پایان نامه ارشد درباره عوامل موثر بر رفتار شهروندی سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی کارکنان

دانلود پایان نامه

1-1) مدل مفهومی تحقیق 10
2- 1) عوامل موثر و نتایج ناشی از تعهد سازمانی 42
2-2) عوامل موثر بر تعهد سازمانی از دیدگاه الن و می یر 46
2- 3) ابعاد تعهد سازمانی و ارتباط آن با عملکرد کارکنان 61
چکیده:
بررسی وشناسایی عوامل موثر بر رفتار شهروندی سازمانی می تواند دارای اهمیت فراوانی برای تمامی سازمان ها و شرکت ها واز جمله سازمان تامین اجتماعی باشد. دراین راستا تحقیق حاضر با هدف تعیین بررسی رابطه بین تعهد سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی در سازمان تامین اجتماعی استان گیلان انجام شده است. روش تحقیق حاضر توصیفی بوده و از نظر هدف کاربردی محسوب می شود. جامعه آماری این تحقیق شامل کارکنان سازمان تامین اجتماعی بوده که تعدا آنها 725 نفر بوده و بر طبق روش نمونه گیری غیر احتمالی در دسترس 196 نفر از بین آنها به عنوان نمونه تحقیق حاضر انتخاب شده است. روش جمع آوری اطلاعات در این تحقیق میدانی وابزار آن پرسشنامه می باشد. جهت اثبات روایی پرسشنامه از روش روایی محتوی وجهت تعیین پایایی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده گردید. جهت آزمون فرضیه های تحقیق از روش همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی چندگانه استفاده شد، که در نهایت تمامی فرضیه ها تائید شدند.
کلمات کلیدی: رفتار شهروندی سازمانی ، تعهد عاطفی، تعهد هنجاری ، تعهد مستمر، تعهد سازمانی
فصل اول
کلیات تحقیق
1-1 ) مقدمه
بررسی رفتار افراد در محیط های کاری از دیرباز مورد توجه اندیشمندان علوم مدیریت بوده است. در حقیقت، درک رفتارهای کارکنان به منظور ایفای بهتر نقش ها و وظایف، موجب بهبود عملکرد و ارتقای اثربخشی سازمانی خواهد شد . دراین راستا مفهوم شهروندی سازمانی به نیروی انسانی سازمانها از منظر بدیعی می نگرد و ایشان را به عنوان شهروندان سازمانی خود می شناسد و درصدد است تا زمینه را برای بروز هر چه بهتر این شهروند فراهم سازد. در واقع، شهروند سازمانی علی رغم رفتارهای فرانقش، به دنبال کسب پاداش از سازمان نیست، بلکه از خود گذشتگی شغلی دارد و به اینکه رفتارهای فرانقش وی در تعالی سازمانش موثر است، باور دارد و تمام تلاش خود را برای بهبود و توسعه سازمان خود به کار می گیرد . در گذشته، محققان در مطالعات خود جهت بررسی رابطه ی بین رفتارهای شغلی و اثربخشی سازمانی، بیشتر به رفتارهای درون نقشی توجه می کردند. این رفتارها ناظر بر کارها، وظایف و مسئولیت های رسمی مانند: آنچه در شرح شغل آمده است، می باشند. اما امروزه توجه ی ایشان بیشتر به رفتارهای فرانقشی معطوف گشته است. رفتارهای فرانقشی، به فعالیت های فی نفسه خودجوش و آگاهانه مربوط هستند (مانند کمک به دیگران) و به طور مستقیم یا صریح به وسیله ی سیستم رسمی پاداش سازمان پیش بینی نشده اند اما کارآیی سازمان را به عنوان یک کل افزایش می دهند. سازمان های موفق، کارکنانی دارند که احساس مسئولیتی فراتر از آنچه که شغلشان برای آنها ایجاب می کنند، دارند و به نوعی خود را وقف موفقیت سازمانشان نموده و در این راستا به طور داوطلبانه وقت و انرژی بسیاری را صرف سازمان متبوعه می کنند . از سوی دیگر تعهد سازمانی به عنوان متغیری است که بر رفتار شهروندی سازمانی کارکنان تاثیر گذار است. تعهد سازمانی از دیرباز مورد توجه پژوهشگران بوده است و از زمان ورود به پژوهش های سازمانی، نظریه پردازان بسیاری به آن پرداخته اند . با توجه به موارد فوق در فصل اول تحقیق بعد از بیان مساله ، به ضرورت واهمیت تحقیق پرداخته خواهد شد. سپس به سوالات واهداف تحقیق به همراه چهارچوب نظری تحقیق اشاره شده ودر نهایت با تعریف مفهومی وعملیاتی متغیرها وبیان قلمروتحقیق فصل به پایان خواهد رسید.
