تحقیق با موضوع اقلام تعهدی، قلام تعهدی، سود سهام، مدیریت سود

تقاوت بارز مطالعات او با سایر تحقیقات پیش از خود، در آن است که او بر سهم اقلام تعهدی اختیاری از کل اقلام تعهدی (به جای سهم اقلام تعهدی اختیاری از اقلام تعهدی خاص) تمرکز داشت زیرا معنقد بود جمع اقلام تعهدی، سهم قابل توجهی از دستکاری های مدیریت را در خود جای می دهند. او از یک رویکرد ترازنامه ای برای محاسبه جمع اقلام تعهدی استفاده نمود. نتایج یافته های او نشان داد که در زمان حمایت های وارداتی دولت، مدیران شرکت ها اقلام تعهدی سود را کاهش می دهند و بدین صورت سود را مدیریت می نمایند.
دیچو و همکاران (۱۹۹۵) با بررسی مدل جونز اعلام نمودند که در مدل جونز، به طور ضمنی فرض بر آنست که اقلام درآمد، نه در زمان برآورد پارامترهای مدل (دوره رویداد) و نه در زمان تخمین مدیریت سود (دوره برآورد) دستکاری نمی شوند. آنان بر این باورند که در صورتی که شرکت ها در صدد اعمال مدیریت سود در دوره برآورد نباشند و حساب های دریافتنی را در دوره رویداد مدیریت نمایند، اقلام تعهدی مربوط به فروش های اعتباری در دوره رویداد غیر عادی محسوب خواهند شد. بنابراین با نقض فرض جونز (۱۹۹۱)می توان گفت تغییرات درآمد فروش در دوره برآورد تحت تاثیر مدیریت سود قرار می‏گیرد و باید تغییرات حساب های دریافتنی را به منظور تعدیل مدل، از تغییرات درآمد فروش سالانه کسر نمود و مدل جونز را با توجه به موارد یاد شده تعدیل نمود. نتایج یافته های آنان نشان داد در زمانی که تمرکز بر عملکرد مالی شرکت ها است، مدیریت سود از جانب مدیران شرکت ها اعمال می شود. محققان بر این باورند که بررسی مدل های اقلام تعهدی جونز (۱۹۹۱) و مدل تعدیل شده جونز (دیچو و همکاران ، ۱۹۹۵) تحقیقات آتی را بر آن داشته تا برای تجزیه و تحلیل مدیریت سود، از الگوهای تعهدی و جریان‏های نقدی استفاده شود (پالیپو و همکاران ، ۲۰۰۳). در این راستا سایر محققین نیز بر این اعتقاد دارند که جریان‏های نقدی نماینده بهتری برای کنترل و نظارت بر عملکرد مالی محسوب می شوند (کوهن و همکاران ، ۲۰۰۵).
۲-۲-۱۱-۱- روش های اندازه گیری مدیریت سود
مطالعات موجود درباره مدیریت سود عموماً متوجه اقلام تعهدی بوده است. اقلام تعهدی از تفاوت بین سود و وجوه نقد حاصل از عملیات حاصل می گردد، که شامل هزینه استهلاک، تغییرات در دارایی ها و بدهی های جاری به غیر از وجه نقد (از قبیل حساب های دریافتنی، موجودی کالا و حساب های پرداختنی) می باشد. در نتیجه، با این فرض که جریان وجه نقد دستکاری نمی شود، تنها راه باقیمانده برای دستکاری سود، افزایش یا کاهش اقلام تعهدی است (مشایخی و صفری ، ۱۳۸۵: ۳۸).
اما سؤال این است که، افزایش یا کاهش تا چه میزان است و سطح نرمال اقلام تعهدی چقدر است؟ بسیاری از مطالعات دهه ۹۰ به بعد، از روش شناسی جونز برای تخمین اقلام تعهدی اختیاری و غیر اختیاری استفاده کرده‏اند. اولین مشکل این است که کدام قسمت از اقلام تعهدی، مربوط به سطح فعالیت است (غیر اختیاری) و کدام قسمت می تواند به دستکاری مربوط باشد (اختیاری). مطالعات پیشین بر روی اقلام تعهدی خاصی که بیشتر از بقیه در معرض استفاده برای اهداف مدیریت سود بودند، متمرکز شده است. در ابتدا، پژوهش های زیادی تلاش کردند اقلام تعهدی اختیاری را بر اساس ارتباط بین کل اقلام تعهدی و متغیرهای توضیحی، اندازه گیری کنند. در این پژوهش ها که اولین بار توسط هیلی و دی آنجلو انجام شدند، کل اقلام تعهدی و تغییرات در آن را به عنوان مقیاس اختیار مدیریت در مورد سود به کار بردند.
