پایان نامه با کلید واژگان نیازهای آموزشی، ضمن خدمت، آموزش ضمن خدمت، نیازسنجی

انگاشته می‌شود به محیط کارپر از انعطاف و تنوع.
-آموزش ضمن خدمت به عنوان مبنایی برای یک رویکرد حرفه ای محسوب می‌شود.
-آموزش ضمن خدمت به مثابه یک سیستم غیرمتمرکز می باشد که طرفدار مشارکت کارکنان است.
-آموزش ضمن خدمت در ارتباط با مشکلات حرفه ای و غیر حرفه ای بزرگسالان تنظیم می‌شود.
-در تنظیم آموزشهای ضمن خدمت بزرگسالان به اصول یادگیری بزرگسالان تأکید می‌شود
-آموزش ضمن خدمت به عنوان رویه های مورد نیاز برای رشد کارکنان و یاریگر آنان و عامل مهم در ارتقاء شغلی می باشد.(ساندر،۲۰۰۴‌، ۵)
۲-۱۲- الگوهای آموزش ضمن خدمت
تعریف مدل به طور رسمی عبارت است از اطلاعات، داده‌ها یا اصولی که در اشکالی کلامی، تصویری دسته بندی شده اند تا شیء، عقیده، وضعیت و پدیده معینی را معرفی یا توصیف نمایند. به بیان ساده‌تر‌، مدل ماهیت و عصاره دانش و تفکر یک متخصص است که به صورت واضح و مختصر بیان شده است.(بولا،۱۳۶۲،ص ۳۷)
مدل های متعددی برای آموزش وجود دارد که ما از میان این مدل‌ها چند مدل از مجموع مدل خانواده مدل های نظام مند آموزش اشاره خواهیم کرد:
۱- مدل طراحی نظام مند آموزش(SDT)
۲- مدل آموزش مبتنی بر عملکرد(PBI)
۳- مدل توسعه و تکوین نظام آموزش (ISD)
۴- مدل اسلومن
۲-۱۲-۱- مدل طراحی نظامند آموزش(SDT)30
دیک۳۱ و گری۳۲ مدل طراحی نظام مند آموزش را در سال ۱۹۸۶ تدوین کرده اند که آخرین ویرایش آن در سال ۲۰۰۱ عرضه شده است و در آن تغییرات فراوانی صورت گرفته است. این مدل به صورت گسترده‌ای در میان طراحان آموزش کاربرد دارد و برای ارائه بسیاری از محتواهای آموزش مناسب است و می‌تواند در تمامی سطوح آموزشی از کارآموزی افراد مبتدی تا آموزشهای مهارتهای تخصصی مفید باشد (کاول۳۳ ،۲۰۰۶ ،۴۶۴).
دیک(۲۰۰۱) گام‌ها و مراحل این مدل را به این صورت بیان می کند:
تعیین اهداف آموزشی: تعریف آن چیزی که یادگیرندگان پس از اجرای کامل برنامه باید قادر بر انجام آن باشند؛
تحلیل اهداف آموزش: تعیین یک فرآیند گام به گام از آنچه افراد نیاز دارند تا بتوانند به اهداف برنامه برسند؛
تحلیل یادگیرندگان و زمینه ها: تعریف زمینه‌ای که مهارت یاد گرفته می شود و زمینه‌ای که مهارت به کار گرفته می‌شود؛
نوشتن اهداف عملکردی: روشن کردن رفتارها و مهارتهایی که باید یادگرفته شوند. شرایطی که رفتار باید انجام شود و تعیین معیارها برای عملکرد موفق؛
تدوین ابزارهای سنجش: ایجاد ابزارهای سنجش براساس اهداف عملکردی؛
تدوین راهبردهای آموزشی: تعیین راهبردهایی برای رسیدن به اهداف پایانی با تأکید بر ارائه اطلاعات، تمرین‌، بازخورد و انجام آزمون؛
تدوین و انتخاب مواد آموزشی: تولید مواد آموزش برای آن که برای رسیدن به محتوای بیان شده مورد استفاده قرار گیرد؛
تدوین و اجرای ارزشیابی تکوینی: مواد آموزش به صورت فرد به فرد، گروههای کوچک و ارزیابی میدانی مورد آزمایش قرار می‌گیرند و براساس آنها مواد آموزشی توسط یادگیرندگان ارزیابی می‌شود و اصلاحاتی صورت می گیرد؛
اصلاح آموزش: داده های جمع آوری شـده از ارزشـیابی تکوینی خلاصه شـده و تفسـیر می‌شود و از آن برای شناسایی مشکلات تجربه شده توسط یادگیرندگان و رسیدن به اهداف و مشکلاتی که با نواقص مواد آموزشی در ارتباط می‌باشند‌، استفاده می‌شود؛
ارزشیابی پایانی: اجرای یک ارزشیابی مستقل برای قضاوت پیرامون ارزش آموزش (کاول، ۲۰۰۶ ،۴۶۵).
