه های دولت، افزایش قدرت بخش خصوصی بعلت کنار رفتن دولت از تولید این اقلام، افزایش سرمایه گذاری در کالاهای خارج شده از مشمول یارانه، کاهش مصرف کالاهای مشمول یارانه به سطح تعادلی آنها، اثرات مثبت زیست محیطی (شامل کم شدن ضایعات کالای مختلف و کاهش آلودگی های ناشی از مصرف بیش از حد فرآورده های نفتی)، افزایش کیفیت کالاهای خارج شده از سبد حمایتی، واقعی کردن روند شکل گیری تکنولوژی مبنی بر قیمت های واقعی و توزیع عادلانه تر یارانه ها اشاره داشت.(ترکمان احمدی و همکاران، 89)
2-1-13-مفهوم هدفمند سازی
هدفمند سازی بر این فرض استوار است که بخشی از جامعه برای دریافت کمک های انتقالی در اولویت بیشتری هستند و از آنجا که منابع محدود است باید در توزیع این کمک ها، اولویت ها رعایت شود. منظور از هدفمندسازی، تعیین کسانی است که واجد شرایط دریافت کمک های انتقالی هستند، به نحوی که رفاه حاصل از پرداخت های انتقالی در اختیار فقرا قرار گیرد. بنابراین، انتخاب و تعیین افراد واجد شرایط و گروه های هدف، شرط لازم هدفمند سازی است.
همچنین منظور از جامعه هدف، افراد و خانوارها یا گروه هایی هستند که در چارچوب طرح هدفمندسازی یارانه ها مورد حمایت قرار می گیرند. (خوشنود، 1388)
2-1-14-اهداف قانون هدفمندسازی یارانه ها
در دهه های گذشته، نظام توزیع یارانه ها، نامناسب و از مشکلات اساسی اقتصاد ایران بود، به همین دلیل دهک های پایین جامعه از سهم اندکی برخوردار می شدند. بنابراین، یکی از مهمترین اهداف قانون هدفمند کردن یارانه ها اجرای عدالت و رفع تبعیض در میان افراد جامعه است.
همچنین، یارانه های پرداختی توسط دولت، سهم اعظمی از بودجه کشور را به خود اختصاص می داد و هزینه گزافی را به دولت تحمیل می کرد. به همین دلیل یکی دیگر از اهداف این قانون، فرصت مدیریت درست و اصلاح قیمت ها می باشد (خوشنود، 1388)
از آنجایی که حجم یارانه های حامل انرژی در کشور در مقایسه با متغیرهایی مانند بودجه دولت و تولید ناخالص داخلی بسیار بالا بود، لذا با هدفمندسازی یارانه ها و اصلاح قیمت ها منابع قابل توجهی آزاد خواهد شد که دولت می تواند این منابع را صرف برنامه های توسعه ای و اجتماعی (به عنوان یکی دیگر از اهداف مهم این قانون) نماید.(مهدی علیزاده،89)
2-1-15-مزایا و مشکلات هدفمند کردن یارانه ها در کشور
هدفمندسازی یارانه ها، به عنوان یک ضرورت اجتناب ناپذیر در کشور، هم دارای آثار مثبت و هم دارای پیامدهای منفی خواهد بود. برخی از مزایا و مشکلات این قانون در اقتصاد کشور به شرح ذیل خواهد بود:
الف- عمده مزایای قانون هدفمند کردن یارانه ها:
1- تحقق عدالت اجتماعی
2- تخصیص بهینه منابع
3- مدیریت مصرف
4- جلوگیری از اتلاف منابع
5- اصلاح نظام تولید و توزیع منابع بانکی و ثروت (شفاف سازی اقتصادی)
6- افزایش بهره وری و اثربخشی در فعالیت ها و اقتصاد در سطوح خرد و کلان
7- تقویت پول ملی
8- ایجاد ثبات اقتصادی و رشد سرمایه گذاری
9- مشارکت مردم در مدیریت مصرف منابع ملی