1-2 ) بیان مساله
رفتار شهروندی سازمانی از جمله مفاهیم نوین مدیریتی است که تاثیرات فردی و سازمانی متعددی دارد و یکی از موضوعاتی است که به صورت گسترده در تحقیقات علوم رفتاری به آن پرداخته شده است (Unal ,2013). شناخت وضعیت این نوع رفتار و راهکارهای توسعه ی آن در بهبود فعالیت های سازمانی نقش مهمی را ایفا می کند. با توجه به اهمیت شهروندان سازمانی به عنوان یکی از منابع بسیار مهم سازمان، رفتار ایشان نیز می تواند بسیار با ارزش تلقی گردد و از این روست که محققان زیادی به تجزیه و تحلیل رفتار شهروندی سازمانی پرداخته اند (فرجی و احمدی، 1390). این مطالعات عموماً بیان می دارند که رفتار شهروندی سازمانی برای سازمان ها، مدیران و کارکنان فواید زیادی را دربر دارد و میتواند منجر به بهینه سازی منابع، بهبود بهره وری سازمان و عملکرد اثربخش کارکنان شده و سازمان را درمقابل با تغییرات محیطی توانمند سازد (Wang, 2014). امروزه سازمان ها (مانند سازمان تامین اجتماعی) نیازمند کارکنانی هستند که فعالیت های فراتر از نقش سازمانی خود در سازمان انجام دهند. این رفتار ها باعث بهبود عملکرد سازمان شده و باعث می شود که سازمان ها قادر به بهبود کیفیت و کمیت ارایه خدمات به مراجعین شده و همچنین قادربه برآورده ساختن معیارهای عملکرد سازمان گردد(013 Sjahruddin, 2). رفتار شهروندی به عنوان رفتارهایی توصیف شده است که فراتر از عملکرد وظیفهای و مهارت فنی فرد قرار دارد و به عنوان تسهیل کننده های اصلی انجام وظایف عمل می
کنند. این گونه رفتارها ارتباط عمیقی با ارزشهای بنیادی کارکنان که سبب انگیزش رفتاری در آنان می گردد نیز دارا می باشند (محمودی میمند و هرندی، 1393). از سوی دیگر عوامل مختلفی بر بروز رفتار شهروندی سازمانی در بین کارکنان تاثیر دارند، که یکی از عوامل تعهد سازمانی است. تعهد سازمانی نشان دهند میزان تلاش بیش از حد معمول کارکنان در جهت دستیابی به اهداف سازمانی است. تعهد سازمانی در حقیقت توصیفی است از حالت روانشناختی، که نشان می دهد فرد می خواهد در سازمان بماند (Asiedu etal., 2014). تعهد از علاقه و وفاداری به کار و باور قوی نسبت به اررزش های سازمانی ناشی می گرد (صالحی صدقیانی وهمکاران، 1393). می توان گفت که تعهد سازمانی عبارت است از نگرش های مثبت یامنفی افراد نسبت به کل سازمانی که در آن مشغول به کار هستند. درتعهد سازمانی شخص نسبت به سازمان احساس وفاداری قوی دارد واز طریق آن سازمان خود رامورد شناسایی قرار می دهد.در تعهد سازمانی ، فرد سازمان را معرف خود می داند و آرزو می کند که عضویت آن باشد. به عبارت دیگر ، تعهد سازمانی، نوعی نگرش درباره وفاداری کارکنان به سازمان در یک فرایند مستمر، به واسطه مشارکت افراد در تصمیم های سازمانی، توجه افراد به سازمان، موقعیت و رفاه سازمان – تلقی می شود (بیگی نیا و همکاران، 1392). ازسوی دیگر سازمان تامین اجتماعی یکی از بزرگترین سازمان های کشور می باشد که دارای تعداد زیادی ارباب رجوع بوده و این تعداد مراجعه کننده ها درطیف های مختلفی از نظردرآمد، تحصیلات، سن، نوع شغل و… هستند، همین موضوع باعث ایجاد تنوع رفتاری درمراجعین می باشد که نا خوداگاه شرایط را برای کارکنان پیچیده تر می نماید. با توجه به اینکه رفتار شهروندی سازمانی از ضروریات اساسی سازمانهای امروزی بوده و تحقیقات کنونی، رفتارهای فراتر از نقش را مد نظر قرار داده و غفلت از آنها ، در عملکردکارکنان قابل قبول نخواهدبود، بنابراین لزوم توجه هرچه بیشتر سازمانها به این مقوله اهمیت روزافزونی پیدا کرده که در این بین سازمان تأمین اجتماعی نیز مستثنی نمی باشد. در این تحقیق تعهد سازمانی و ابعاد آن به عنوان متغیر مستقل و رفتارشهروندی سازمانی و ابعاد آن به عنوان متغیر وابسته و سابقه کار و تحصیلات به عنوان متغیر تعدیل گر در نظر گرفته شده است و به بررسی رابطه تعهد سازمانی با رفتار شهروندی سازمانی در کارکنان تأمین اجتماعی استان گیلان می پردازد. به این ترتیب سوال اصلی تحقیق به صورت زیر است:
آیارابطه ای بین تعهدسازمانی و رفتار شهروندی سازمانی وجود دارد؟
. 1-3 ) اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
بالا بودن سطح رفتار های شهروندی سازمانی در یک سازمان باعث می شود آن سازمان به محیطی جذاب جهت کار و فعالیت تبدیل شود، چراکه سازمان هایی که سطح رفتار شهروندی سازمانی درآن ها بالاست با جذب نیرو های کارآمد تر و کاهش میزان ترک خدمت از کارکنان عملکرد بهتری خواهند داشت. به همین جهت مفهوم رفتار شهروندی سازمانی به عنوان یکی از موضوعات اساسی در حوزه رفتار سازمانی مطرح میشود که می کوشد تا با ارائه راهکارهایی به منظور بالا بردن تعهد سازمان ها، بهبود عملکرد، رضایت مشتریان، وفاداری و رضایت شغلی آن ها قدمهایی موثر بردارد (سلیمی وهمکاران ، 1392). رفتار شهروندی سازمانی دارای منافع زیادی برای سازمان می باشد. شهروندان خوب سازمانی با حفظ منافع سازمان، آن را در تخصیص منافع بصورت کارا و بهینه، یاری می رسانند. رفتار شهروندی سازمانی، بهره وری کارکنان و گروه های کاری را افزایش داده، کار تیمی را تشویق می کند، ارتباطات، همکاری، کمک های بین کارکنان را افزایش می دهد، نرخ اشتباهات را کاهش داده و مشارکت و درگیر شدن کارکنان را در مسایل سازمانی، افزایش می دهد و به طور کلی جو سازمانی مناسبی را فراهم می آورد. رفتار شهروندی سازمانی از طریق اثرگذاری بر عوامل درون سازمانی از قیبل: جو سازمانی، بهبود روحیه، افزایش تعهد سازمانی، کاهش نیات ترک شغل، کاهش غیبت و رفتارهای مخرب شغلی و نیز با تاثیرگذاری بر بهبود عوامل برون سازمانی همچون: رضایت ارباب رجوع، کیفیت خدمات و وفاداری مشتریان، موجب کیفیت عالی در عملکرد کارکنان می شود (Dennis, 2005). از سوی دیگر شناخت عوامل موثر بر بروز این رفتار بسیار حایز اهمیت است. چرا که می توان با تقویت این عوامل پبیش بینی کننده ، میزان بروز رفتار شهروندی سازمانی را در بین کارکنان بالا برد. این موضوع در سازمانی مانند ، تامین اجتماعی دارای اهمیت دو چندان است، چرا که بسیاری از خانوارهای کشور به نوعی با این سازمان درگیر هستند. سازمان تأمین اجتماعی یک سازمان بیمه‌گر اجتماعی است که مأموریت اصلی آن پوشش کارگران مزد و حقوق بگیر (به صورت اجباری) و صاحبان حرف و مشاغل آزاد (به صورت اختیاری) است. جمعیت تحت پوشش این سازمان، شامل حدود 12میلیون نفر بیمه شده و بیش از 2 میلیون نفر مستمری‌بگیر است که با درنظر گرفتن افراد خانواده بیمه‌شدگان، جمعیت تحت پوشش این سازمان برای خدمات درمانی به بیش از 37 میلیون نفر می‌رسد. با توجه به حجم عظیم افراد تحت پوشش که بیش از 50درصد جمعیت کشور می باشد، اهمیت عملکرد این سازمان آن واضح و آشکار می گردد. با نوجه به این موارد تحقیقات نشان از تأثیرگذاری ویژگی های فردی، شغلی، سازمانی و رفتارهای رهبری بر رفتار شهروندی سازمانی دارد. همچنین رفتار شهروندی سازمانی نیز بر اثربخشی سازمانی، کیفیت خدمات، درگیری شغلی، تعهد سازمانی، عزت نفس و سرمایه اجتماعی تأثیر می گذارد. در واقع رفتار شهروندی سازمانی بر اثربخشی اهداف سازمان از طریق کمک به محیط اجتماعی و روان شناختی یاری رسانده از کل سازمان حمایت کرده و به آن سود می رساند و موجب رضایت شغلی، محافظت از سازمان و بهره وری سازمانی می شود (وحدانی اسدی وهمکاران، 1393).
1-4 ) اهداف تحقیق
تحقیق حاضر دارای اهدافی به شرح زیر است:
1-4-)اهداف علمی:
1.بررسی وتعیین میزان تعهد سازمانی و ابعاد آن در بین کارکنان سازمان تامین اجتماعی استان گیلان
2-. بررسی وتعیین میزان رفتار شهروندی سازمانی وابعاد آن در بین کارکنان سازمان تامین اجتماعی استان گیلان.
3.بررسی ارتباط بین میزان تعهد سازمانی و ابعاد آن با میزان رفتار شهروندی سازمانی کارکنان سازمان تامین اجتماعی استان گیلان