جونز یک روش رگرسیون برای کنترل عامل های غیر اختیاری مؤثر بر اقلام تعهدی معرفی کرد که بر اساس آن بین کل اقلام تعهدی و تغییر در فروش و دارایی های ثابت (اموال، ماشین آلات و تجهیزات)، یک ارتباط خطی برآورد می شود. در واقع فرض مدل جونز این است که اقلام تعهدی تابعی از فعالیت تجاری واقعی شرکت می باشد و معیار فعالیت تجاری هر شرکت از طریق فروش آن شرکت تعیین می شود. جونز بر خلاف هیلی و دی آنجلو فرض ثابت بودن اقلام تعهدی غیر اختیاری در طول زمان را کنار گذاشت و تلاش کرد اثر تغییر در شرایط اقتصادی بر اقلام تعهدی غیر اختیاری را کنترل کند. اما در این مدل، فرض بر این است که درآمد فروش غیر اختیاری است و اگر سود از طریق درآمدهای اختیاری مدیریت شود، مدل جونز بخشی از سودهای مدیریت شده را حذف می کند که محدودیت مدل جونز به شمار می رود (مهرانی و عارف منش ، ۱۳۸۷: ۴۳). جدول (۲-۱) نشانگر برخی از مدل های یاد شده می‏باشد.
جدول(۲-۱): شاخص های اقلام تعهدی اختیاری
۱- مدل های مبتنی برکل اقلام تعهدی
پژوهشگر
شاخص اقلام تعهدی اختیاری
هیلی (۱۹۸۵)
دی آنجلو (۱۹۸۶)
جونز (۱۹۹۱)
دچو (۱۹۹۵)- مدل تعدیل شده جونز
کانگ و سیواراماکریشان (۱۹۹۵)
کل اقلام تعهدی
تغییر در کل اقلام تعهدی
پسماند رگرسیون کل اقلام تعهدی در مقابل تغییر در فروش و بهای تمام شده دارایی های ثابت
پسماند رگرسیون کل اقلام تعهدی در مقابل تغییر در فروش و بهای تمام شده دارایی های ثابت به گونه ای که درآمد از طریق تغییر در حساب های دریافتنی در دوره رویداد تعدیل می شود.
پسماند رگرسیون دارایی های جاری غیرنقدی منهای بدهی های تعدیل شده با توجه به افزایش درآمدها ، هزینه ها و بهای تمام شده دارایی های ثابت
۲- مدل های مبتنی براقلام تعهدی خاص
مک نیکولس و ویلسون (۱۹۸۸)
بیور و انگل (۱۹۹۶ )
بنیش (۱۹۹۷ )
بیور و مک نیکولس (۱۹۹۸)
مانده ذخیره مطالبات مشکوک الوصول برآورد شده(پسماند رگرسیون ذخیره مطالبات مشکوک الوصول روی مانده ذخیره اول دوره و مطالبات سوخت شده جاری وآتی )
مانده ذخیره زیان وام
شاخص تعداد روزهای بازیافت حساب های دریافتنی، شاخص حاشیه فروش، شاخص کیفیت دارایی، شاخص استهلاک، شاخص هزینه اداری، کل اقلام تعهدی به شاخص کل دارایی ها
رشد ذخیره زیان سالانه برای بیمه گران اموال
۳- مدل های مبتنی برروش توزیع فراوانی
بیرگشتالر و دچو(۱۹۹۷)
دی جورج و همکاران (۱۹۹۹)
فراوانی مقایسه سود سالانه با سطح سود صفر و مقایسه سود سال های گذشته با سود مورد انتظار
فراوانی مقایسه سودهای فصلی سالانه با سطح سود صفر و مقایسه سود فصل قبل با پیش بینی های تحلیل گران
در جدول (۲-۱) سه گروه از مدل هایی که در پژوهش های اخیر در زمینه مدیریت سود به عنوان تعریف اقلام تعهدی اختیاری در نظر گرفته شده اند، نشان داده شده است. در اولین گروه، کل اقلام تعهدی در نظر گرفته می شود. در گروه دوم، مدل های مبتنی بر اقلام تعهدی خاص بوده و این مطالعات اغلب روی صنایع مشخصی که اقلام تعهدی آنها قابل اندازه گیری است و به قضاوت نیاز دارد، متمرکز است. در گروه سوم، ویژگی های آماری سود به منظور شناسایی رفتار اثرات سود مورد آزمون قرار می گیرد. (مشایخی و صفری ، ۱۳۸۵: ۴۰).