۲-۱۲-۲- مدل آموزشی مبتنی بر عملکرد(PBI34)
بوثوور۳۵و اسمالی۳۶ مدل آموزش مبتنی بر عملکرد PBT را در سال ۱۹۹۸ تدوین کرده اند‌. مدل PBTطراحی شده است تا با کاهش شکاف بین عملکرد مبتدیانه و عالی‌، ارزش عملکرد افراد و سازمان را افزایش دهد. به اعتقاد هالتون۳۷ و همکاران (۲۰۰۰) مدل PBT بر یادگیرندگان و سازمان با هم تمرکز دارد و به افزایش عملکرد افراد می‌پردازد تا از این رهگذر ارزش سازمان را افزایش دهد. به زعم بوثوور و اسمالی (۱۹۹۸) به کارگیری مدل PBT از طریق مشاهده هدایت شده مسلط است (کاول، ۲۰۰۶ ، ۴۶۵).
۲-۱۲-۳- مدل توسعه نظام آموزش(ISD)38
مدل ISD توسط ارتش آمریکا به عنوان طریقی مؤثر برای آموزش در نیروهای نظامی ابداع شده است. مدل ISD یک فرآیند رسمی برای طراحی آموزش است که شامل مراحل پنج گانه تحلیل، طراحی، تدوین، اجرا و ارزشیابی می‌باشد. اهمیت و ارزش این مدل بدان است که برون داد‌های آموزش اثربخش از طریق یک طراحی و اجرای آموزش نظام‌مند بیرون می‌آیند.
مدل ISD برای تصمیم گیرندگان توضیح می‌دهد که چه کسی، چه چیزی را؟ چه زمانی، در چه مکانی؟ و چگونه آموزش می‌بیند؟ و به طور اطمینان بخش هر آنچه مربوط به آموزش است را توضیح می‌دهد.
مرحله اول مدل ISD مرحله تحلیل موقعیت است که به بررسی این موضوع می‌پردازد که آیا نواقص عملکردی ناشی از نقص آموزش است و یا در سایر عوامل ریشه دارد که برخی از آنها شامل مواد اولیه معیوب، تجهیزات ناکافی، رویه‌های نامتعارف، نظارت نامناسب و یا عدم تبیین دقیق وظایف و طراحی ضعیف می‌باشد.
مرحله دوم مرحله طراحـی آموزش است که بنابر تعریف دسـیمون و هریس سازگار کردن محیط یادگیری با حداکثر یادگیری است و شامل سه فعالیت اصلی زیر است :
تعیین اهداف عملکردی
تعیین روشهای آموزش
تعیین ساختار و توالی محتوای برنامه
در مرحله بعدی محتوای دوره‌های آموزشی تدوین می شوند. در این مرحله گام های مربوط به فراگیری مهارت‌، وظیفه و دانش مورد نیاز برای رسیدن به اهداف آموزش تدوین می‌شود.
مرحله بعدی نیز اجرا و در نهایت مرحله پایانی ارزشیابی است که هدف اصلی آن مشخص کردن تأثیر مداخلات آموزش بر اثر بخشی اهداف است (تادا۳۹، ۲۰۰۴‌، ۱۴- ۸).
۲-۱۲-۴‌- مدل اسلومن
اسلومن۴۰ در کتاب خود۴۱ یک مدل را از خانواده مدل‌های نظام‌مند معرفی کرده است. این مدل شامل پنج گام می‌باشد.
شناسایی نیازهای کسب و کار
تعیین اهداف آموزش
طراحی برنامه‌های آموزشی
اجرای آموزش
بررسی داده‌های آموزشی
تعیین منابع سازمان (اسلومن، ۱۹۹۴، نقل از قارلی ،۳۷)
نیازهای کسب و کار اهداف آموزش طراحی آموزش
منابع سازمان برون ‌داده‌های آموزش اجرای آموزش
شکل ۲-۲ مدل اسلومن به نقل از (sloman ،۱۹۹۴،۲۶)
۲-۱۳- فرایند آموزش۴۲
این فرایند اشاره به جریانی دارد که با طی نمودن مراحل و گام های پیوسته و متقابل، به سمت هدف مشخصی حرکت می کند‌. در حقیقت هنگامی که از فرایند صحبت می‌شود‌، چهار نکته اصلی به ذهن متبادر می‌شود. این نکات عبارتند از :
جریانی بودن
مراحل و گام های پیوسته
هدف و مقصد معین
حرکت تکاملی و سازگاری با پیرامون
جریانی بودن یک فرایند مبین این نکته است که فرایند، یک نقطه ثابت و ایستا نیست، بلکه از یک نقطه شروع شده و تا نقطه دیگر که مقصد نام دارد ادامه پیدا می کند و در امتداد این پیوستار، مراحل و گام‌های مختلفی طراحی و اجرا می‌شوند که با اجرای مناسب آنها، هدف و مقصد معینی تحقق می‌یابد.(صدری‌، ۱۳۸۳‌، ۳۳)
