پایان نامه درباره قانون مالیات‌های مستقیم و استانداردهای حسابداری

دانلود پایان نامه

در ایران پس از اصلاحیه ق.م.م مصوب 27/11/1380، درآمد مؤسسات حسابرسی ناشی از ارائه خدمات حسابرسی مالیاتی (به موجب ماده 272 قانون مذکور) رشد قابل‌توجهی داشته است. بحث استقلال حسابرس در ارائه این خدمت موضوعی چالش‌برانگیز است و از لحاظ نظری انتقادات قابل‌توجهی می‌توان بر آن وارد نمود، از لحاظ نظری درآمدهای آتی ناشی از ارائه خدمات حسابرسی مالیاتی باعث میشود تا حسابرس به نوعی، به یکی از ذینفعان شرکت تبدیل‌شده و تضاد منافع ایجادشده توانایی از بین بردن استقلال را داشته باشد. نگرانی اصلی از آن است که آیا درآمد حاصل از ارائه خدمات حسابرسی مالیاتی باعث ایجاد وابستگی به صاحبکار و در نتیجه کاهش قابلیت اتکا و کیفیت گزارشگری مالی می‌گردد یا خیر. اگر چنین وابستگی وجود داشته باشد ممکن است حسابرس در ارائه خدمات گواهی دهی خود دقت کمتری اعمال نماید.


این مسامحۀ حسابرس ممکن است باعث شود صاحبکار اقدام به مدیریت سود در سطح وسیعی نماید. اگر قرار است حسابرسی مالیاتی و حسابرسی مالی به یکدیگر وابسته باشند که در حال حاضر این گونه است، از دست دادن قرارداد حسابرسی مالی منجر به از دست رفتن قرارداد حسابرسی مالیاتی میگردد. این عملکرد به هم پیوسته حسابرسی مالی و مالیاتی ممکن است باعث اهمال در استقلال حسابرس شود (حساس یگانه و هاشمی، 1391).
از طرف دیگر، از آنجایی که مؤسسات حسابرسی بزرگ، به مراتب وابستگی مالی بسیار کمتری به یک یا چند کارفرما دارند، ممکن است تمایل کمتری به جانب‌داری از صاحبکار خود داشته باشند و از دست دادن یک کارفرما را، به خدشه‌دار شده استقلالشان ترجیح دهند از این رو، ممکن است اندازه مؤسسه حسابرسی، بر تفاوت ایجادشده بین سود مشمول مالیات تعیین‌شده توسط حسابرسان مالیاتی و مأموران امور مالیاتی تأثیر داشته باشد، به این صورت که ممکن است تفاوت بین سود مشمول مالیات تعیین‌شده توسط حسابرسان مالیاتی و مأموران امور مالیاتی با افزایش اندازه مؤسسه حسابرسی، کاهش یابد.
دیدگاه ممیزان در خصوص کتمان درآمد و متورم کردن هزینه‌ها و تأثیر آن بر ایجاد تفاوت بین حسابرسان مالیاتی و مأموران مالیاتی
بحث دیگری که مطرح است، این است که ممکن است به دلیل پیچیدگی معاملات اشخاص حقوقی، درآمدهایی در قالب درآمدهای معاف از مالیات درج شده باشد و یا هزینه‌ها در بعضی موارد در دو سرفصل مختلف منظور شده و در واقع هزینه‌ها متورم شوند. در این حالت ممکن است در حین رسیدگی حسابرسان مالیاتی متوجه این انحرافات نشده و یا اینکه عمداً از آن چشمپوشی نمایند. پس از تهیه گزارش حسابرسی مالیاتی و تحویل به اداره امور مالیاتی، ممکن است ممیزان مالیاتی اعتقاد داشته باشند که طبقه‌بندی‌های انجام‌شده اشتباه و این شبهه در آن‌ها ایجاد شود که کتمان درآمد و متورم کردن هزینه‌ها رخ داده است؛ بنابراین، ممکن است دیدگاه ممیزان امور مالیاتی در خصوص کتمان درآمد و متورم کردن هزینه‌ها باعث ایجاد تفاوت بین سود مشمول مالیات تعیین‌شده توسط حسابرسان مالیاتی و مأموران امور مالیاتی میگردد.