دچو و همکاران (۱۹۹۵) در مطالعه ای، مجموعه ای از مدل های ارائه شده در زمینه کشف مدیریت سود از جمله مدل هیلی، دی آنجلو، جونز و صنعت را مورد بررسی قرار دادند و شکل تعدیل شده ای از مدل جونز را نیز ارائه نمودند. آنها مدل های مذکور را مورد مقایسه قرار داده و ویژگی های هر یک را به همراه نقاط قوت و ضعف‏هایش بیان نمودند و نتایج این مطالعه بیان کننده برتری مدل تعدیل شده جونز برای کشف مدیریت سود می باشد.
۲-۳- بخش دوم: سیاست های تقسیم سود
سیاست تقسیم سود یکی از بحث انگیزترین مباحث مالی است. الگوهای نظری متضاد که گاها فاقد پشتوانه تجربی قوی هستند، به دنبال توضیح سیاست های تقسیم سود شـرکت می باشند. هدف از اجرای چنین سیاستی تعیین نقشی است که آن سیاست در به حداکثر رسانیدن ثروت سهامداران ایفا می‌کند. از آنجا که سیاست تقسیم سود تحت تأثیر عوامل متعددی قرار می‌گیرد، پرداخت تمام سود به سهامداران به معنی به
حداکثر رسانیدن ثروت آنان نخواهد بود.
۲-۳-۱- چرا شرکت‏ها سود پرداخت می نمایند؟
سود انباشته یکی از مهمترین منابع تامین مالی بلند مدت شرکت‏ها می باشد. در سال های اخیر شرکت‏های بزرگ برای تامین نیازهای مالی خود اغلب از سود انباشته استفاده کرده اند. با توجه به اهمیت سود تقسیم نشده در تامین مالی پروژه های سرمایه گذاری شرکت ها، چرا شرکت ها اقدام به توزیع سود بین سهامداران می نمایند؟ (قلی پور ، ۱۳۷۵: ۸۹)
شرکت ها به دلایل متعددی اقدام به پرداخت سود سهام می کنند که برخی از آنها عبارتند از:
برخی از مقررات تجاری و مالیاتی شرکت ها را از انباشتن غیر ضروری و بیش از حد سود تقسیم نشده منع می نماید.
گاهی هزینه های معاملاتی و نقل و انتقال سهام در خصوص سهامدارانی که به خاطر نیاز به وجوه نقد مجبور به فروش سهام خود می باشند پرداخت سود سهام را ایجاب می کند.
در صورتی که مالیات بر سود سهام در مورد اغلب سهامداران پایین باشد و یا سود سهام مشمول معافیت مالیاتی باشد این امر شرکت ها را به پرداخت سود سهام تشویق می کند.
در بازاری که هزینه های تنزیل آن به خاطر عدم اطمینان (ریسک) بالاست پرداخت سود سهام در حال حاضر بیش از پرداخت سود در آینده ارزشمند است (برهانی ، ۱۳۸۷: ۱۷).
سود سهام درآمد باثباتی برای سهامداران فرآهم می کند به طوری که بر اساس حجم سهام می‏توانند هزینه زندگی خود را تنظیم نمایند. سرمایه گذاران و خریداران اوراق بهادار به گزارش ها و اخبار سود سهام سالانه شرکت ها توجه دارند. تغییرات در سود سهام حاوی اطلاعات مفیدی برای سرمایه گذاران می باشد.
اگر سهامدار شرکتی عادت به دریافت سود سهام را داشته باشد در این صورت مشکل است که یکباره پرداخت سود سهام را متوقف کرد.
عدم پرداخت سود ممکن است رقبا را به تبلیغات تهاجمی علیه شرکت تشویق نماید.
سهامداران از طریق دریافت سود یا انتظار دریافت سود بازده سرمایه‏شان را به دست می آورند یا شانس این را پیدا می کنند که سهام خود را به قیمت بالاتری بفروشند.
پرداخت سود باعث کاهش عدم اطمینان سهامداران نسبت به دریافت بازده سرمایه شان می شود.
۱۰- سود تقسیمی نشان دهنده قدرت شرکت است.
۲-۳-۲- روش های پرداخت سود سهام
پس از آنکه شرکت تصمیم گرفت که قسمتی از سود حاصله را بین سهامداران خود تقسیم کند باید شیوه پرداخت آن را تعیین کند. عمده روش های پرداخت سود عبارتند از:
۲-۳-۲-۱- سود نقدی
رایج ترین شیوه پرداخت سود سهام پرداخت نقدی بوده و عمدتاً در شرایطی که شرکت مشکل کمبود نقدینگی ندارد، مورد استفاده قرار می گیرد.
۲-۳-۲-۲- گواهی موقت سود سهام
زمانی که شرکت در پرداخت سود خود با مشکل نقدینگی مواجه می باشد اقدام به صدور گواهی موقت برای سهامداران به دلیل تاخیر در پرداخت سود می کند.
۲-۳-۲-۳- پرداخت به صورت دارایی
به این

دیدگاهتان را بنویسید