در مورد فرایند آموزش دیدگاه‌های مختلفی وجود دارد. انتخاب یا تدوین رویکرد یا مدلی برای آموزش به عوامل مختلف و متعددی از جمله فرهنگ آموزشی سازمان، سطح پیشرفتگی آموزش در سازمان‌، فلسفه و هدفی که برای آموزش وجود دارد، نیرو و امکانات موجود در دسترس و.. بستگی دارد. با این حال می توان گفت کانون مشترک همه رویکرد‌ها و مدلها‌، پنج کارکرد (مرحله) اصلی یعنی: ۱- نیازسنجی آموزش ۲- تعیین اهداف آموزش ۳- طراحی برنامه‌های آموزشی ۴- اجرای برنامه‌های آموزش و ۵- ارزشیابی برنامه‌های آموزشی است. در جدول زیر نظرات تعدادی از دانشمندان و اندیشمندان را در خصوص فرایند آموزش آمده است.( بهمنی،۱۳۸۵ ۱۸ الی ۲۲)
نُه دیدگاه از فرایند آموزش
۱- سید حسین ابطحی
۲- اسفندیار سعادت
۳- گلدستاین
۱- تعیین نیزهای آموزشی
۲- تعیین هدفهای آموزشی و توسعه منابع انسانی
۳- تعیین محتوای دوره‌ها
۴- به کارگیری اصول یادگیری
۵- اجرا و ارزشیابی
۱- تشخیص نیازهای آموزشی
۲- تعیین اهداف آموزشی
۳- انتخاب روش آموزشی
۴- برنامه‌ریزی برای برگزاری دوره‌های آموزشی
۵-ارزشیابی دوره آموزشی
۱- سنجش نیازهای آموزشی
۲-تعیین اهداف آموزشی
۳-طرح ریزی
۴-اجرا
۵-ارزشیابی
۴- مارک ج – سینجر
۵- استوت – مارتایوس – بامبروف
۶- ونتلیگ
۱-ارزیابی نیازهای آموزشی
۲-طراحی برنامه‌های آموزشی
۳-روشهای آموزشی
۴-ارزیابی کوششهای آموزشی
۱-شناسایی و تحلیل نیازهای آموزشی
۲- تدوین یک خط مشی آموزشی
۳-اجرای خط مشی یا برنامه تدوین شده
۴-ارزشیابی
۱- برنامه ریزی
۲- اجرا
۳-ارزشیابی
۷- نسرین جزنی
۸- حبیب اله دعائی
۹- عباسعلی حاج کریمی و حسن رنگریز
۱-برآورد نیازهای آموزشی
۲-تعیین اهداف آموزش و توسعه
۳-تدوین محتوای برنامه‌های آموزشی
۴-کاربرد اصول یادگیری
۵-روشهای آموزش توسعه
۶-ارزشیابی آموزش و توسعه
۱-تعیین نیازهای آموزش و بهسازی
۲-تثبیت اهداف آموزش و بهسازی
۳-انتخاب روشهای مناسب آموزش
۴-انتخاب رسانه‌های آموزش و بهسازی
۵-اجرای برنامه‌های آموزش و بهسازی
۶-ارزشیابی آموزش و بهسازی
۱-تعیین نیازهای آموزشی
۲-تعییین اهداف آموزشی
۳-انتخاب روشهای مناسب
۴-به کارگیری اصول و مبانی یادگیری
۵-به کارگیری برنامه‌های آموزشی
۶-ارزیابی نتایج آموزشی
در ادامه به شرح مراحل پنج گانه اصلی می‌پردازیم.
۲-۱۴- گام‌های اساسی در فرایند آموزش
۱-نیازسنجی آموزشی
برنامه‌ریزی آموزش ضمن خدمت کارکنان با نیازسنجی آغاز می‌شود. نیازسنجی در حقیقت یکی از مراحل مهم و اساسی است؛ زیرا فقط با شناخت دقیق نیازهای آموزشی محورهای اساسی برنامه آموزش ضمن خدمت معین می‌شود (فتحی و اجارگاه‌، ۱۳۸۶‌، ۹۹).
بورتون و مریل بر این باورند که نیازسنجی به طور کلی عبارت است از فرایندی نظامدار برای تعیین اهداف، شناسایی فاصله بین وضع موجود و هدفها و در نهایت تعیین اولویتها برای عمل (بورتون و مریل ۱۹۷۷ ص۲۲). در برداشتی دیگر نیازسنجی عبارت است از فرایند تعیین آنچه باید آموزش داده شود. به این اعتبار قلمرو اصلی نیاز سنجی تعیین آن چیزی است که باید آموخته شود. (هولت‌،۱۹۹۴ نقل از فتحی‌واجارگاه‌، ۱۳۸۶‌، ۱۱۲)
نیازهای آموزشی یکی از دروندادهای اصلی سیـستم آموزشی است که مبنای اساسی هدف‌گذاری، طرح ریزی، اجرا و ارزشیابی فعالیتهای سیستم قرار می‌گیرد. تعیین نیازهای آموزشی اولین گام برنامه‌ریزی آموزشی کارکنان و در واقع نخستین عامل ایجاد و تضمین اثربخشی کارکرد آموزش و بهسازی است. مقصد نیازسنجی آموزشی دستیابی به اطلاعات درباره وظایف اصلی و عملی لازم برای ایفای نقش

دیدگاهتان را بنویسید