اندازه واحد مورد رسیدگی و تأثیر آن بر ایجاد اختلاف
پژوهش گران حسابداری بر مبنای حدس و گمان اقتصاددانان فرض می‌کنند شرکت‌های بزرگ‌تر نسبت به شرکت‌های کوچک‌تر حساسیت سیاسی بالاتری دارند و بنابراین باانگیزه‌های متفاوتی در انتخاب روش‌های حسابداری روبه رو هستند. اگر شرکت‌های بزرگ از سودآوری بالایی برخوردار باشند، هزینه‌های سیاسی آن‌ها به شدت افزایش می‌یابد (احمد پور و منتظری 1390).
جنسن و مک لینگ (1976) ادعا میکنند که شرکت‌های بزرگ‌تر در مقایسه با شرکت‌های کوچک، بیشتر تحت نظارت دولت هستند. این ادعا به فرضیه سیاسی اشاره دارد. مطابق این فرضیه، به شرکت‌های بزرگ هزینههایی تحمیل میشود که کمتر شرکت‌های کوچک در معرض چنین هزینههایی قرار میگیرند. واتس و زیمرمن نیز مدعیاند که سیاسیون و وکلای مردم به دنبال انتقال ثروت از طریق فرآیند سیاسی هستند (سروستانی به نقل از واتس و زیمرمن، 1986، ص 226). برای این منظور، شرکت‌های بزرگ‌تر به دلیل داشتن منابع بیشتر و حدود عملیات وسیعتر، مورد توجه این افراد قرار میگیرند. این شرکت‌ها نیز راهکارهای مختلفی را برای کاهش توجه نسبت به خودشان بکار میگیرند. یکی از این راهکارها، کاهش سود خالص گزارش‌شده به منظور اجتناب از توجه رسانهها است. یکی از آیتمهای کاهنده سود خالص، هزینه مالیات تحمیل‌شده به شرکت‌ها است. از این رو بر طبق فرضیه هزینه سیاسی، انتظار میرود شرکت‌های بزرگ‌تر کمتر به مدیریت مالیات روی بیاورند زیرا از این طریق هم سود خالص کمتری را گزارش خواهند کرد و هم با پرداخت منصفانه مالیات، باعث میشوند دولت توجه کمتری نسبت به این شرکت‌ها داشته باشد (سروستانی، 1391).
همچنین به دلیل ساختار کنترل داخلی قوی و سیستم ثبت معاملات منظمتر در این شرکت‌ها، انتظار میرود که گزارش حسابرسی مالیاتی در این شرکت‌ها دارای کیفیت به مراتب بهتری نسبت به شرکت‌های کوچک باشند؛ بنابراین انتظار میرود که تفاوت بین سود مشمول مالیات تعیین‌شده توسط حسابرسان مالیاتی و مأموران امور مالیاتی با افزایش اندازه واحد مورد رسیدگی کاهش یابد.
پیشینه تحقیق
در رابطه با دلایل اختلاف بین سود مشمول مالیات تعیین‌شده توسط حسابرسان و مأموران امور مالیاتی، تحقیقات بسیار اندکی صورت گرفته است و در واقع تحقیقی با این عنوان در ایران انجام نشده است و همچنین به دلیل اینکه مبحث حسابرسی مالیاتی موضوعی داخلی است و در هیچ‌کدام از کشورهای معتبر در حوزه حسابداری وظیفه تعیین و وصول مالیات برونسپاری نشده و از وظایف دولت است، قاعدتاً پژوهشی نیز در این رابطه صورت نگرفته است، در همین راستا به چند مورد از پژوهش‌های انجام‌شده پیرامون موضوع تحقیق حاضر می‌پردازیم:
تحقیق باباجانی و مرادمند (1387)
باباجانی و مرادمند (1387) به ارزیابی عملکرد اجرای ماده 272 قانون مالیات‌های مستقیم پرداخته‌اند و برای این کار از پرونده‌های مالیاتی 462 شرکت که مؤدی اداره کل مالیات بر شرکت‌ها یا اداره کل مؤدیان بزرگ تهران بوده‌اند و بین سود مشمول مالیات تعیین‌شده حسابرسان و مأموران اختلاف وجود داشته است، برای عملکرد سال‌های 1381 لغایت 1383 استفاده کرده‌اند و با استفاده از آزمون فرض درباره میانگین جامعه، به این نتیجه رسیدند که تفاوت معناداری بین درآمد مشمول مالیات تعیین‌شده توسط مأموران سازمان امور مالیاتی و درآمد مشمول مالیات تعیین‌شده توسط حسابداران رسمی وجود دارد. این در حالی است که نتایج آزمون منحصراً مربوط به شرکتهایی است که بین درآمد مشمول مالیات دو گروه نامبرده اختلاف وجود داشته است و شرکت‌های زیادی نیز وجود داشتهاند که درآمد مشمول مالیات تعیین‌شده توسط حسابداران رسمی مورد قبول و پذیرش سازمان امور مالیاتی قرارگرفته‌اند.
تحقیق بیگ پور (1385)
بیگ پور (1385) به بررسی مشکلات موجود در اجرای موفق ماده 272 قانون مالیات‌های مستقیم پرداخته است و منشأ ابهام و اشکال در اجرای ماده 272 را مواردی مانند برداشتهای متفاوت از مفاد این ماده، مغایرت موجود بین استانداردهای حسابداری و قانون و مقررات مالیاتی، ناآگاهی برخی از حسابداران رسمی از قوانین و مقررات مالیاتی، پذیرش کار بیشتر از ظرفیت کاری حسابداران رسمی و استفاده از افراد کم تجربه در تهیه و تنظیم گزارش‌های مالی و مالیاتی و عدم نظارت و کنترل کافی مدیران و سرپرستان ارشد به دلیل کمبود وقت و همچنین در مواردی نادر، تخلفات عمدی و آشکار به علت نبود ضمانت اجرایی قانون و کوتاهی متولیان ذی‌ربط در برخورد با تخلفات را شناسایی کرده است.
تحقیق عنایتی و نظری پور (1390)
عنایتی و نظری پور (1390) به بررسی شناسایی علل اختلاف بین سود مشمول مالیات ابرازی و سود مشمول مالیات قطعی اشخاص حقوقی پرداخت و جامعه آماری این تحقیق کلیه اشخاص حقوقی شهر سنندج بوده که در سال‌های 1384 و 1385 در مهلت قانونی اظهارنامه مالیاتی را تسلیم نموده‌اند است. عنایتی در این تحقیق به این نتیجه رسید که اختلاف معنادار بین درآمد مشمول مالیات ابرازی و تشخیصی اشخاص حقوقی وجود دارد که عدم رعایت آیین‌نامه تحریر دفاتر قانونی، عدم کفایت مدارک ارائه‌شده توسط مؤدیان جهت اثبات تحمل برخی از هزینه‌ها و مغایرت بین استانداردهای حسابداری و قوانین مالیاتی هر یک به نوبه خود در ایجاد اختلاف نقش داشته‌اند.
تحقیق ذکوری و شمسزاده (1387)
ذکوری و شمسزاده (1387) به شناسایی علل اختلاف بین سود مشمول مالیات ابرازی و سود مشمول مالیات قطعی اشخاص حقوقی پرداختند و جامعه آماری این تحقیق کلیه اشخاص حقوقی شهر همدان بوده که در سال‌های 1383 و 1384 در فرایند رسیدگی، مالیات تشخیصی آن‌ها به قطعی تبدیل‌شده است. نتایج آزمون فرضیه‌های پژوهش بیانگر آن بود که بین سود مشمول مالیات ابرازی و قطعی تفاوت وجود دارد و موثرترین عامل در حالت مردودی دفاتر، عدم رعایت آئین نامه تحریر دفاتر قانونی بوده است؛ و همچنین به این نتیجه رسید که مغایرت بین استانداردهای حسابداری و قوانین مالیاتی در حالت قبولی دفاتر باعث ایجاد تفاوت معنادار نمی‌شود.
تحقیق شمسی جامخانه (1388)
شمسی جامخانه (1388) سعی کرده دلایل ایجاد اختلاف بین درآمد مشمول مالیات ابرازی شرکت‌های بازرگانی و درآمد مشمول مالیات تشخیصی توسط واحدهای مالیاتی را، مورد ارزیابی قرار دهد. در این تحقیق از اطلاعات پرونده‌های مالیاتی مربوط به سال‌های 84 و 85 شرکت‌های بازرگانی فعال در اداره کل امور مالیاتی غرب استفاده‌شده است. نتایج حاصل از این تحقیق نشان‌دهنده وجود اختلاف معنادار بین درآمد مشمول مالیات ابرازی شرکت‌های بازرگانی و درآمد مشمول مالیات تشخیصی توسط واحدهای مالیاتی است؛ همچنین به این نتیجه رسید که برداشت نادرست مؤدیان از معافیت‌های مالیاتی و علاوه بر آن، غیر مرتبط بودن هزینه‌های ابرازی نمی‌تواند عامل ایجاد تفاوت باشد.
تحقیق صفری (1385)